Vambola Krigul: vurmalı çalgıcı yüzlerce enstrümanı çalabilmeli

Estonya kamu yayıncısı ERR'in kültür programı "OP", bu sezon "Müzisyen ve enstrüman" adlı yeni bir bölümle dinleyici karşısına çıktı. Programın ilk konuğu vurmalı çalgı sanatçısı Vambola Krigul oldu. Krigul'a göre bir vurmalı çalgıcı, mesleği boyunca yüzlerce enstrümanı çalmayı öğrenmek zorunda.

Sanatçı, vurmalı çalgıcı mesleğinin yaygın olarak nasıl hayal edildiğini şöyle anlattı: "İnsanlar genellikle bizi orkestranın en arka sırasında, en yüksek rafta, üzgün bir yüzle, kucağında üçgenle sırasını bekleyen biri olarak görüyor. Ama günlük işimizde ustaca çalmayı öğrenmemiz gereken enstrümanlar yüzlerle ifade ediliyor."

Bazı enstrümanlar bagetle değil, fırça ya da yayla çalınıyor

Çağdaş müzikte çok farklı çalma teknikleri kullanıldığını belirten Krigul, her durumda klasik davul bagetlerine ihtiyaç duyulmadığını söyledi: "Vurmalı çalgılar bagetsiz de çalınabilir, yayla da çalınabilir, fırçayla, süngerle, kısacası enstrümandan ses çıkarmayı sağlayan her şeyle çalınabilir."

Krigul'a göre vurmalı çalgı çalmak hem çok kolay hem de çok zor bir iş. Kolay yanı, birçok insanın çocukluğunda üçgen, tef ve davulla zaten tanışmış olması. Zor yanı ise şu: Profesyonel bir vurmalı çalgıcı sabah işe giderken o gün hangi enstrümanları kullanacağını bilmeyebilir.

Sanatçı, bu duruma örnek olarak Estonya Devlet Senfoni Orkestrası ile çaldığı Mason Bates'in bir eserini anlattı. Eserin vurmalı çalgı listesinde metal bir çıngırak (metal kazıyıcı) yer alıyordu. Krigul, böyle bir enstrümanı hiçbir yerde bulamadığını söyledi.

Olmayan enstrümanı atölyesinde kendisi üretti

Krigul yaşadığını şöyle aktardı: "Ansiklopedilere, kitaplara ve dünyanın dört bir yanındaki arkadaşlarımıza sormaya başladık ama kimse böyle bir şeyi ne görmüş ne duymuş, yok böyle bir şey. Yine de orkestra şefleri ve besteciler çok iyimser ve hâlâ coşkulu bir şekilde 'nasıl olmaz, belki vardır' diyor. Bende bazen kötü bir huy var; bir şeyler yapıp kurcalamaya bayılırım. Atölyeme gittim, belki orada metal çıngırağa benzeyen bir şey vardır diye. Ertesi gün eski bir freze ucu ve oldukça yeni bir macun spatulası buldum, kendi yaptığım bir kolla birleştirdim ve metal bir çıngırak ürettim. Yani var olmayan bir enstrüman."

Krigul ertesi gün yaptığı enstrümanla provaya gitti. Sanatçı, daha önce var olmayan bir enstrümanı ürettiği için kendi yaptığı çalgıyla gurur duyuyordu.

Ancak prova sırasında beklenmedik bir tepkiyle karşılaştı. Krigul olayı şöyle anlattı: "Eserde o metal çıngırak çalınacak sıra geliyor ve şef eseri durduruyor. 'Kesinlikle harika, tam ihtiyaç duyduğumuz ses' diyor, 'ama daha büyüğü yok mu sende?' Enstrüman zaten yok, adam benden daha büyüğünü istiyor! Eve döndüm ve bu işi böyle bırakmayacağımı düşündüm: büyük istiyorsa büyük olur."

Krigul'un yaptığı yeni çıngırak o kadar güçlü çıktı ki sanatçı artık onu çalarken koruyucu gözlük takmak zorunda kalıyor.