Uzman: Ucuz elektrik üretimi her zaman daha düşük fatura getirmiyor

Estonya'da yenilenebilir enerjinin elektrik üretimindeki payı son on yılda beş kat arttı. Buna rağmen elektrik faturaları yüksek seyrediyor. Tallinn Teknik Üniversitesi (TalTech) elektrik mühendisliği ve elektroniği araştırmacısı Vahur Maask, ucuz üretimin her zaman daha düşük fatura anlamına gelmediğini belirtiyor.

Maask'a göre insanlar elektrik fiyatı denince genellikle borsa fiyatını anlıyor. Borsa fiyatı sıfıra yaklaştığında ya da eksiye düştüğünde elektriğin bedava olduğu düşünülebiliyor. Ancak durum böyle değil: borsa fiyatı elektrik faturasının yalnızca yaklaşık yarısını oluşturuyor. Geri kalan kısmı şebeke ücretleri, vergiler ve elektrik sisteminin işleyişi için gereken hizmetler oluşturuyor.

Üretim ve tüketim her an dengede olmalı

Elektrik sistemine giderek daha fazla rüzgar ve güneş parkı ekleniyor. Rüzgar ve güneş bol olduğunda elektrik daha ucuza üretilebiliyor ve piyasa fiyatı düşüyor. Bu, tüketici açısından iyi bir haber. Ancak rüzgar her zaman esmiyor, güneş her zaman parlamıyor; üstelik bunlar çoğu zaman elektriğe en çok ihtiyaç duyulan anda gerçekleşmiyor.

Elektrik sisteminde üretim ve tüketimin sürekli dengede olması gerekiyor. Soğuk bir kış akşamında rüzgar kesildiğinde ya da komşu ülkelerle bağlantı koptuğunda elektriğin başka bir yerden gelmesi ya da tüketimin azaltılması gerekiyor.

İşte elektrik faturasının ikinci kısmı da burada ortaya çıkıyor: Elektriğin en çok ihtiyaç duyduğumuz anda hazır olması için de ödeme yapıyoruz. Bunun için güçlü şebeke bağlantılarına, yönetilebilir üretim kapasitesine ve rezervlere ihtiyaç var. Bunlar, zor bir anda elektriğin kesilmemesini, ışıkların yanık kalmasını ve buzdolabının çalışmaya devam etmesini sağlıyor.

Tüketicinin arz güvenliğinin sağlanmasındaki rolü giderek artıyor. Evlere güneş panelleri kuruluyor, elektrikli araçlar ve ısı pompaları alınıyor; giderek daha fazla insan enerji bağımsızlığını artırmanın yollarını arıyor. Estonya'da halihazırda 20 binden fazla elektrik üreticisi bulunuyor.

Yerel elektrik üretimi, depolama ve tüketimin yönetilmesi arz güvenliğini artırmaya ve elektrik sistemi üzerindeki yükü azaltmaya yardımcı oluyor.

Bu nedenle enerji politikasında yalnızca "hangi santral en ucuz elektriği üretiyor" sorusu yeterli değil. En ucuz elektrik ile en düşük fatura aynı şey olmayabiliyor.

Daha da önemlisi, sistemin tüketiciye uzun vadede mümkün olduğunca uygun bir fatura sunması ve aynı zamanda elektriğin her ihtiyaç duyulduğunda hazır olacağı güvencesini sağlaması gerekiyor.

Söz konusu değerlendirme, Estonya Genç Bilimler Akademisi'nin "Bilim Estonya'nın kalkınma motoru (XIII). Zor seçimler: Karar vermeden önce ne biliyoruz?" başlıklı bilim politikası konferansı kapsamında hazırlanan video için yapıldı.