Uzman: Çin ekonomisi çıkmaza girdi ve Xi rotayı değiştirmek istemiyor

Britanya merkezli düşünce kuruluşu RUSI'nin kıdemli araştırmacısı Charles Parton, The Telegraph'ta kaleme aldığı yazıda Çin'in mevcut ekonomik modelinin sınırlarına dayandığını ve ülkenin piyasaya dayalı reformlara ve iç tüketimi teşvik etmeye ihtiyacı olduğunu belirtti. Parton, Devlet Başkanı Xi Jinping'in rotayı değiştirmek istemediğini, bu nedenle Çin'in uzun süreli bir durgunluğa sürüklenebileceğini ve Batı ile daha büyük bir ticaret çatışmasına girebileceğini ifade etti.

Parton, 2018 yılında tanınmış bir Çinli ekonomistin ülkenin GSYİH büyümesinin yüzde 2'nin altında kalacağını öngördüğünü, ancak resmi verilere göre o dönemde ekonominin yüzde 6,5 büyüdüğünü hatırlattı. Çin Komünist Partisi şu anda yılın ilk yarısında ekonominin yüzde 4,7 büyüdüğünü iddia ediyor. Parton, Çin Komünist Partisi'nin açıklamalarının kendisine eski İngiltere Başbakanı Benjamin Disraeli'nin şu sözünü hatırlattığını söyledi: "Üç tür yalan vardır: yalanlar, lanet olası yalanlar ve istatistikler."

Yatırımlara dayalı model tıkandı

Parton'a göre Çin ekonomisinin sorunları o kadar derinleşti ki, devletin yönlendirdiği yatırımlara dayalı büyüme modeli artık iyi çalışmıyor. "Devlet tarafından yönlendirilen üretken yatırımların sınırına ulaşıldı" diyen Parton, Çin'deki emlak sektörünün hâlâ toparlanamadığını, yerel yönetimlerin gelirlerinin giderlerini karşılamadığını ve borçlarını ancak yeni kredilerle ödeyebildiğini vurguladı. Parton, "Bu, yerel yönetimleri ve kamu sektörünü suyun üstünde tutabilir, ancak özel sektörün daha verimli kredileri pahasına" dedi.

Genç işsizliğinin yüksek seviyelerde seyrettiğini ancak hükümetin bu istatistikleri yayınlamayı bıraktığını belirten Parton, bu sorunla ilgilenilmemesi halinde protestolara yol açabileceğini, birçok gencin toplumsal yaşamdan koparak ülkedeki tüketimi daha da azaltabileceğini ifade etti.

İç tüketim ve reform engelleri

Parton, Çin'deki şirketler arasındaki çok güçlü rekabetin kârları düşürdüğünü, Ar-Ge için daha az para bıraktığını ve hükümetin vergi gelirlerini azalttığını söyledi. Yerel yönetimlerin işsizliği ve vergi gelirlerini korumak için verimsiz şirketlerin iflas etmesine sık sık izin vermediğini, bunun yerine onları ek kredilerle desteklediğini belirtti.

Demografinin de Çin aleyhine işlediğine dikkat çeken Parton, Çin nüfusunun yaşlandığını ve azaldığını, hem çalışma çağındaki nüfusun hem de toplam nüfusun küçüldüğünü kaydetti. Xi Jinping'in, Gorgias düğümünü kesip kuantum teknolojisi, yapay zekâ ve biyoteknoloji gibi teknolojilere dayanan yeni endüstrilere yatırım yaptığını belirten Parton, ancak bu sektörlerin 2025'te Çin'in GSYİH'sının yalnızca yüzde 6'sını oluşturduğunu ifade etti. Daha fazla otomasyonun, nüfus düşüşüne rağmen genç işsizliğini daha da kötüleştireceğini söyledi.

Parton, Çin'in ihracatını daha da artırmaya çalıştığını, bunun da ülkenin kendi tükettiğinden çok daha fazla mal ürettiği anlamına geldiğini yazdı. Devlet sübvansiyonları ve büyük üretim kapasitesi, Çinli şirketlerin dünya pazarında çok rekabetçi fiyatlarla mal satmasına olanak tanıyor; ancak bu strateji Batılı ülkelerle ilişkilere zarar veriyor.

Çinlilerin emeklilik sistemi, sağlık hizmetleri ve sosyal güvenlik ağı zayıf olduğu için Batılılardan daha fazla tasarruf ettiğini belirten Parton, Xi Jinping'in refah devletinin insanları tembelleştirdiğini düşündüğünü ve bunun iç tüketimin artırılamamasının nedenlerinden biri olduğunu aktardı. Ayrıca ekonomik reformların Xi'nin siyasi hedefleriyle çelişeceğini, Xi'nin Çin'in küresel etkisini artırmak ve ABD'nin yerine dünyanın önde gelen gücü olmasına yardımcı olacağını düşündüğü sektörlere kaynak yönlendirdiğini söyledi. Parton, insanlar ve özel şirketler zenginleştikçe daha fazla siyasi nüfuz talep edebileceklerini ve bunun Çin'in mevcut otoriter sistemini tehdit edebileceğini ekledi.