Uyarı levhaları mobil radar cezalarını yüzde 90 azalttı

Estonya'da mobil hız kameraları öncesine uyarı levhası koyulmasının ardından kesilen hız cezaları önemli ölçüde azaldı. Ülke genelinde Eylül ayında mobil kameralar 2.939 ceza kesti; geçen yılın aynı ayında bu sayı 26.228 idi. Yani ceza sayısında yaklaşık yüzde 90'lık bir düşüş yaşandı.

Polis ve Sınır Koruma Kurulu (PPA) sözcüsü Uku Tampere, bu yıl Eylül'de geçen yıla göre iki kamera daha az çalıştığını ve çalışma süresinin bir kısmının levha montajına ayrıldığını belirterek, "Ancak bu genel tabloyu değiştirmiyor; bugün kesilen ceza sayısı çok az" dedi.

Değişiklik aslında iki aşamalı oldu. Temmuz'da hız ihlallerine müdahale eşiği yükseltildi ve ihlal sayısı yarıdan fazla azaldı. Ardından Ağustos'ta mobil kameraların önüne uyarı levhaları konulmaya başlandı. Levhaların tam olarak kullanıldığı ilk ay verilerine göre ihlal tespiti yaklaşık yüzde 90 geriledi.

Polis: Levhalar etkiyi sabit kameralara benzetti

PPA trafik denetimi şefi Taavi Kirss, mobil kamera öncesine uyarı levhası konulmasının bu kameraların etkisini sabit hız kameralarına benzer hale getirdiğini söyledi. Kirss, "Uyarı levhası bulunan belirli bir noktada hızlar doğru şekilde düşürülüyor, orası daha güvenli oluyor ve genellikle ihlal yaşanmıyor" dedi. Ancak sürücülerin kamera etki alanından çıktıktan sonra yeniden kendi alışılmış hızlarına döndüklerini de belirterek, "Trafik denetimi görünür değilse yakalanma riski de yok" diye ekledi.

Yol İdaresi'nin son araştırmasına göre sürücülerin yüzde 77'si hız sınırına uyuyor. Kirss, geri kalan sürücüler için hız aşımının sorun olmaya devam ettiğini kaydetti.

Kirss, uyarı levhalarının yerleştirilmesinde de bazı pratik sorunlar yaşandığını anlattı. Levhaların araziye konulmasında zorluklar çıktığını ve yoldan geçen büyük kamyonların levhaları devirdiği durumlar olduğunu söyledi.

Ceza sayısındaki ve dolayısıyla ceza gelirlerindeki düşüş polisi endişelendirmiyor. Kirss, "Biz buna bakmadık, ceza geliri polis açısından önemli değil. Amacımız güvenliğe ve trafik kazalarını azaltmaya yönelik" diye vurguladı.

Hız ihlallerini yakalamada etkili bir yöntemi kaybeden polisin yollara daha fazla devriye çıkarıp çıkarmayacağı ya da alternatif önlemler kullanıp kullanmayacağı sorusuna Kirss "hayır" yanıtını verdi. Devriye sayısının artmayacağını, her zamanki gibi aynı kalacağını doğruladı. Trafik, mevcut araçlarla sakinleştirilmeye devam edilecek: mobil ve sabit hız kameraları ile günlük polis devriyeleri.

Polisin yasa koyuculardan beklentisi altyapı

Polisin yasa koyuculardan temel beklentisi trafik ortamının ve altyapının daha güvenli hale getirilmesi. Kirss'e göre mantıklı ve güvenli altyapı, polis denetimine doğrudan ihtiyacı azaltıyor; çünkü böyle bir ortamda hareket zaten daha güvenli ve sürücüler açısından daha anlaşılır oluyor.

Başarılı bir örnek olarak Tallinn'i gösterdi. Kent merkezinde 2024'te hız sınırları düşürülmüştü. Kirss, "Başlangıçta bu, yayalarla ilgili trafik kazalarını yaklaşık yüzde 50 azalttı. Bugün bu oran yüzde 30 civarında kaldı ve bence bu çok iyi bir sayı" dedi.

Otoyollarda ise polis en çok şeritlerin ayrıldığı ve karşılıklı çarpışma riskinin en aza indirildiği yolların inşasını önemli buluyor. Kirss, "Farklı yol kullanıcılarının kendi şeritlerinde hareket edebildiği yerler, hızların farklılaştığı ve çarpışma riskinin yüksek olduğu yerlere göre belirgin şekilde daha güvenli" diye ekledi.

PPA, 1 Temmuz'dan itibaren mobil hız kameralarında müdahale eşiğini yükseltti. Mobil kameralar artık yalnızca sınırın 6 km/s üzerinden itibaren ceza kesiyor; önceden bu eşik 3 km/s idi. Böylece anlık dikkatsizliklerin cezalandırılmasının önlenmesi amaçlandı. Değişiklik yalnızca PPA'nın işlettiği ve ülke genelinde sekiz adet bulunan mobil hız kameralarını kapsıyor. Sabit kameralar ise hâlâ sınırın 3 km/s üzerinden itibaren devreye giriyor.

Mayıs ayında üç milletvekili — Valdo Randpere, Madis Timpson ve Marek Reinaas — polisin mobil hız kamerası öncesinde uyarı levhası kullanmasını zorunlu kılan bir yasa değişikliği başlattı. Polisin itirazlarına rağmen kabul edilen değişiklik 1 Ağustos'ta yürürlüğe girdi.