Ünlü tarihçi Toomas Karjahärm hayatını kaybetti

Estonya'nın önde gelen tarihçilerinden ve tarih ders kitaplarının ortak yazarı Toomas Karjahärm, 7 Eylül 2026'da Tallinn'de hayatını kaybetti. Karjahärm, 23 Mart 1944'te Tallinn'de doğmuştu.

Akademik kariyeri

Karjahärm, 1970-1975 yılları arasında Estonya SSC Bilimler Akademisi Tarih Enstitüsü'nde genç araştırmacı olarak çalıştı. 1972'den itibaren öğretim görevlisi, 1984'ten itibaren ise profesör olarak görev yaptı. 1990'dan itibaren Tarih Enstitüsü'nde (2005'ten itibaren Tallinn Üniversitesi Tarih Enstitüsü) kıdemli araştırmacı, öğretim görevlisi ve doktora programları yöneticisi olarak çalıştı. Enstitünün kapatılmasının ardından Tallinn Üniversitesi Tarih, Arkeoloji ve Sanat Tarihi Merkezi'nde görevine devam etti. Ayrıca Estonya ve yabancı üniversitelerde dersler verdi; St. Petersburg (dönemin Leningrad), Toronto ve Jyväskylä üniversitelerinde araştırmalar yaptı.

Bilimsel çalışmaları ve katkıları

Karjahärm'in ana araştırma alanları yeniçağ siyasi ve fikir tarihi, sosyal tarih, kültür, entelektüel elit, Estonya'nın dış dünyayla ilişkileri, modernleşme ve kitle hareketleri, tarih metodolojisi ve tarih yazımıydı. Estonya aydın tarihi üzerine Väino Sirg ile birlikte kaleme aldığı üç ciltlik eserin yanı sıra, 1940-1953 yılları arasında sanatçı ve müzisyenlerin baskı görmesi üzerine Helle-Mai Luts ile birlikte yazdığı monografi de çalışmaları arasında yer aldı. Estonya (Baltık)-Rusya ilişkileri üzerine üç ve 1905 Devrimi'nin Estonya'daki seyri üzerine iki monografi yazdı. Genel tarih anlatıları, ansiklopediler ve ortaöğretim ile yükseköğretim tarih ders kitaplarının hazırlanmasına katkıda bulundu ve Estonca ile Rusça belge ve materyal derlemeleri yayımladı. Hando Runnel ile birlikte “Eesti mõttelugu” (Estonya Düşünce Tarihi) dizisinde Hans Kruus, Konstantin Päts ve Peeter Tarvel hakkında ciltler hazırladı. Ayrıca tarihi fotoğraflar yayımladı ve 2006-2013 yılları arasında 14 albümden oluşan “Vanad linnad ja maakonnad. Ehitised ja inimesed” (Eski Şehirler ve Bölgeler. Yapılar ve İnsanlar) serisini kurdu.

Karjahärm, çalışmalarını Estonya, Letonya, Finlandiya, İsveç, Almanya, Fransa ve Rusya'da yayımladı. Birçok bilimsel konsey ve devlet komisyonunun üyesi, uzmanı ve başkanı olarak görev yaptı. 1989'da meslektaşlarıyla birlikte Tallinn'de düzenli olarak organize edilen uluslararası Estonya modern tarihi konferanslarının temelini attı. 1997'de Tallinn Pedagoji Üniversitesi bünyesinde Rusya Araştırmaları Merkezi'ni kurdu. 1999'da Estonya Cumhuriyeti Bilim Ödülü'nü kazandı. Karjahärm, Estonya'nın bağımsızlığının yeniden kazanılması sürecinde halk meclislerinde, medyada ve yabancı üniversitelerde bilgilendirme çalışmaları yaparak aktif rol oynadı.