Tutanhamon'un mezarı başka bir kraliçenin mezarı mı?

Mısır'daki Krallar Vadisi'nde yer alan Tutanhamon'un mezar odasının yakınında yapılan yeni jeofizik ölçümler, daha önce keşfedilmemiş odalara işaret ediyor. Toplanan veriler, kayaya oyulan bu mekânların genç firavunun defnedilmesinden önce yoğun şekilde molozla doldurulduğunu gösteriyor, ancak kesin sonuçlar için henüz erken.

Krallar Vadisi, arkeologlara hâlâ araştırma malzemesi sunuyor ve son keşif bunu bir kez daha ortaya koyuyor. Yeni bulgu, Tutanhamon'un aslında başka birinin mezar kompleksinin ön odasında yattığı yönündeki varsayımları destekliyor.

Nofretete mezarın asıl sahibi mi?

Arkeologlar, mezarlığın asıl sahibi olarak Tutanhamon'un selefi sayılan Kraliçe Nofretete'yi görüyor. Kayıtlara göre Tutanhamon genç yaşta öldü ve cesedinin acil bir dinlenme yerine ihtiyacı vardı. Araştırma projesini yöneten İngiliz Mısırbilimci Nicholas Reeves, zaman sıkıntısı nedeniyle hükümdarın aslında Nofretete için inşa edilmiş büyük bir odaya gömüldüğünü varsayıyor. Tutanhamon'un mezarı bir firavun için alışılmadık derecede küçük ve oda düzeni daha çok bir koridoru andırıyor.

Gizli odaların araştırılması bilim çevrelerinde daha önce de sert tartışmalara yol açmıştı. Nicholas Reeves teorisini bundan on yıldan fazla bir süre önce, Tutanhamon'un mezarının duvarlarındaki çatlakları fark ettiğinde ortaya atmıştı. İtalyan bilim insanı Francesco Porcelli'nin doğrulamasına göre, 2017 yılında doğrudan mezar odasının içinden yapılan radar ölçümleri yeni odaların varlığını çürüttü. O zaman büyük bir sır olmadığı, duvarın arkasında yalnızca kayanın uzandığı görülüyordu.

Yakın zamanda Nature dergisinde tanıtılan bir araştırma, önceki sonuçlara yeni bir ışık tutuyor. Bu kez bilim insanları radar sinyallerini mezarın içinden değil, yüzeyi dışarıdan haritalayarak ölçtü. Ölçüm cihazları, mezarın hemen yakınında belirgin yoğunluk farkları tespit etti. Bunlar, halihazırda bilinen odalara paralel uzanan uzun koridorlara işaret ediyor.

Radar verileri neden tartışmalı?

Boş odaların aksine, yeni yapılar yoğun şekilde molozla dolu görünüyor. Bu tür bir dolgu nedeniyle anomalileri yer radarıyla tespit etmek son derece zor. Radar dalgaları taşlardan geri yansıyor, sinyal toprakta zayıflıyor ve sonuçlar yanıltıcı olabiliyor.

Verilerin daha ayrıntılı analizi, tespit edilen yapıların Tutanhamon'un defnedilmesinden önce inşa edildiğini de ortaya koydu. Bu, firavunun daha önce inşa edilmiş bir mezar kompleksine gömüldüğü varsayımını güçlendiriyor.

Yeni verileri analiz ederken yer radarının toprak yoğunluğundaki farkları ölçtüğünü göz önünde bulundurmak gerekiyor. Cihazlar odaların net konturlarını gün yüzüne çıkarmıyor, yalnızca yer altından geri yansıyan dalgaları kaydediyor. Sinyalleri yorumlamak için geniş bir deneyim birikimi ve bölgenin jeolojisine dair kapsamlı bilgi gerekiyor. Bu nedenle farklı araştırma grupları aynı verilerden sıklıkla birbirine zıt sonuçlar çıkarabiliyor.

Daha temkinli jeologlara göre yeni verilere çok dikkatli yaklaşmak gerekiyor. Krallar Vadisi'nin kireçtaşı kütlesi doğal çatlak ve faylarla dolu. Yoğun şekilde molozla doldurulmuş insan yapımı bir koridor ile doğal bir kaya çatlağı radar görüntüsünde çok benzer görünebilir. Bu yüzden bir başka anomali, geçmişteki ustaların el emeğine değil, yalnızca kayanın jeolojik özelliğine işaret ediyor olabilir.

Teknik sınırlamaların yanı sıra insani etkenler de arkeolojik arayışları etkiliyor. Arkeologlar şüphelerinin doğrulanmasını umduklarında, bilinçsizce kaydedilen sinyalleri kendi lehlerine yorumlayabiliyorlar. Yeterince çabalarsanız bulutlarda yüzler ya da kızarmış ekmekte bir figür görmeniz gibi bir durum.

Yeni ve eski sonuçların ayrışması Mısırbilimcileri zor bir seçimle karşı karşıya bırakıyor. Çelişkili radar görüntüleri nedeniyle yalnızca mevcut teknolojiye güvenemiyorlar. Tartışmaları çözmek için moloz yığınını daha iyi geçen yeni tür tarama yöntemlerine başvurmak gerekiyor.

Yeni veriler umut verici olsa da uzmanlar Krallar Vadisi'nde kazma işlemine başlamakta acele etmiyor ve kimse yalnızca varsayımlar ile radar görüntülerine dayanarak Tutanhamon'un mezar odasının duvarlarını yıkmaya kalkışmıyor. Mısır eski eserler koruma yetkililerine göre her türlü kazı yüzde yüz kesinlik gerektiriyor ve o zamana kadar firavunun son dinlenme yeri yalnızca bilimsel tartışmaların zemini olarak kalıyor.