Tsahkna: Ukrayna ve ÜRO reformu Estonya için öncelik

Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna, New York'ta düzenlenecek olan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurul Yüksek Düzeyli Haftası öncesinde Estonya'nın net bir soruyla harekete geçtiğini açıkladı. Tsahkna, BM Antlaşması'nın devlet sınırlarının güç kullanılarak değiştirilemeyeceğini belirtmesine rağmen, bunun bir kural mı yoksa yalnızca bir tavsiye mi olduğunun açıklığa kavuşturulması gerektiğini vurguladı. Estonya'nın hedefi, BM'nin kurucu ilkelerinin sorgulanmadan uygulanmasını sağlamak.

Tsahkna, Hafta kapsamında Ukrayna'ya verilecek desteğin artırılması için daha fazla ülkenin harekete geçirilmesi gerektiğini söyledi. Rusya'nın BM Antlaşması'nı ihlal ettiği Ukrayna'da, savaşın etkilerinin sadece bölgesel değil, küresel gıda ve enerji güvenliğini tehdit ettiğini belirtti. Rusya'nın sınırları güç yoluyla değiştirmeyi başarması durumunda, uluslararası hukuk sisteminin ve Estonya gibi küçük devletlerin bağımsızlığının tehlikeye gireceğini ifade etti.

BM Güvenlik Konseyi'nde veto engeli ve reform çağrısı

Tsahkna, BM Güvenlik Konseyi'nin kendi antlaşmasını korumada yetersiz kaldığını belirterek, daimi üye Rusya'nın hem ihlalci hem de denetleyici konumunda olduğunu hatırlattı. Rusya'nın veto yetkisini kullanarak kendi saldırganlığına yönelik tedbirleri engellediğini vurgulayan Tsahkna, BM Antlaşması'nın 27. maddesinin 3. fıkrasına dikkat çekti. Bu fıkraya göre, bir uyuşmazlıkta taraf olan ülkenin bazı kararlarda oylamaya katılmaması gerektiğini, ancak bunun henüz uluslararası düzeyde yeterince tartışılmadığını belirtti. Estonya, saldırı başlatan bir ülkenin kendi eylemine ilişkin kararları veto etme hakkını sınırlayacak uluslararası bir uygulama oluşturmayı amaçlıyor.

Ayrıca Estonya, BM Genel Kurulu'nun barış ve güvenlik konularında daha büyük sorumluluk alması gerektiğini savunuyor. Genel Kurul kararlarının yalnızca siyasi bildiriler olarak kalmaması, üye devletler arasında eylem koordinasyonu sağlaması ve saldırgana baskıyı artırması gerektiğini belirten Tsahkna, veto tehdidinin BM'nin Ukrayna'da adil ve kalıcı barış çabalarını felç etmemesi gerektiğini ifade etti.

Tsahkna, bu yılki BM Genel Sekreteri seçim sürecinde tartışmaların kimin seçileceğinden ziyade, dünyanın nasıl bir genel sekrekre ihtiyaç duyduğuna odaklanması gerektiğini söyledi. Yeni genel sekreterin ahlaki ve politik pusulasının BM Antlaşması olması ve büyük güçler rahatsız olsa bile bu ilkeleri savunmaya hazır olması gerektiğini vurguladı. Estonya, seçim sürecinin daha açık ve şeffaf hale gelmesi için yıllardır çaba sarf ediyor ve bu yıl somut ilerleme kaydedildiğini belirtti.

Estonya, BM Yüksek Düzeyli Haftası'nı başka ülkelerle doğrudan temas kurmak için de kullanacak. Bu kapsamda Ukrayna'ya destek seferberliği, Rusya tarafından kaçırılan yaklaşık 20 bin Ukraynalı çocuğun geri getirilmesi ve Ukrayna'nın yeniden inşası konuları öne çıkıyor. Estonya ayrıca Ocak ayında ev sahipliği yapacağı Ukrayna Yeniden İnşa Konferansı'nın hazırlıklarını sürdürüyor. deniz güvenliği, gölge filo tehditleri ve kritik su altı altyapısının korunması gibi konularda da New York'ta bir tartışma düzenleyecek. Estonya'nın Kuzey-Baltık sekizlisi (NB8) dönem başkanlığı, bu konuların BM çapında daha geniş yankı bulması için ek fırsat sunuyor.