Trump'ın gizli uçak değişimi, füze saldırısı tehdidi nedeniyle yapıldı

ABD Başkanı Donald Trump'ın Temmuz ayı başında Türkiye'den ayrılırken gizlice daha küçük bir hükümet uçağına geçmesine, başkanlık uçağının omuzdan atılan füze ile vurulabileceği yönündeki istihbaratın neden olduğu bildirildi. Konuya yakın bir kaynak, tehdidin Trump'ın Ankara ziyaretinin son gününde, NATO zirvesi sırasında ve İran ile tansiyonun yeniden yükseldiği bir dönemde ortaya çıktığını söyledi.

Başkanın güvenliğinden sorumlu olan Gizli Servis, olası saldırı bilgisini güvenilir ve tehdidi yakın olarak değerlendirdi. Bu nedenle başkanın hareketlerini gizlemek için olağanüstü bir operasyon düzenlendi. Kaynak, istihbaratın kaynağını açıklamazken, yetkililerin hazırlanmak için çok az zamanı olduğunu ve planın son anda oluşturulduğunu belirtti.

Konuya yakın ikinci bir kaynak ise, Trump'a yönelik tehdidin somut bir saldırı planı değil, yalnızca bir niyet olduğunu; bu nedenle uçakların uçuşuna izin verildiğini söyledi. İlk kaynağa göre Trump, küçük bir danışman grubuyla birlikte yemek servis aracını kullanarak 8 Temmuz'da Türkiye'den ayrılırken büyük başkanlık uçağını daha mütevazı görünümlü bir C-32A ile değiştirdi. Bu sırada Air Force One ayrı bir uçuş yaptı; uçakta üst düzey yetkililer, Beyaz Saray çalışanları ve başkanla seyahat eden gazeteciler yer alıyordu.

Trump, Salı günü gazetecilere uçak değişiminin Gizli Servis'in talimatıyla yapıldığını söyledi. Ankara'dan yakıt ikmali için İngiltere'ye sorunsuz uçtu. Trump, "Aslında benim bindiğim uçağın daha büyük risk altında olduğunu düşünüyorum" dedi ancak bu iddiayı kanıtlamadı. "Bence daha büyük risk altındaydı çünkü saldırıya uğrama olasılığı daha yüksek olan uçak buydu."

Füze tehdidi ve hava savunması

Tehdidin, uçağın sıcak motorunu hedef alan yeni tip bir ısı güdümlü füzeyle ilgili olabileceği belirtiliyor. Mitchell Institute for Aerospace Studies'in genel müdürü Douglas Birkey'e göre bu tür füzeler, geleneksel radar güdümlü tehditlere kıyasla tespit edilmesi daha zor. "Sanki yoktan var oluyorlar" çünkü algılanabilir radyo dalgaları yaymıyorlar. Birkey, İran'ın SA-67 modelinin bu tür bir sisteme sahip olduğunu, ayrıca Rusya'nın omuzdan ateşlenebilen ısı güdümlü 9K333 Verba füzesini ürettiğini söyledi.

ABD başkanları, savaş bölgeleri veya yüksek riskli alanlarda güvenlik için gizlice seyahat etme geleneğine sahiptir. Ancak genellikle bu tür ziyaretlerde gazetecilere önceden bilgi verilir. Örneğin, 2003 Şükran Günü'nde Başkan George W. Bush'un Irak'a ziyareti bazı gazetecilere önceden bildirildi; diğerlerine ise Bush'un ailesiyle tatil yapacağı söylendi. İlk kaynak, Gizli Servis'in Türkiye'de böyle bir zamanı olmadığını, "çaresizce güvenilir ve acil tehdidi önlemeye çalıştıklarını" ifade etti.

Olay, The Washington Post tarafından Perşembe günü duyuruldu. The New York Times ise İranlıların Trump'ın Ankara'daki kaldığı oteli ve otelin hangi katında olduğunu bildiğini tespit ettiği için ABD'li yetkililerin tedirgin olduğunu yazdı. Air Force One'da, şimdi yem olarak değerlendirilen uçakta Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent, Beyaz Saray iletişim direktörü Steven Cheung ve diğer danışmanlar vardı. Uçakta ayrıca Reuters muhabiri ve fotoğrafçısının da aralarında bulunduğu 13 kişilik gazeteci grubu yer aldı.

Trump ile birlikte uçak değiştirmek için yemek servis aracına binenler arasında Beyaz Saray personel müdür yardımcısı Dan Scavino ve Oval Ofis operasyonları direktörü Walt Nauta da vardı. Bazı basın yorumcuları ve milletvekilleri, operasyonun başkanın danışmanlarını ve gazetecileri riske atıp atmadığını sorguladı. İlk kaynak, İran ile tansiyonun yükselmeye devam etmesi nedeniyle aldatmacanın gizli tutulmasının Trump'ın çıkarına olduğunu söyledi. Türk yetkililer konuyla ilgili yorum yapmadı.