Tartu Üniversitesi düşüklerin nedenini kan testiyle belirleyecek yöntem geliştiriyor

Tartu Üniversitesi'ndeki bilim insanları, erken hamilelik döneminde yaşanan düşüklerin genetik nedenlerini anne kanından belirlemeye yönelik bir yöntemin geliştirilmesi için çalışma yürütüyor. Araştırmacılar yöntemin önümüzdeki yıllarda kullanıma girmesini umuyor.

İlk üç ayda yaşanan düşüklerin yaklaşık üçte ikisinin nedeni kromozom bozuklukları. Genetik nedeni tam olarak saptamak için bugüne kadar döllenmiş ürünün, yani düşen dokunun incelenmesine başvuruluyordu. Ancak bu yöntem hasta için hem duygusal hem fiziksel açıdan ağır bir süreç. Üstelik pahalı ve çoğu zaman teknik olarak zor; zira laboratuvar örneğine annenin hücreleri karışabildiği için kesin sonuç alınamıyor.

Tartu Üniversitesi Moleküler ve Hücre Biyolojisi Enstitüsü'ndeki uzmanlar, düşüğün nedenini kan analizine dayanarak saptamayı sağlayacak çözümü test ediyor.

Araştırma grubunun başkanı Profesör Ants Kurg'un aktardığına göre yeni yöntem, hamilelik döneminde anne kan dolaşımına geçen serbest embriyonik DNA'ya dayanıyor.

Kurg, bebeği bekleyen kadının kan dolaşımına bebeğin DNA'sının da geçtiğini kaydetti. Bu DNA'nın çok az miktarda olduğunu, ancak incelenmesinin mümkün bulunduğunu belirten profesör, "Bu tamamen yeni bir yaklaşımın, invaziv olmayan prenatal test olarak adlandırılan yöntemin temelini oluşturdu" dedi.

Nasıl bir yöntem izleniyor?

Söz konusu analizin zorluğu, anne kanındaki serbest embriyonik DNA miktarının son derece az olmasından kaynaklanıyor. Bilim insanları, bu DNA'yı annenin kendi DNA'sının arka planında tespit etmek zorunda kalıyor. Buna karşın ağustos ayında tamamlanan pilot proje, kan analizine dayanana yöntemin yeterince isabetli olduğunu ve sonuçlarının genel olarak doku analizinden elde edilenlerle örtüştüğünü ortaya koydu.

Kesin genetik nedenin belirlenmesi özellikle düşük yaşayan aileler için önem taşıyor. Zira nedenin bilinmesi ailelerin ruhsal dengesini bir ölçüde yeniden sağlıyor.

Kurg'a göre düşükten sonra kadınlar sık sık olayın neden kendilerinin başına geldiğini ve neyi yanlış yaptıklarını sorguluyor. Kan analizi sitogenetik bir nedenin, yani tesadüfi bir kromozom hatasının saptanmasını mümkün kılırsa, bu durum ebeveynleri yersiz suçluluk duygusundan kurtarmaya yardımcı oluyor. Profesör, hekimler açısından da bu bilginin değerli olduğunu vurguladı: Sitogenetik neden saptandığında sonraki hamileliğin normal seyretme olasılığı oldukça yüksek; neden bulunamaz ise çok daha kapsamlı ek incelemelere gidilmesi gerekiyor.

Kan analizine dayalı yöntemin günlük tıp pratiğine girmesi için bilim insanları, Tartu Üniversitesi Kadın Kliniği ve medikal teknoloji şirketi Celvia CC ile işbirliği içinde, Girişimcilik ve İnovasyon Fonu'nun desteğiyle geniş kapsamlı uygulamalı bir araştırmaya başlıyor.

Kurg, üzerinde durmak istedikleri bir dizi soru bulunduğunu söyledi: Analizin hamileliğin en erken hangi döneminde yapılabileceği, annenin eşlik eden hastalıklarının ve kullandığı ilaçların analizi nasıl etkilediği. Ayrıca "donmuş gebelik" ayrı bir soru başlığı oluşturuyor: Gelişimin durmasının ardından serbest embriyonik DNA'ya dayanarak nedenin ne kadar süre boyunca belirlenebileceği.