Tallinn yeni genel planı için kent sakinlerinin görüşlerini bekliyor

Tallinn, kentin önümüzdeki yıllardaki gelişimini yönlendirecek yeni genel planını (üldplaneering) hazırlamaya başladı. Kent sakinleri, plana önerilerini ağustos ayı sonuna kadar iletebilecek. Uzmanlara göre bu plan, Tallinn'in en önemli stratejik belgesi olacak ve konut, ticaret, yeşil alanlar ile ulaşım gibi konularda tüm kent sakinlerinin yaşamını etkileyecek.

Tallinn Şehir Planlama Dairesi Başkanı Martin Karro, genel planın kenti bir bütün olarak planlama imkânı tanıdığını belirterek, "Konutların nerede, iş yerlerinin nerede, yeşil alanların nerede olabileceğini belirliyor. Ayrıca yollar, altyapı gibi kentin işleyişi için gerekli katmanların planlanmasına da yardımcı oluyor" dedi.

Karro, planın hem imar izni olmayan arazileri hem de ofis alanları gibi mevcut yapılaşmış bölgeleri kapsadığını, bu alanların konuta dönüştürülmesinin hedeflendiğini söyledi. "Genel plan, kentin gelişimini önümüzdeki 20 yıl boyunca üzerine inşa edeceğimiz iskelettir. Tüm detaylı planlar bu genel plana dayanmak zorunda ve tüm inşaat projeleri de detaylı planlara göre yürütülür" diye ekledi.

25 yıl önceki plandan farklı

Tallinn Başmimarı Andro Mänd, son genel planın 25 yıl önce yapıldığını ve o zamandan bu yana kentin ve planlama ilkelerinin büyük ölçüde değiştiğini vurguladı. Mänd, "Genel plan bir çerçeve oluşturur ve mülk sahibini hemen değişiklik yapmaya zorlamaz. Mevcut durumdan memnunsa bu durum devam edebilir. Ancak yeni bir işlev veya yapılaşma talep edilirse genel plan devreye girer" dedi.

Mänd, daha önce verilmiş imar haklarının (detaylı planlar gibi) geçerliliğini koruyacağını ve genel planın bunları geçersiz kılmayacağını belirtti. Anayasa gereği belediyelerin mekânsal kararlarda özerkliği bulunduğunu ancak planın devletle iş birliği içinde hazırlanacağını, özel sektör, mülk sahipleri ve emlak derneklerinin de sürece dâhil edileceğini söyledi.

Esneklik ve katılım ön planda

Karro, her köşe başını 25 yıl önceden görmenin mümkün olmadığını, bu nedenle planın belirli ilkeler belirleyeceğini ancak esneklik sağlayacağını ifade etti. Tallinn'in, Helsinki gibi piksel tabanlı bir planlama modeli kullanacağını belirten Mänd, bu yöntemin ileride prosedürel esneklik sağladığını söyledi.

Helsinki'de kamunun arazilerin yüzde 80'ine sahip olduğunu, Tallinn'de ise bu oranın yüzde 20 olduğunu hatırlatan Mänd, bu nedenle özel mülk sahiplerinin görüşlerinin daha fazla dikkate alınması gerektiğini vurguladı. "Birisi öneri veya itirazda bulunduğunda, kararımızın gerekçelerini açıklamak zorundayız. Belediyenin rolü dengeyi sağlamaktır" dedi.

Sürecin sonunda planın devlet denetimine sunulacağını ve usulüne uygun olduğu onaylanırsa yürürlüğe gireceğini belirten Mänd, ticari ve konut alanları arasında denge sağlamak için esneklik öngördüklerini söyledi. Örneğin, bir kişinin evinin alt katında kafe açabilmesi gibi kullanımlara izin verilebileceğini belirtti. Bu tür bir esneklik uygulamasının ilk kez Kuzey Tallinn'de denenmekte olduğunu ekledi.

Vatandaşlardan metro, teleferik ve su taksisi gibi öneriler geldiğini aktaran yetkililer, bu fikirlerin değerlendirileceğini ancak sürecin uzun olduğunu ifade etti. Mänd, metro için Helsinki'nin bu sistemi 400 bin nüfusta planlamaya başladığını, Tallinn'in nüfusunun şu anda 460 bin olduğunu ancak Helsinki'nin ilk hattı açmasının 20 yıl sürdüğünü hatırlattı. Avrupa Birliği yapısal fonlarından yararlanmak için ise demiryolu yatırımlarının metroya kıyasla daha gerçekçi olduğu belirtildi.

Metronun genel plana dâhil edilmesinin şimdilik kesin olmadığı, önce fikir toplama sürecinin sonuçlanmasının beklendiği aktarıldı. Mänd, şu ana kadar 1700'den fazla kişinin öneri sunduğunu ve bu önerilerin gruplandırılıp analiz edileceğini söyledi. Önerilerde dikkati çeken konular arasında daha iyi bağlantı, daha hızlı ulaşım, trafik gürültüsü ve yeşil alanların ağ oluşturma eksikliği yer alıyor. Mänd, Tallinn'in aslında yeşil bir kent olduğunu ancak yeşil alanların birbirine bağlı olmadığını belirtti.

Gençlerin otomobil odaklı yaşamın azaltılmasını istediğini aktaran Karro, "Herkesin bisiklete binmesi gerektiğini söylemiyoruz, ancak seçeneklerin olması önemli" dedi. Tarihsel olarak merkez odaklı gelişen Tallinn'de artık farklı mahallelerde yerel merkezlerin oluşturulması gerektiği vurgulanıyor. Mänd, Nõmme'nin bu konuda kısmen örnek olduğunu ancak bu yaklaşımın diğer bölgelere de yayılmasının hedeflendiğini belirtti.

Tallinn'in en büyük eksikliğinin yeşil alanlar ve ulaşım ağları gibi sistemler olduğunu ifade eden Mänd, 25 yıl önce bu konuların önemsenmediğini, sadece birkaç park yapıldığını söyledi. Kent içi tren hatlarının diğer şehirlerde yaygın olduğunu ancak Tallinn'de bu konuda zorluklar yaşandığını belirten Mänd, Kopli ve Järvevana bölgelerindeki mevcut demiryolu hatlarının kent içi ulaşımda kullanılabileceğini, Maardu-Tallinn arasındaki yoğun banliyö trafiği için kısa bir demiryolu bağlantısının binlerce kişiyi toplu taşımaya çekebileceğini ifade etti.

Yetkililer, her yaş grubundan insanı Tallinn 2050 genel planı anketine katılmaya çağırarak, önerilerin ciddiye alınacağını ve gelecek planlamalarda kullanılacağını vurguladı.