Tallin Hald Mahkemesi Tõnis Rebbas'ın tazminat davasını reddetti

Tallin Hald Mahkemesi, devlete ait gayrimenkul şirketi Riigi Kinnisvara AS (RKAS) eski departman yöneticisi Tõnis Rebbas'ın, İç Güvenlik Dairesi (Kapo) ve savcılık aleyhine açtığı 75 bin 357,33 avroluk tazminat davasını reddetti. Rebbas, Kapo'nun yürüttüğü soruşturma kapsamında toplanan materyallerin RKAS yönetimine gösterilmesi nedeniyle işini kaybettiğini ve itibarının zedelendiğini savunuyordu.

Mahkeme: Savcılığın izni hukuka aykırı değil

Mahkeme, savcılığın RKAS yönetimine ceza dosyası materyallerini açıklamasına verdiği sözlü iznin hukuka aykırı olmadığına hükmetti. Kararda, savcının olası yolsuzluk riskini açıklamak amacıyla materyallerin paylaşılmasına sözlü izin vermesinin yasaya uygun olduğu belirtildi. Mahkeme, yasanın bu tür izinler için belirli bir yazılı form şartı getirmediğini, ancak iznin varlığının, verenin ve içeriğinin sonradan denetlenebilir olması gerektiğini vurguladı. Kararda, "İznin sözlü verilmiş olması onu doğrudan hukuka aykırı kılmaz, ancak böyle bir iznin verilmesinin, verenin ve içeriğinin denetlenmesini önemli ölçüde zorlaştırır" ifadesine yer verildi.

Mahkeme ayrıca Kapo'nun, Rebbas hakkındaki soruşturma verilerini RKAS yönetim kurulu üyelerine sunmasının bazı soru işaretlerine rağmen temelde hukuka uygun olduğunu belirledi. Kapo'nun görevinin devlet güvenliğini tehdit eden yolsuzluğu önlemek ve engellemek olduğu hatırlatılan kararda, RKAS'ın da kamu görevinin yerine getirilmesini denetleme yükümlülüğü bulunduğu kaydedildi. Mahkeme, sunulanların Rebbas'ın özel hayatına ilişkin konuşmalar değil, iş faaliyetine ilişkin sınırlı sayıda telefon görüşmesi kaydı olduğunu ifade etti.

Mahkeme, Rebbas'ın Kapo'nun iş akdinin feshedilmesi yönünde RKAS'ı etkilediği iddiasını da kanıtlanmamış buldu. RKAS yöneticilerinin tanıklık sırasında Kapo'dan böyle bir talimat almadıklarını belirttikleri, Kapo belgelerinde de iş akdinin feshedilmesine yönelik doğrudan bir talimat bulunmadığı aktarıldı. RKAS yönetiminin kendisine ulaşan bilgileri değerlendirerek iş ilişkisini sürdürmenin artık mümkün olmadığı sonucuna varmasının, Kapo'nun önceki bilgilendirmesini hukuka aykırı hale getirmediği belirtildi.

Tazminat talebi için nedensellik bağı yok

Mahkeme, tazminat talebinin karşılanması için gereken koşulların oluşmadığını, kamu gücü kullanan kurumun hukuka aykırı bir eyleminin bulunmadığını tespit etti. Kararda, varsayımsal olarak bir miktar hukuka aykırılık bulunsa bile, Rebbas'ın işini kaybetmesine ve talep edilen zarara doğrudan Kapo veya savcılığın eyleminin yol açtığının kanıtlanmadığı vurgulandı. İş akdinin tarafların anlaşmasıyla sona erdiği, Rebbas'ın bunu reddetme konusunda hukuki bilgi ve imkâna sahip olduğu hatırlatıldı.

Mahkeme, kişilerin temel haklarını önemli ölçüde kısıtlayan konularda verilen izinlerin yazılı ve denetlenebilir olması gerektiğini, aksi halde sonradan denetimin zorlaştığını bir kez daha vurguladı.

Rebbas, RKAS'ta 13 yıl görev yaptı. O dönemde şirket, Eesti Rahva Muuseum (Estonya Ulusal Müzesi) eski binasını satmayı planlıyordu ve binayı öğrenci korporasyonu Sakala satın almak istiyordu. Rebbas'ın iş insanı Parvel Pruunsild ile geçmişten gelen dostluğu ve binanın satışı konusunda görüşmeleri nedeniyle Kapo onu yolsuzlukla suçladı; ancak suçlama asılsız çıktı.

Güvenlik birimleri iki ay boyunca Rebbas'ın telefonlarını dinledi, mektup ve mesajlarını okudu, iş yerini ve aracını dinledi, hatta kendisini takip etti. Faaliyetlerinde yasak bir unsur bulunamadı. Buna rağmen Kapo görevlileri RKAS yönetim kuruluyla görüşerek dinlenen konuşmaların dökümlerini gösterdi ve yönetim kurulu başkanı Rebbas ile işbirliğinin sürdürülmemesi gerektiği sonucuna vardı.