Sirp: kültür yayıncılığında ücretli dijital içerik gündemde

Estonya'da kültür yayınları çıkaran Sirp'in genel yayın yönetmeni Kaarel Tarand, devlet desteğinin artan maliyetleri karşılamaması nedeniyle kültür medyasının zor durumda olduğunu söyledi. Tarand'a göre yayınların dijital içeriğini ücretli hale getirmek gerçekçi bir çözüm olabilir.

Tarand, çatısı altında 15 yayın bulunan SA Kultuurileht'in (Kültür Yayınları Vakfı) durumuna dikkat çekti. Vakfa bağlı yayınlar arasında Sirp'in yanı sıra Looming, Vikerkaar, Akadeemia, Keel ja Kirjandus, Kunst.ee, Muusika, Teater.Muusika.Kino, Täheke, Hea Laps, Õpetajate Leht, VärskeRõhk, Müürileht, LoominguRaamatukogu ve Võru dilinde yayımlanan Uma Leht yer alıyor.

Tarand, devletin faaliyet desteğinin genel fiyat artışına ayak uyduramadığını belirtti. Kültür yayıncılığına ayrılan payın on yıllar boyunca devlet bütçesi içinde sürekli azaldığını vurgulayan Tarand, mevcut bütçeyle aynı hacim ve kalitede yayıncılığın sürdürülemeyeceğini ifade etti.

Üç seçenek: destek, kapatma veya ücretli içerik

Tarand çözüm için üç yol sıraladı: devlet bütçesinden sağlanan desteğin artırılması, devletin hangi yayınlardan vazgeçileceğini ve hangilerinin kapatılacağını kendisinin belirlemesi ya da öz gelirin artırılması. Üçüncü seçeneğin, şu anda ücretsiz sunulan içeriğin kısıtlanması anlamına geldiğini söyledi.

Tarand, "Kultuurileht'te öz gelir elde etmenin tek yolu, bu yayınlara abone olmayı ve okumayı ücretli hale getirmek" dedi. Okuyucuların uzun süredir her şeye ücretsiz erişmeye alıştığını, bunun da zamanla değişebileceğini umduğunu ekledi.

Kültür çevrelerinde içeriğin herkese açık olması yönünde güçlü bir beklenti olduğunu kabul eden Tarand, telif ücretlerinin ve yazar ödemelerinin geride kaldığını, uzman yazarların adil şekilde ödüllendirilmesi için bu tutarların en az iki katına çıkarılması gerektiğini belirtti.

Hükümetin bu hafta açıkladığı gelecek yılın bütçe tasarısını henüz incelemediğini söyleyen Tarand, tasarıda SA Kultuurileht için 3,74 milyon euro öngörüldüğünü, bunun 2026'da 3,67 milyon euroya düşeceğini aktardı. Bütçe gerekçesine göre bu tutar maaş artışları için ayrıldı.

Tarand, geçen hafta kültür kurumlarında çalışanların maaş fonunun yüzde 2,5 artırılmasının büyük bir kazanım gibi sunulduğunu belirterek bunun aylık brüt ücrette ortalama 50 euro civarında bir artışa denk geldiğini söyledi. "Bu çok ciddi bir teklif değil" dedi.

Bakanlık uzun süredir çözüm arıyor

Tarand, sorunun yalnızca kültür yayıncılığını değil tüm kültür sektörünü ilgilendirdiğini, devlet düzeyinde net bir finansman politikası bulunmadığını söyledi. Baskı, posta ve dağıtım giderleriyle genel yaşam maliyeti artarken bakanlığın yanıtlarının sürüncemede kalan analizlerin ardında kaldığını savundu.

Son seçimlerin ardından kurulan hükümetin kültür bakanının göreve gelmesiyle programda özel finansmanın kültüre nasıl daha iyi dahil edileceğinin ve bunun vergi değişiklikleri ya da başka yollarla yapılıp yapılamayacağının yazıldığını hatırlatan Tarand, buna karşın üç buçuk yıl öncesiyle aynı noktada kalındığını belirtti. Özel finansman konusunda bir atılım yaşanmadığını, kuralların değişmediğini söyledi.

Tarand, kültür çalışanlarının doktor ve hemşireler gibi grevlerden önemli bir kazanç elde etmesini beklemediğini ifade etti. Bir gösterinin ya da konserin iptal edilmesinin kültürün profesyonel hayatında önemli kişileri etkilediğini, ancak umursamayan geniş kitleyi etkilemeyeceğini söyledi.