Rusya'nın bütçe açığı planlanandan iki kat fazla büyüdü

Rusya'nın federal bütçe açığı yılın ilk yedi ayında 6,455 trilyon rubleye (yaklaşık 64,5 milyar euro) ulaştı. Bu rakam, hükümetin tüm yıl için öngördüğü açığın neredeyse iki katı büyüklüğünde. Veriler, Rusya Maliye Bakanlığı'nın salı günü açıkladığı bütçe raporunda yer aldı. The Moscow Times'ın analistlere dayandırdığı habere göre, ülke yönetiminin bütçe sorunlarını vatandaşlar için sancısız çözme olanakları tükeniyor.

Ocak-Temmuz döneminde hükümetin topladığı vergi gelirleri 22,112 trilyon ruble (yaklaşık 221 milyar euro) ile geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,8 artış gösterdi. Ancak harcamalar yüzde 14,5 artışla 28,567 trilyon rubleye (286 milyar euro) yükseldi. Gelir ve gider arasındaki bu makas, bütçe açığını hızla büyüttü. Söz konusu açık, Moskova'nın bir yıllık bütçesine, St. Petersburg'un dört yıllık bütçesine ya da Tataristan ve Krasnodar Krayı gibi 11 büyük bölgenin yıllık bütçesine eşdeğer görülüyor.

Enerji Gelirlerindeki Düşüş ve Artan Harcamalar

Bütçe açığının temel nedenleri arasında, enerji gelirlerindeki belirgin düşüş ve harcamalardaki kontrolsüz artış gösteriliyor. Rusya'nın petrol ve doğalgaz gelirleri ilk yedi ayda yüzde 16,8 azalırken, KDV artışının getirdiği ek gelirler (yüzde 24,9) bu kaybı ancak kısmen telafi edebildi. Finam stratejisti Yaroslav Kabakov, bütçenin temel durumunun kötüleşmeye devam ettiğini belirterek, yıl sonunda harcamaların planlananın yaklaşık beş trilyon ruble üzerine çıkabileceğini tahmin ediyor.

Rusya'nın 2025 yılı bütçesinde toplam gelirler 40,28 trilyon ruble, giderler ise 44,07 trilyon ruble olarak öngörülmüştü. Planlanan açık ise 3,79 trilyon ruble (GSYİH'nin yaklaşık yüzde 1,6'sı) düzeyindeydi. Ancak gerçekleşme bu hedefin çok üzerinde seyrediyor.

Askeri Harcamalar Bilinmeyeni

Bütçe üzerindeki en büyük belirsizlik, askeri harcamaların boyutu. Bloomberg'e konuşan Rusya ve BDT ekonomisti Yekaterina Vlasova'ya göre, Savunma Bakanlığı askeri bütçenin yüzde 40 oranında (4-5 trilyon ruble) artırılmasını talep ediyor. Maliye Bakanlığı bu ihtiyacı borçlanmayla karşılamayı planlamıştı, ancak temmuz ayında piyasalardaki dalgalanma nedeniyle devlet tahvili ihalelerini durdurmak zorunda kaldı. Vlasova, eylül ayındaki Duma seçimlerinden sonra bütçe politikasında sıkılaşmaya gidilebileceğini, askeri olmayan harcamaların kısılabileceğini veya vergilerin artırılabileceğini belirtiyor. Ekonomist Kirill Rodionov da borçlanma imkanlarının kısıtlı olması nedeniyle yeni bir KDV artışının gündeme gelebileceğini söylüyor.

Ukrayna'ya yönelik işgalin başlangıcından bu yana Rusya'nın savaşa yaptığı harcamaların yaklaşık 50 trilyon rubleyi (500 milyar euro) bulduğu tahmin ediliyor. Hükümet, Ulusal Refah Fonu'nun serbest varlıklarının dörtte üçünü kullandı, ihracat ve döviz vergileri getirdi, maden çıkarma vergisini artırdı ve yaklaşık dört trilyon ruble değerinde özel mülke el koydu. Ayrıca devlet, milletvekili ve senatörlere yönelik bazı muafiyetleri kaldırarak vergi yükünü geniş kitlelere yaymaya çalışıyor. Avrupa Dış İlişkiler Konseyi kıdemli araştırmacısı Agathe Demarais, "Kremlin'in kolay yoldan para bulma imkanları tükendi. İş dünyasından ve milyarderlerden başlayarak artık sıradan vatandaşların cebine yöneliyor" değerlendirmesinde bulundu. Demarais'a göre bu durum, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yakın zamanda parasız kalmayacağını ancak siyasi olarak kabul edilebilir kaynak seçeneklerinin hızla azaldığını gösteriyor.