Rakvere teatri helirezissöörü Elmar Sats: sahnede en önemlisi her zaman oyuncudur

Rakvere Tiyatrosu'nda uzun yıllar ses yönetmeni olarak çalışan, aynı zamanda besteci ve müzisyen olarak tanınan Elmar Sats, ERR haber portalında yayınlanan bir röportajda sahne arkası deneyimlerini ve müzikle tanışma hikâyesini paylaştı. Sats, teknik açıdan her zaman en önemli unsurun oyuncu olduğunu vurgulayarak, sahne arkasında aksilikler yaşanabileceğini ancak bunların titizlikle çözülmesi gerektiğini söyledi; çünkü oyun her hâlükârda devam ediyor.

Röportajda Sats, 1990'lı yıllarda Keila'da bant müziğiyle ilgilenen gençler olarak düzenledikleri bir partide Sats Blues Band'in sabah programında çıkmasının kendi bluz ilgisini daha da artırdığını anlattı. Müzik eğitimi almamış olmasına rağmen gençlik yıllarında rock müziğe ilgi duyduğunu, bu ilgisinin zamanla KGB sistemine karşı duruşla iç içe geçtiğini belirtti. 1970'lerin sonunda hükümet karşıtı şiirler yazdığı için öğretmenler tarafından ihbar edildiğini, bunun sonucunda üç yıl ertelenmiş ceza aldığını söyledi. Bu olaydan sonra müziğe yöneldiğini, Tallinn'deki plak dükkânlarından Ravel, Bach gibi klasik bestecilerin yanı sıra Litvanya caz plakları aldığını aktardı.

Jimi Hendrix etkisi ve bluz serüveni

Sats, kendisini müzisyen yapan kişi olarak Jimi Hendrix'i işaret etti. Hendrix'in gitara kattığı mikrotonal yaklaşımın kendisi için çığır açıcı olduğunu, gitarın duygu ve düşünceyi ifade edebildiğini keşfettiğini söyledi. Daha önce Alice Cooper ve David Bowie gibi isimleri dinlediğini, Hendrix'ten sonra Cream ve progresif rock akımına yöneldiğini ekledi.

Müzik okuluna gitmediğini ve nota bilmediğini belirten Sats, şarkıları kasetten dinleyerek ve doğaçlama yaparak öğrendiğini ifade etti. Askerlikten kaçmak için kendini Seewald'a yatırdığını, orada edindiği çevrenin onu müzikte ilerlettiğini anlattı. Delta bluzuna duyduğu ilgiyi, Robert Johnson'un parçalarını çözmeye çalıştığını ama başaramadığını, yine de bluzun en önemli unsuru olan açıklanamaz hissi yakaladığını söyledi.

Sats Blues Band'in Moskova ve St. Petersburg gibi şehirlerde büyük ilgi gördüğünü, Rus grupların da onların 1960'ların otantik sesine hayran kaldığını aktardı. Grup 1993 yılında zorlu ekonomik koşullar ve üyelerin farklı yönlere dağılması nedeniyle dağıldı. Sats, o dönemde Rakvere Tiyatrosu'nda çalışmaya başladığını, 1989'da tam zamanlı olarak tiyatroya geçtiğini belirtti.

Tiyatroyla ilk temasının 1987-88 yıllarında yaz aylarında dış cephe onarım işleriyle başladığını, daha sonra ses teknisyeni olarak kadroya girdiğini söyledi. İlk sahne deneyimini Maire Saure'nin 'Küçük Deniz Kızı' oyununda ses tasarımcısı ve figüran olarak yaşadı. Ardından birçok yapımda müzik tasarımı ve sahne performansı gerçekleştirdi.

2000'li yıllarda Peeter Jalakas ve yeni ekibin tiyatroya gelmesiyle müzik zevkinin de değiştiğini, Brian Eno'nun 'Discreet Music' ve 'Music for Airports' albümlerinin kendisi için yeni bir kapı açtığını belirtti. Ain Prosa ve Peeter Raudsepp'in yapımlarında kendi müziklerini kullanma fırsatı bulduğunu ve ilk kez müzik tasarımı için telif ücreti aldığını sözlerine ekledi.