Politico: Husilerin ilerlemesi Trump'a zor seçenekler bıraktı

Politico dergisine göre, İran'ın desteklediği ve Yemen'de faaliyet gösteren Husilerin stratejik öneme sahip yeni bölgeleri ele geçirmesi ve böylece dünya enerji piyasası üzerindeki baskıyı artırması, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Ortadoğu'daki iyi seçeneklerini tüketti.

Bölgedeki durumu değerlendiren Politico, Washington'ın tercihte bulunmak zorunda olduğu iki davranış seçeneğini öne çıkardı.

ABD yönetimi, uluslararası alanda tanınan ve Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti güçlerinin, Husilerin Kızıldeniz'in liman kenti Mokha'yı ve oradan geçen su yolunu kontrol etmek amacıyla üç önemli adayı ele geçirmesini engelleyememesinin ardından çatışmaya müdahale edebilir.

İkinci seçenek ise Beyaz Saray'ın Husilerle mücadeleyi bölge ülkelerine bırakması ve pazartesi günü varil başına 109 dolara kadar çıkan petrol fiyat artışını kabul etmek zorunda kalması. Fiyat artışına hem Arap Yarımadası ile Afrika arasındaki Bab el-Mandeb Boğazı üzerinden Kızıldeniz'e giden deniz trafiğinin tıkanması hem de Riyad'ın İran destekli Irak silahlı gruplarını suçladığı saldırının ardından Suudi Arabistan'ın önemli petrol boru hattını kapatması neden oldu.

ABD'nin iki siyaset seçeneği de pek cazip değil ve bölgedeki bir Arap ülkesinin diplomatı, Beyaz Saray'ın olaylar karşısındaki tutumunu "plansızlık" hatta bir açıdan "kayıtsızlık" olarak nitelendirdi.

Washington'dan tekrarlanan açıklama

Bir Arap diplomat, "İran'ın dışında bölgedeki başka hiçbir tarafla çatışmaya girmek istemiyorlar; oysa bu, ABD için stratejik bir geri adım," dedi. Diplomat, hassas güvenlik konularının tartışılması için kendisine de diğerleri gibi anonimlik sağlandığını belirtti.

ABD yönetiminin üst düzey bir yetkilisi, Husi saldırısına ilişkin sorulara yanıt olarak Politico'ya, ilk kez ağustos ortasında, mevcut çatışma tırmanmadan önce paylaşılan konuşma notlarını gönderdi.

Pazartesi günü de 19 Ağustos'ta da paylaşılan metinde şu ifadeler yer aldı: "ABD, başlıca ulusal güvenlik çıkarlarını korumaya odaklanıyor; örneğin Kızıldeniz'de deniz trafiği özgürlüğünü güvence altına almak gibi. Aynı zamanda bölgesel güvenlik sorunlarının çözümünde ve yönetiminde bölgesel ortaklarımıza öncü rol veriyoruz."

Yinelenen açıklamada ayrıca ABD'nin Husilerden geçen yıl varılan ateşkesin koşullarına uymasını beklediği belirtildi. Söz konusu anlaşmaya göre Husiler, ABD'nin Husilere yönelik en az 800 hedefi vurduğu bombardımanı durdurması karşılığında Amerikan gemilerine yönelik saldırıları durdurmayı kabul etmişti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD'nin "Birleşik Arap Emirlikleri, Suudiler ve bölgede etkilenen diğer taraflarla sürekli temas halinde" olduğunu ve "Husilerle de doğrudan görüşmeler yapıldığını" söyledi.

ABD resmi olarak Suudi Arabistan ile sıkı askeri bağlarını koruyor. Suudi resmi medyasına göre ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper pazartesi günü Cidde'de Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile görüştü. CENTCOM kamu ilişkileri birimine göre görüşmede bölgesel güvenlik işbirliği ele alındı.

Tartışmalar ve belirsizlik

Ancak Politico'ya göre Washington'da savaşın genişletilmesine yönelik istek sınırlı görünüyor.

Senato Dış İlişkiler Komisyonu'nun kıdemli muhalefet üyesi, New Hampshire'dan seçilen Demokrat Jeanne Shaheen, "Petrol fiyatı zaten varil başına 100 doların üzerinde ve Trump yönetimi bu savaşı müzakere yoluyla bitirene kadar fiyat dalgalanmalarının sonu görünmüyor," dedi.

Senato Dış İlişkiler Komisyonu üyesi Cumhuriyetçi Todd Young ise "ABD ve bölgesel müttefiklerimizin Ortadoğu deniz yollarında ticaret için serbest hareketi korumak amacıyla işbirliği yapması hayati önem taşıyor," diye konuştu. Young, ABD'nin Husilere karşı düzenlenen saldırılara katılıp katılmayacağı sorusunu yanıtlamadı.

Washington'ın ılımlı tepkisi, Husilerin sadece birkaç saat içinde gerçekleştirdiği çarpıcı ilerlemenin yarattığı şoktan da kaynaklanabilir. Husiler, Suudi Arabistan destekli Yemen güçlerini ve Suudi ile ABD ordularını geçmeyi başardı. Bölgede bulunan öfkeli bir kişi bunu "Suudi-ABD'nin destansı boyutlarda başarısızlığı" olarak nitelendirdi; CNN muhabirleri Nic Robertson ve Lauren Kent böyle aktardı.

Beyaz Saray ve Suudi Arabistan büyükelçiliği, Axios'un Suudi Arabistan'ın fiili lideri Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın ABD'den Husilerin vurulması için yardım istediği yönündeki haberini hemen doğrulamadı. Yemen büyükelçiliği de yorum talebine hemen yanıt vermedi.

Bir Arap diplomat, Yemen'in ABD'den Yemen silahlı kuvvetlerine ve insani programlara verdiği desteği yeniden başlatmasını istediğini söyledi. Ona göre Suudi Arabistan da Beyaz Saray'ın dikkatini duruma çekmeye çalışıyor.

"Husilerin Yemen'de stratejik konumları kontrol altına aldığını kabul etmek, Suudi Arabistan için kalıcı bir ulusal güvenlik krizi anlamına geliyor," diyen diplomat, sözlerini şöyle sürdürdü: "Basra Körfezi ülkeleri ile İran arasında pazartesi günü Umman'da yapılması planlanan toplantı ertelendi." İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmaeil Baghaei'ye göre toplantının ertelenme nedeni Suudi Arabistan'ın öne sürdüğü bir talep.

Hem Suudi Arabistan hem de Yemen hükümeti Husilere saldırıyor; ancak eski ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin Yemen özel temsilcisi yardımcılığını ve Trump'ın ilk döneminde Ulusal Güvenlik Konseyi Arap Yarımadası işleri direktörlüğünü yapan Allison Minor'a göre kararlı adımlar görülmüyor. Minor, uzun sürecek bir çatışmaya hazırlanıldığı görüşünde.

Biden döneminde ABD'nin Riyad Büyükelçisi olarak görev yapan Michael Ratney ise Basra Körfezi ülkelerinin muhtemelen kaosu hafifletmek için kendi önlemlerini almaya çalışacağını düşünüyor. "Bu konuda çok fazla diplomasi yürütülüyor, ancak biz ABD olarak bunun merkezinde değiliz," dedi.

Ratney, Suudi Arabistan'ın aktif çatışma döneminde petrol boru hattını onarmaktan vazgeçebileceğini, bunun da akaryakıt fiyatlarını yüksek tutabileceğini belirtti. "Piyasalar artık durumun getirdiği tüm siyasi riski hesaba katmaya başlayacak," diye ekledi.