Platform çalışanlarının beşte biri kariyer çıkmazında

Estonya'da dijital platformlar üzerinden ulaşım ve kurye hizmeti veren her beş kişiden biri, tam zamanlı çalışmasına rağmen kendini işi için fazla nitelikli buluyor ve kariyer çıkmazında olduğunu düşünüyor. Foresight Center'ın yeni raporu, platform çalışmalarının Estonya'da çoğunlukla ek gelir elde etme yöntemi olduğunu ancak birkaç bin kişinin bu işi tam zamanlı yaptığını ortaya koyuyor.

Foresight Center uzmanı Olavi Miller, platform çalışmasının uzun vadeli bir kariyer yolu olarak şu anda oldukça cazip olmadığını, ancak bunun kişinin sonraki kariyerine etkisinin büyük ölçüde işin doğasına bağlı olduğunu söyledi.

Eğitim ve iş uyumsuzluğu

Araştırma, taksi ve kurye hizmeti verenlerde eğitim seviyesi ile işin doğası arasında önemli bir uyumsuzluk olduğunu ortaya koydu. Tam zamanlı veya daha fazla çalışanların üçte ikisi, işleri için fazla nitelikli olduklarını belirtirken, öğrenme ve mesleki gelişim olanaklarından memnuniyetsizliklerini de dile getirdi.

Çevrimiçi platformlarda profesyonel iş yapanlarda ise durum farklı. Bu kişilerin işleri eğitimleriyle daha uyumlu ve çok azı kariyer çıkmazı kategorisinde yer alıyor. Ayrıca gelişim fırsatlarından daha memnunlar ve kendi alanlarında ileri eğitim almaya daha istekliler.

TalTech, Tartu Üniversitesi ve Tallinn Üniversitesi tarafından yürütülen araştırma, çevrimiçi platformlarda profesyonel iş yapanların platformları yeni bir alana geçiş, müşteri tabanını genişletme veya yeni iş türleri deneme amacıyla kullandığını gösterdi. Platform çalışması ayrıca işler arasında köprü, maaşlı istihdamdan girişimciliğe geçiş veya ek gelir elde etme yöntemi olarak da yaygın şekilde kullanılıyor.

Ancak kurye ve taksi sürücüleri arasında platform çalışması kariyer gelişiminden çok para kazanmayla ilişkilendiriliyor. Ankete katılan tüm platform çalışanlarının yaklaşık yarısı, işlerinde paranın önemini en yüksek puanla değerlendirdi. Taksi ve yemek kuryelerinde ise bu oran yüzde 70'in üzerinde.

Platform çalışanlarının karşılaştığı sorunlar

Estonya'da platform çalışması genellikle eğitim, maaşlı istihdam, emeklilik, ebeveyn yardımları veya girişimcilikle birlikte yürütülüyor. Çevrimiçi platform çalışanlarının yalnızca yüzde 7'si tam zamanlı çalışıyor. Taksi ve kuryelerde ise bu oran yüzde 30. Araştırmacılar, bu kişilerin ülke genelinde 2 bin 245 kişi olduğunu tahmin ediyor.

TalTech'te doçent ve platform çalışması analizinin yazarı Mari-Klara Stein, platform çalışanlarının bu işte edindikleri deneyimin platformlar dışındaki işverenler tarafından değer görmediğine inandığını ve bunun gelecekteki kariyer beklentilerine zarar verebileceğini belirtti. Ayrıca platform çalışanlarının sağlık sigortası kapsamındaki tutarsızlıkları sürekli gündeme getirdiğini ve sigorta kapsamını geri kazanmanın maaşlı işe dönmek için sıkça bir neden olduğunu söyledi.

Foresight Center, sürekli eğitime katılımın düşük olmasının platform çalışanlarının kariyer gelişimini sınırlayan bir başka faktör olduğunu belirtti. Konum tabanlı platform çalışanlarının yüzde 31'i uygun eğitim fırsatlarından haberdar olmadığını söylerken, çevrimiçi çalışanlarda bu oran yüzde 36. Dörtte bir ila üçte biri ise eğitim fırsatlarından haberdar olduğunu ancak bunları kullanmayı planlamadığını belirtti.

Eğitimle ilgilenenler de platform çalışmasının türüne göre farklılık gösteriyor. Çevrimiçi çalışanlar mevcut alanlarında ileri eğitim almayı düşünürken, konum tabanlı çalışanlar yeni bir alanda eğitimle daha çok ilgileniyor.

Foresight Center'ın 'Platform Çalışması Kariyer Gelişimini Destekliyor mu?' başlıklı kısa raporu, TalTech, Tartu Üniversitesi ve Tallinn Üniversitesi tarafından yürütülen 'Estonya'da Platform Çalışmasının Etkileri ve Gelecek Trendleri' başlıklı daha geniş bir çalışmanın parçası. Foresight Center, Riigikogu'nun (Estonya Parlamentosu) toplum ve ekonomideki uzun vadeli gelişmeleri ve ortaya çıkan trendleri analiz eden bir düşünce kuruluşudur.