Oleşkı'daki ateşkes ABD seçim kampanyasının parçası mı?

Ukrayna'nın güneyindeki Oleşkı kasabasında geçen hafta ilan edilen olağanüstü ateşkes, ABD'deki ara seçim kampanyasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Dnipro nehrinin sol yakasında, Herson'un karşısında yer alan kasaba savaş öncesinde 24 bin kişiye ev sahipliği yapıyordu; ekim ayına gelindiğinde bu sayı en fazla 2 bine düşmüştü.

Politoloğ Vladimir Fessenko'ya göre Rus güçler, Ukrayna'nın olası yeni bir çıkarmasından korkarak kente giden yolların neredeyse tamamını mayınladı. Nehir ve kara yolu üzerinden her türlü bağlantı kesildi ve kasaba açlık tehdidiyle karşı karşıya kaldı.

Oleşkı'daki insani kriz yaz aylarında Kiev'de gündeme gelmişti. Papa, insani yardımın ulaştırılabilmesi için Moskova ve Kiev'e ateşkes çağrısı yaptı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski çağrıyı hemen kabul ederken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin çağrıyı görmezden geldi. Tablo, ekim ayının ortasında ABD First Lady'si Melania Trump'ın Oleşkı insani misyonunu himayesine almasıyla değişti.

Ateşkes nasıl sağlandı?

Fessenko, "Herkes Putin'in neden şimdi kabul ettiğini soruyor. Papa aradığında kabul etmemişti, BM Genel Kurulu'nda konu görüşüldüğünde de kabul etmemişti. İki ay boyunca kendisine teklifler yapıldı, basında çok konuşuldu ama Putin tepki vermedi. Şimdi aniden tepki verdi. Bunun nedeni, Putin ile Donald Trump arasındaki büyük oyunun yeni bir dalgasının başlaması" dedi.

Ateşkes, 27 Ekim Salı sabahı yürürlüğe girdi. Rusya Devlet Başkanı Sözcüsü Dmitri Peskov, bu tür insani eylemlerin düzenli hale gelebileceğini belirterek, "İnsani amaçlarla bu tamamen mümkün. Üstelik bu, Amerikan tarafının, Amerikalı müzakerecilerin ve ABD Başkanı'nın eşi Melania Trump'ın sürece doğrudan ve çok olumlu koordinasyonuyla gerçekleşti. Bu çabaları yüksek düzeyde takdir ediyoruz ve elbette bu bir emsal oluşturabilir" ifadelerini kullandı.

Fessenko ise Melania Trump'ın girişiminin belirleyici rol oynadığını ancak bunun yalnızca Donald Trump'ın eşi olmasından kaynaklandığını savundu: "Putin şimdi tam da Donald Trump'a taviz verdi."

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andri Sıbiha, Oleşkı'da alınacak sonuçların barış sürecinde sonraki adımların ve güven artırıcı önlemlerin önünü açabileceğini söyledi. Ateşkesin etkisi ilk olarak nehrin karşı yakasındaki Herson sakinleri tarafından hissedildi.

Oleşkı'ya giden yolun mayınlardan temizlenmesi iki gün sürdü. Cuma günü kente, Rusya İnsan Hakları Ombesmanı Jana Lantratova ile Ukraynalı mevkidaşı Dmytro Lubinets'in yönettiği insani yardım konvoyu ulaştı. Lubinets, "Hiçbir taraf ateşkesi bir kez bile ihlal etmedi. Dikkat çekmek isterim ki bu, 2022'den bu yana bu denli büyük bir cephe hattında ilan edilen ateşkesin bu kadar uzun süre ayakta kaldığı ilk durum" dedi.

İnsani koridor ve tahliyeler

İnsani misyona bir Ukrayna ve bir Amerikan televizyon kanalının ekipleri ile yaklaşık bir düzine Rus medya kuruluşu eşlik etti. Ekip, kentte kalmayı seçen sakinlere yardım dağıttı; tahliye edilmek isteyenler hem Rusya'ya hem de Ukrayna kontrolündeki topraklara götürüldü. Melania Trump, kentten 800 kişinin ayrılabildiğini yazdı.

Lantratova, "Ayrılma imkânı 750 kişiye tanındı. Her ihtimale karşı o kadar yer hazırladık. Sonra çok sayıda otobüs geri döndü. Elbette 750'den çok daha az kişi ayrıldı" dedi. New Geopolitics Research Network analisti Mihaylo Samus ise kentin savaşın ilk dakikalarında, 24 Şubat 2022'de işgal edildiğini hatırlatarak, "İnsanlar yine Ukrayna'ya gidiyorsa bu özel operasyonun anlamı ne?" diye sordu.

Ateşkes pazar gecesi yarıda sona erdi. Pazartesi sabahı Rus güçleri Herson'a yeniden saldırdı; kentteki hastane de saldırının hedefi oldu. Ukrayna askeri yetkilileri, Rusların ateşkesi birliklerini yeniden konuşlandırmak için kullandığını bildirdi. Moskova'dan bu iddiaya "Ne olmuş yani?" yanıtı geldi. Peskov, "Büyük olasılıkla Ukrayna silahlı kuvvetlerinin de bu dönemi benzer şekilde yeniden konuşlanma için kullandığını varsayabiliriz. Bu tür durumlarda bu tamamen olağan bir uygulamadır" dedi.