NATO hava sahasına düşen İHA'lar Rusya'nın planı mı?

Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna, Rusya'nın Ukrayna'ya ait saldırı İHA'larını NATO üyesi ülkelerin hava sahasına yönlendirdiğini, böylece Avrupa'nın Kiev'e verdiği desteği zayıflatmayı ve NATO'nun zayıf noktalarını test etmeyi amaçladığını söyledi. Bu açıklama, Times gazetesine yansıdı.

Ukrayna'nın, St. Petersburg çevresindeki Rus hedeflerine yönelik uzun menzilli saldırılarını yoğunlaştırmasıyla birlikte, elektronik harp faaliyetleri nedeniyle Mart ayından bu yana Letonya, Estonya, Litvanya ve Finlandiya hava sahasına en az on İHA düştü. Geçen hafta, NATO'nun Baltık hava savunma misyonunda görev yapan İtalyan Eurofighter savaş uçağı, Belarus üzerinden kuzeydoğu Letonya'ya giren bir İHA'yı düşürdü. Perşembe günü Letonya silahlı kuvvetleri bu İHA'nın Ukrayna kökenli olduğunu doğruladı.

Şu ana kadar can kaybı yaşanmadı; Estonya'daki Auvere elektrik santrali ve Letonya'daki bir petrol deposu gibi enerji altyapısında yalnızca küçük hasarlar oluştu. Rusya'nın GPS sinyallerini sahteleme cihazlarıyla İHA'ları NATO hava sahasına bilinçli şekilde yönlendirdiği ve bunun daha ciddi bir saldırının başlangıcı olabileceği yönünde spekülasyonlar var.

Hibrit tehditler ve dezenformasyon

Polonya ve Litvanya, Rusya'nın düşürülen Ukrayna İHA'larını 'sahte bayrak' (false flag) saldırısı düzenlemek için kullanabileceği konusunda uyardı. Tsahkna, bu olayların Rusya'nın Avrupa ülkelerine yönelik düşmanca faaliyetlerindeki artışın bir parçası olduğunu belirtti: sabotaj, siber saldırılar ve göçün silah olarak kullanılması.

Tsahkna, "Bu faaliyetlerin bir kısmı zayıf noktalarımızı test etmek veya sonraki adımlara zemin hazırlamak için olabilir. Ancak her hibrit operasyonu, NATO'ya yönelik askeri bir saldırının hazırlığı olarak yorumlamamalıyız. Şu anda Batı'nın Ukrayna'ya verdiği desteği bölmek, Rusya için hayati önem taşıyor çünkü Batı yardımı, Rusya'nın Ukrayna'daki hedeflerine ulaşma kabiliyetini ciddi şekilde baltalıyor. Dikkatli olalım, paniğe kapılmayalım. NATO'nun caydırıcılığı işliyor ve Rusya bunu biliyor" dedi.

Tsahkna, Ukrayna İHA'larıyla olası bir Rusya sahte bayrak operasyonuna dair istihbarat raporları üzerinde spekülasyon yapmaya gerek olmadığını, ancak NATO'nun Rusya'nın farklı aldatma taktiklerine karşı hazırlıklı olması gerektiğini söyledi. Rusya'nın savaşının bir parçası olarak sıklıkla aldatma ve yalan anlatılara başvurduğunu vurgulayan Tsahkna, "Bu nedenle bu senaryoları ciddiye almalıyız, ancak Moskova'nın her varsayımsal ihtimali abartmasına yardımcı olmamalıyız."

Tsahkna, NATO'nun gerçekleri ortaya çıkarmak için gerekli istihbarat, gözetleme ve keşif kapasitesine sahip olduğunu belirterek, "Rusya, sorumluluğun kimde olduğu konusunda kafa karışıklığı yaratmak ve müttefikleri tereddüte düşürmek istiyor. Bizim görevimiz ise tam tersi: sorumluyu hızla tespit etmek, net iletişim kurmak ve aldatmacanın bir fayda sağlayamamasını garanti etmek" ifadelerini kullandı.

Dronların etkisi ve NATO'nun hazırlığı

Rusya, dört yıldır Baltık Denizi'nin doğu ve güney bölgelerinde elektronik karıştırma yapıyor. Yetkililere göre bunun amacı başlangıçta kendi tesislerini Ukrayna saldırılarından korumaktı. Letonya Savunma Bakanlığı eski üst düzey yetkilisi Mārtiņš Vargulis, Moskova'nın yakın zamanda bazı İHA'ları NATO'nun doğu kanadına yönlendirerek kaos yaratma ihtimalini keşfettiğini söyledi. Mayıs ayında böyle bir olay, Letonya Savunma Bakanı'nın istifasına ve hükümet koalisyonunun çökmesine yol açmıştı.

Vargulis'e göre bu taktik, Rusya'nın çok düşük maliyetle NATO'nun hava savunmasını, tepki süresini, komuta zincirlerini ve siyasi karar alma mekanizmalarını test etmesine olanak sağlıyor. İHA'ların hava sahasına girmesi, saldırının kime ait olduğunu belirlemenin en az birkaç gün sürebilecek detaylı analizler gerektirmesi nedeniyle kafa karışıklığı yaratıyor. Ayrıca amaç, Ukrayna ile en sadık NATO müttefikleri arasına kama sokmak.

Vargulis, "Letonya, Estonya veya başka bir NATO ülkesinde düşen her Ukrayna İHA'sı, Ukrayna'nın eylemleri, milli hava savunması ve hükümetlerin kendi topraklarını koruyup koruyamayacağı konusunda rahatsız edici sorular ortaya çıkarıyor" dedi. Daha da önemli hassasiyetin kurumsal ve psikolojik olduğunu belirten Vargulis, "İHA olayları, savaş uçaklarının havalanmasına, kısıtlamalara, okul ve ulaşımda aksamalara yol açarak tüm Baltık bölgesini etkiliyor."

Bu yıl Polonya, Letonya, Litvanya ve Estonya; Rusya ve Belarus sınırına İHA yakalayıcılar, karıştırıcılar, radarlar ve makineli tüfeklerden oluşan bir 'İHA duvarı' kurmak için çabalarını iki katına çıkardı. Ancak Estonya Savunma Stratejisi Danışmanı ve askeri sistemler entegrasyonu uzmanı Eva Sula, bu sorunu çözecek teknolojik bir 'duvar' olmadığını söyledi. Her hava savunma sisteminin sınırlılıkları olduğunu, bu nedenle katmanlı ve akıllıca entegre edilmiş sistemler gerektiğini belirtti.

Sula, özellikle sınır ötesi iş birliğinde durumsal farkındalığın hâlâ zayıf olduğunu, "Estonya'daki radar, Letonya'daki sensör, NATO komutasındaki uçak ve kritik altyapıdan sorumlu sivil kurumlar, aynı resmin farklı parçalarına sahip olabilir" dedi. Bu parçalar hızlı bir şekilde paylaşılmazsa, tek başına mükemmel sensörlerin durumsal farkındalık sağlayamayacağını ifade etti.

Rusya'nın yönlendirilmiş İHA'ların kesin düşüş noktalarını ne kadar kontrol edebildiği ise belirsiz. Çoğu ormanlar veya donmuş göller gibi ıssız bölgelere düştü. Bazı sınır ihlallerinin kaza eseri olabileceği de düşünülüyor; bu da yanlış hesaplamanın kasıtlı bir saldırı kadar tehlikeli olabileceği anlamına geliyor.

Vargulis, "Bir İHA'nın bir okula, uçağa, büyük bir enerji tesisine veya askeri tesise çarptığını ve sivil kayıpların yaşandığını hayal edelim. Hükümetler, araçın Rus veya Ukrayna yapımı mı yoksa elektronik manipülasyona mı tabi tutulduğu henüz belirlenemeden büyük bir yerel baskıyla yanıt vermek zorunda kalır" dedi.

İki hafta önce Almanya'nın Leipzig Havalimanı'nda patlayıcı yüklü bir İHA'nın bulunması ve Perşembe günü Romanyalı bir savaş uçağının Karadeniz'de gaz altyapısı yakınında patlayıcı taşıyan bir deniz İHA'sını düşürmesinin ardından, Avrupalı müttefiklerin bu tür olaylara daha kararlı yanıt verip vermemesi gerektiği tartışması yeniden alevlendi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB'nin 'tırmanan tehdit kampanyasına' yanıt vereceğini duyurdu.

Bu endişenin, ABD'nin askeri varlığını kısmen ve aşamalı olarak azaltmasıyla daha da arttığı, bu durumun Avrupa'nın daha fazla inisiyatif alması gerektiği görüşünü güçlendirdiği belirtildi. Bazı Avrupalı yetkililer, sabotaja siber saldırıyla karşılık verme gibi farklı alanlarda yanıt verilmesini öngören 'hibrit caydırıcılık' modelini destekliyor.

Tsahkna, 'hibrit saldırı' terimini sevmediğini çünkü Rusya'nın NATO'ya yönelik saldırganlığının büyük bölümünün, ittifakın 5. maddesi kapsamındaki kolektif savunma eşiğinin altında kalan düşmanca eylemler veya aslında saldırılar şeklinde olduğunu söyledi. "Ancak 5. madde eşiğinin altında kalmak, sonuçsuz kalınacağı anlamına gelmez" diyen Tsahkna, "Ayrıca Rusya'ya kamuoyu önünde kırmızı çizgiler çizmeye karşı dikkatli olmalıyız. NATO müttefikleri, kötü niyetli faaliyetlere diledikleri şekilde, yerde, zamanda ve alanda yanıt verme hakkını saklı tutar" dedi.