Narva'da Çar Rotası projesi destek bulmak için isim değişikliğine açık

Estonya'nın Narva şehrinde planlanan Çar Rotası (Tsar's Route) adlı turizm projesi, henüz hayata geçirilmeden tartışma yarattı. Projenin öncüsü olan Narva Belediye Meclisi Başkanı Urbo Vaarmann, eleştirilere rağmen rotanın fikrini savunuyor ve projenin başarılı olması için ismin değiştirilebileceğini söylüyor.

Çar Rotası'nın, Narva ile Tartu arasında, Posta Yolu (Postitee) ve Soğan Yolu (Sibulatee) gibi örneklerden ilham alarak kurulması planlanıyor. Proje, Rus hükümdarlarının bir zamanlar kullandığı rotayı işaretlemeyi amaçlıyor. Ancak medyada proje, Ruslaştırma girişimi ve mevcut güvenlik durumu göz önüne alındığında uygunsuz olarak nitelendirildi.

Vaarmann, Çar Rotası'nın yabancı turistler için açık ve anlaşılır bir isim olduğunu, ancak fikrin isimden daha önemli olduğunu belirtti. “Büyük bir turizm ürünü yaratıyoruz; bu, dünyanın geri kalanını Narva ile buluşturacak ve herkes için eşit derecede anlaşılır olmalı. Malikaneler ve bu rota boyunca seyahat eden taçlı kafalardan bahsediyoruz. Buradaki tarihi dönem çok ama çok geniş. Bunu savaşla ilişkilendirmek — hadi ama, bu saçmalığa varmayın.” dedi.

Çarların Narva ile Tallinn arasında da seyahat ettiğini kabul eden Vaarmann, Tartu'ya giden rotanın Narva perspektifinden biraz ihmal edildiğini ve yeni turizm rotasının Letonya ve Litvanya'dan da ziyaretçi çekeceğini söyledi. “Narva ile Tartu arasında ziyaret edilebilecek yaklaşık 70 yer var. Bu, yıllarca değil on yıllarca geliştirilebilecek bitmek bilmeyen bir hikaye. Amerikan Route 66 örneğini seviyorum; geçtiğiniz her durakta fotoğraf çektirmeyi ihmal etmezsiniz.”

Vaarmann, projenin başarısı için ismin değiştirilmesine bile sıcak bakıyor: “Çar Rotası olmak zorunda değil. İsim bulmaya yardımcı olun; herkese hitap eden bir isim bulabilecek kişiyi komiteye alacağıma söz veriyorum.”

Bölgeden tepkiler ve destek

Ida-Viru turizm geliştiricileri, konunun fazlasıyla politize olduğunu belirterek Çar Rotası'nı eleştirmek istemiyor. Ancak rotanın destekçileri de var. avastaEESTI.ee rehberi Marko Kaldur, “Çar kelimesinin birini rahatsız edebileceği gerçeğinden kaçmayacağım ya da korkmayacağım. Politikacıların şikayet ettiği bu konular, çok farklı açılardan sunulabilir — gerekirse tarafsız bir açıdan — ve gerektiğinde tüm tarihi yönler açıklanabilir. Tüm bunlara kötü ya da uygunsuz demek, küçük bir grup insanın takıntısı ya da kendilerini Estonya devletini savunuyormuş gibi gösteren ikiyüzlü bir tavırdan başka bir şey değil.” dedi.

Vaarmann, Çar Rotası'nın bir turizm ürünü olarak hayata geçmesinin birkaç yıl süreceğini düşünüyor. Kaldur ise bu sonbaharda Çar Rotası turları sunmaya başlayacak.

Eski belediye başkanından eleştiri

Temmuz sonunda Narva belediye başkanlığından alınan Katri Raik, Rus çarlarına odaklanan tarihi Çar Rotası'nın günümüz dünyasına uygun olmadığını ve tarihsel gerçeklerle de tam olarak örtüşmediğini söyledi. Raik, 10 yıldan fazla bir süre önce kendisinin de Narva'da çarların rotasını tanıtan bir fikir önerdiğini kabul etti, ancak yeni belediye yönetiminin fikrinin o zamanki önerisinden farklı olduğunu belirtti.

Raik, tarihçilerin Çar Rotası'ndan genellikle Rus İmparatorluğu'nun başkenti St. Petersburg'u Batı Avrupa'ya bağlayan eski Tallinn-Narva-St. Petersburg posta yolunu anladıklarını söyledi. “Rus çarları ile Narva arasında kesinlikle bir bağ var. Ama kural olarak hükümdarlar buradan Tallinn'e ve oradan gemiyle Avrupa'ya ya da St. Petersburg'a geri dönerlerdi. Rotaları, Narva'nın yeni belediye yönetiminin memleketi olan Torma ve Tartu County'ye uğramazdı. Rus Çar Rotası bugün uygun değil ve tarihsel gerçeklerle de örtüşmüyor.” diye yazdı Raik sosyal medyada. Ayrıca, demiryolunun gelmesinden önce posta yolunun Rusya için önemli bir ulaşım bağlantısı olduğunu ve Narva'nın bu rota üzerinde yer aldığını ekledi.

Tarihçi Pärtel Piirimäe ise Raik'in paylaşımının altına yaptığı yorumda, St. Petersburg-Narva-Torma-Tartu-Riga posta yolunun öneminin küçümsenmemesi gerektiğini yazdı. “Rus imparatorları Tartu ve Riga'ya seyahat ederken de bu yolu kullandı. Bunu özellikle araştırmadım, ancak II. Katerina ve I. Alexander’ın kesinlikle bu yoldan Livonia'ya gittiğini biliyorum. Eski posta yoluna Çar Rotası demek elbette saçma ve özellikle şu anda kışkırtıcı.” dedi tarihçi.