Maarja Nuut: Her sesin içinde bütün bir dünya saklı

Estonyalı müzisyen Maarja Nuut, ERR'in kültür programı "Plekktrumm"a konuk oldu. Nuut programda dinleme, algı, halk kültürü, mekân duygusu ve kendi yaratıcı sürecini anlattı. Klasik kemandan Hint ragalarına, Estonya halk müziğinden elektronik müziğe uzanan yolculuğunda onu merak ve hemen anlamadığı şeyleri de kavrama isteği yönlendirdi.

Geçen hafta Nuut'un yeni büyük eseri "Liivast juukseid kammides" (Kumdan saçları tararken) ilk kez sahnelendi. Eserin öyküsü 2022 sonbaharına uzanıyor. Nuut o dönemde fırtınaların ortasında kırsalda yaşadığı sıkıntıyı anlattı: "İçimde bir ağırlık vardı, toplumda yansıyan farklı konular yüzünden acı duyuyordum. Aynı zamanda bir koro eseri yazma görevim vardı. Onu inşa etmeye başlayacağım merkezi arıyordum."

Nuut, Lauri Sommer'in bir blog yazısı sayesinde Eha Lättemäe'nin şiirleriyle tanıştı. Daha önce şairi duymadığını belirten Nuut, "Kumdan saçları tararken" dizesinin kendisini hemen yakaladığını söyledi. "Bir şey yazmaya başladığımda, tam olarak ne aradığımı başta bilemem" diyen Nuut, sürecin kendisini bir yöne çektiğini ve ona eşlik ettiğini anlattı.

Londra vokal topluluğu ve İsviçreli davulcuyla işbirliği

Eser, Londra merkezli vokal topluluğu Shards ve İsviçreli davulcu Nicolas Stocker ile işbirliği içinde sahneleniyor. Nuut, topluluğa Estonca şarkı söylemeyi öğretti; bunu kısmen sesli mesajlarla yaptı. "Müziğim halk müziğinden etkileniyor. Metni nasıl söylemek istediğime göre müzikal melodi şekilleniyor" dedi.

Nuut kendini mevsimsel bir insan olarak tanımlıyor. "Mevsimlere bağlıyım ve beni çok etkiliyorlar. Bunu gerçekten seviyorum" diyor. Mart ayında ilk kuş seslerini duyduğunda coşku yaşadığını, yaz bittikten sonra karanlığın gelişinin ona huzur verdiğini belirtiyor. "Akşam dışarı çıktığımda zifiri karanlık olması hoşuma gidiyor. Bu içe dönük bir duygu ve yaratıcı olarak daha aktif olmamı sağlıyor."

Müzik yolculuğu Tallinn Müzik Ortaokulu'nda klasik keman eğitimiyle başladı, ardından Estonya Müzik ve Tiyatro Akademisi'ne devam etti ancak akademiyi bitirmedi. "Orada kendimi iyi hissetmedim. Aldığım eğitim için çok minnettarım ve iyi öğretmenlerim oldu ama içimde bir şey daha arıyordu" dedi. Bedeninin de sinyal verdiğini, ellerini aşırı çalıştırdığını söyledi.

Yeni Delhi'de Hindustani müziği ve halk müziğine dönüş

Nuut, spontane bir kararla Yeni Delhi'ye giderek yedi ay klasik Hindustani müziği öğrendi. "Bu dünyamı altüst etti, çünkü hem enstrümanı yeniden çalmayı hem de müziğe ve sese yaklaşımı öğrenmek zorundaydım" dedi. Hindistan'da ilk kez dinlemeyi öğrendiğini ve bunun gerçekten yapmak istediği şey olduğunu fark ettiğini belirtti.

Hindistan'dan döndükten sonra Viljandi Kültür Akademisi'nde halk müziği okudu. Eski arşiv kayıtlarını dinlerken çok şaşırdı: "Bir yandan çok yabancı, bir yandan da çok çekiciydi. Hemen anlamadığım bir şey duyduğumda bu benim için çekici oluyor." Regilaul (runik halk şarkısı) söylemenin onda her zaman farklı bir bilinç durumu yarattığını söyledi: "Adeta bir aracı rolündeyim. Bu müzik ve metinler benden çok daha büyük ve bir araca binip bir yöne hareket etme imkânım var. Bu çağlar ötesi bir deneyim."

Nuut, besteci olarak anılmasına rağmen yakın zamanda Estonya Müzik ve Tiyatro Akademisi'nde klasik kompozisyon yüksek lisansına başladı. "Her zaman farklı şeyler öğrenmeyi sevdim. Şimdi bilgilerimi tazeleme zamanı geldi" dedi. Müzik öğretmenliği de yapan Nuut, çocuklarla çalışmanın besleyici olduğunu belirtti.

Nuut, müzik ve sessizlik yoluyla insanlara dinlemeyi öğretmenin önemine dikkat çekti. Bu yaklaşımın farkındalık, detayları fark etme ve dünyayla ilişki kurma becerisini geliştirdiğini söyledi. Dünyanın her yerinde, özellikle Estonya'da halk kültürünün gelecek kuşaklara aktarılmasında dinlemenin merkezi bir rol oynadığını vurguladı.