LHV analisti: bütçe açığı kalıcı görünüyor

LHV analisti Triinu Tapver, Maliye Bakanlığı'nın yaz ekonomik tahminini değerlendirerek Estonya bütçe açığının kalıcı göründüğünü, bunun sonucunda borç yükü ve faiz giderlerinin artacağını söyledi. Tapver'e göre, gelirlerden daha hızlı artan harcamalar ve borç yükü, bir noktada yeni veya daha yüksek vergiler ya da harcama kesintileriyle müdahale gerektirecek.

Maliye Bakanlığı'nın yeni makro tahmininin temel göstergeleri, LHV'nin yaz ortasında güncellediği tahminle benzerlik gösteriyor. Buna göre bu yıl ekonomik büyüme yüzde 2,2, enflasyon ise yüzde 3,3 olacak. Gelecek yıl için bu oranlar sırasıyla yüzde 2,6 ve yüzde 2,5 olarak öngörülüyor. Tapver, dış ortamın istikrara kavuşması halinde bu beklentilerin geçerli olduğunu aktardı.

Yatırımlar ve tüketim artabilir

Tapver, yaz tahmini ve risk senaryolarını güncellediğini, genel olarak tüketim ve yatırımlarda hızlanma beklediğini söyledi. Yatırımları şimdilik özellikle devletin savunma ve altyapı yatırımları sürüklüyor. Ancak savunma teçhizatının büyük bölümü yurt dışından satın alındığından, bu paranın Estonya ekonomisine giren kısmının nispeten küçük olduğunu vurguladı. Savunma harcamalarının öncelikle güvenliğe yapılan bir yatırım olduğunu, geleneksel yatırımlarla aynı ekonomik teşvik etkisini yaratmadığını belirtti. Özel sektör yatırımlarının henüz belirgin bir ivme kazanmadığını, ancak gelecek yıl kademeli bir artış görülebileceğini ifade etti.

Tüketimdeki iyileşmenin, katma değer vergisi ve özel tüketim vergileri yoluyla devlet bütçesi gelirlerini desteklemesi bekleniyor. Ancak etkinin büyüklüğünü tahmin etmek zor. Tapver, yaklaşık 85 bin kişinin hâlâ vergisiz gelir uygulamasını kullanmadığını, bu kişilerin davranışlarının ek gelirin ne kadarının tüketime ve oradan da vergi gelirlerine yansıyacağını belirleyeceğini kaydetti.

Bütçe üzerindeki yapısal baskı

Maliye Bakanlığı, 2026'da tüketim harcamalarının gelirlerden daha yavaş artacağını öngörüyor. Tapver, gelir vergisi değişikliğinden yüksek maaşlıların euro bazında daha fazla kazandığına dikkat çekerek, ek gelirin bir kısmının tüketim yerine tasarrufa veya mevcut borçların ödenmesine gidebileceğini söyledi. Bu nedenle daha yüksek net gelirin aynı oranda tüketime ve vergi tahsilatına yansımayacağını belirtti.

Tapver, "Buradan bütçenin ana gerilim noktasına ulaşıyoruz: Bir yandan savunma harcamaları ve diğer kalıcı nitelikteki giderler artıyor, diğer yandan gelir vergisi değişikliği ve karbon emisyon kotası satışlarındaki düşüş gelir artışını sınırlıyor" dedi. Tüketimdeki iyileşme tüketim vergilerini desteklese de artan harcamaları dengelemeye yetmeyebilir.

Analist, mevcut görünümde bütçe açığının kalıcı olduğunu ve faiz oranlarının yüksek seyretmesi durumunda yeni borçlanmanın daha maliyetli hale geleceğini vurguladı. Uzun vadede, ekonominin toparlanmasının ve vergi tabanının genişlemesinin bütçeye daha olumlu bir ortam sağladığını ancak daha iyi yılların, gelecekteki ekonomik şoklara karşı yeterli mali tampon oluşturmak için kullanılması gerektiğini sözlerine ekledi.