Letonya EL'den Rusya'ya karşı koymak için yedi milyar avro istiyor

Letonya Başbakanı Andris Kulbergs, Rusya'ya karşı koymanın askeri ve ekonomik maliyetlerini karşılamak üzere Avrupa Birliği'nden (EL) yedi milyar avro talep etti. Politico haber sitesine göre Kulbergs, bu paranın EL'in yeni yedi yıllık bütçesindeki rekabet gücü fonundan sağlanmasını istiyor.

Kulbergs, söz konusu fonun, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik tam kapsamlı işgalinin ardından artan savunma harcamaları ile Moskova ile ticaretin çökmesini telafi etmesi gerektiğini ifade etti. Letonya Başbakanı bu açıklamayı Politico'nun Brussels Playbook bültenine verdiği mülakatta yaptı.

Riga'nın talebi ve bütçe görüşmeleri

Riga yönetimi, bu kaynağın Letonya'ya ayrılan diğer fonlara ek olmasını istiyor. Yedi milyar avro, Letonya'nın yedi yıllık dönemde öngörülen 15,1 milyar avroluk savunma bütçesinin yaklaşık yarısına denk geliyor. Politico, talebin hassas bir dönemde gündeme geldiğine dikkat çekti.

Letonya, Ukrayna'nın en kararlı destekçilerinden biri olurken, işgalin ardından savunma harcamalarını keskin biçimde artırdı. Ancak uygulanan yaptırımlar ve ikili ticaretin çöküşü, doğuya yönelik ekonomik bağları ciddi şekilde daralttı.

Avrupa Komisyonu, 2028-2034 dönemi için EL düzeyinde savunma fonunu önemli ölçüde artırmayı önerdi. Buna göre, Avrupa Rekabet Gücü Fonu kapsamında güvenlik, savunma sanayii ve uzay alanlarına 125,2 milyar avro ayrılması planlanıyor. Ancak bu kaynak, tüm EL genelindeki projeleri finanse etmek için tasarlandı; Letonya'ya önceden belirlenmiş yedi milyar avroluk bir tahsisat içermiyor. Bütçe, hâlâ üye ülkelerin hükümetleri ile Avrupa Parlamentosu arasındaki müzakerelerin merkezinde yer alıyor.

Kulbergs, Letonya'nın özel muameleyi hak ettiğini çünkü cephe hattından çok daha uzakta bulunan ülkelerin güvenliğini sağlamak için borçlandığını söyledi. Başbakan, "Bütçe açığımızı maksimuma çıkarıyoruz ve bu borçla tüm Avrupa'nın savunmasını ödüyoruz" ifadelerini kullandı. Ayrıca, Letonya'nın savunma harcamalarının önemli bir kısmının Almanya, Fransa, İspanya, İsveç ve Hollanda gibi daha zengin Batı Avrupa ülkelerinin ekonomisine geri döndüğünü belirtti.

Sancılı dönem ve seçim kampanyası

Benzer bir söylem, Letonya'daki seçim kampanyasında daha keskin bir biçimde öne çıkıyor. Popülist iş insanı Ainārs Šlesers, partisi Letonya Önce (LPV) Brüksel'deki aşırı sağcı Avrupa Vatanseverleri grubunda yer alıyor. Šlesers, Letonya'nın Rusya karşıtı yaptırımları desteklemesi karşılığında tazminat talep etmesi gerektiğini savunuyor. Moskova'nın işgalini kınayan ve Ukrayna'ya desteğin sürmesi gerektiğini söyleyen Šlesers, Letonya'nın bu maliyetleri sonsuza dek karşılayamayacağını belirtiyor.

Šlesers, EL yaptırımları yenilenirken Letonya'nın "karşılık olarak destek" alması gerektiğini ifade etti. Riga'nın vetosunu kullanıp kullanmayacağı sorusuna ise net bir yanıt vermedi. Rus oligarklarla ticari bağları olduğu bilinen Šlesers, Letonya'nın nihayetinde Moskova ile ekonomik ilişkileri yeniden kurması gerektiğini, çünkü bazı şeylerin ikame edilemeyeceğini söyledi.

Mevcut anketlere göre Kulbergs'in merkez sağ ittifakı Birleşik Liste (Ühtne Nimekiri) önde gidiyor. Ancak koalisyon görüşmeleri, Letonya'nın Rusya politikasının ekim sonrasında ne kadar değişeceğini belirleyecek. İkinci sırada bulunan aşırı sağcı ve Rusya yanlısı Egemen Güç partisi Moskova ile bağların yeniden kurulmasını isterken, ana akım partiler bu partinin hükümete girmesinin olası görülmediğini düşünüyor. Üçüncü sıradaki Šlesers ise daha gerçekçi bir koalisyon ortağı olarak görülüyor; Kulbergs, onunla birlikte hükümet kurma ihtimalini dışlamadı. Dördüncü sıradaki sol merkez İlerici Parti ise Šlesers'in koalisyona girmesi durumunda Letonya'nın Rusya politikasının giderek yumuşayacağı uyarısında bulunuyor.