Lennart Meri'nin 'Gümüşbeyaz' yolculuğu sergiye dönüştü

Estonya Denizcilik Müzesi, yazar ve devlet adamı Lennart Meri'nin ünlü eseri "Gümüşbeyaz"ı (Estonca Hõbevalge) yayımlanışının 50. yılında sergiye taşıdı. "Gümüşbeyaz 50" adlı sergi, Tallinn Deniz Uçağı Limanı'nda ziyaretçilere açıldı.

1976'da işgal altındaki Estonya'da yayımlanan "Gümüşbeyaz", tarih, araştırma, mit ve hayal gücünü bir araya getirerek Estonya kültür tarihinin dönüm noktalarından biri hâline geldi. Yıldönümü sergisi, Meri'nin kitaptaki yolculuğunu sayfaların dışına taşıyarak Tallinn Deniz Uçağı Limanı hangarlarına konuk ediyor.

Sergi, antik Yunan kâşifi Pytheas'ın Akdeniz'den Saaremaa'ya uzanan rotasını ses, mekân ve ışık aracılığıyla izliyor. Küratör Martti Helde, insanları kitabı yeniden okumaya ve katmanlarını keşfetmeye davet ettiklerini söyledi.

Kaali meteoritinden Ultima Thule gizemine

"Gümüşbeyaz 50", bir dizi mekândan geçen bir yolculuk olarak kurgulanıyor ve Estonya kültür tarihinde kalıcı iz bırakan Kaali meteoriti öyküsüyle son buluyor. Meri'nin kitabı gibi sergi de Ultima Thule adası etrafındaki gizemi ele alıyor.

Serginin ses tasarımının merkezinde, Baltık ve İskandinav bölgelerinde ilk kez kullanılan Avusturya yapımı NOUS Sonic sistemi yer alıyor. Fin ses sanatçısı Janne Laine'in kulaklıklardan duyulan ses manzaraları, her ziyaretçinin hareketlerine, duraksamalarına ve tercihlerine göre değişiyor.

Müze müdürü Urmas Dresen, "Her ziyaretçi kendine özgü bir 'Gümüşbeyaz' deneyimi yaşıyor. İki ses deneyimi birbirinin aynısı olmuyor" dedi.

Sergide nadir eserler, Meri'nin aile koleksiyonundan parçalar ve meteorit kırıkları da sergileniyor. Helde, serginin kitabı bilenler kadar onunla ilk kez karşılaşanlar için de tasarlandığını, kesin yanıtlar sunmak yerine ziyaretçileri eserin katmanlarını keşfetmeye çağırdığını belirtti.

Sergi ekibi, "'Gümüşbeyaz' hem bir sergi, hem bir keşif yolculuğu, hem de bir varoluş hâli" ifadelerini kullandı. Ekip, zamanın farklı aktığı bir dünyaya adım atma ve her ziyaretçinin kendi yolculuğunu yaratma imkânı sunduklarını vurguladı.

Meri'nin mirası ve yeni baskı

Lennart Meri; gezgin, yazar, belgesel yapımcısı ve devlet adamıydı. Estonya bağımsızlığını 1991'de yeniden kazandıktan sonra 1992'de ülkenin ilk cumhurbaşkanı seçildi, 1996'da yeniden seçildi ve on yıl boyunca iki dönem görev yaptı.

Meri'nin en tanınmış eseri "Gümüşbeyaz", ilk yayımının ardından 1983'te Fince, 2016'da İtalyanca, 2020'de Rusça ve 2025'te İngilizce olarak yayımlandı. Estonca kitabın 50. yıl özel baskısı da okuyucuyla buluşacak; aynı adlı uzun metrajlı film uyarlamasının çekimleri ise sürüyor.

"Gümüşbeyaz 50" sergisi, 31 Ekim 2027'ye kadar Tallinn Deniz Uçağı Limanı'nda ziyaret edilebilecek.