Komisyon: Savunma Bakanlığı Datasel sözleşmelerinin risklerini biliyordu

Riigikogu (Estonya Parlamentosu) yolsuzlukla mücadele özel komisyonu, Devlet Savunma Yatırımları Merkezi'nde (RKIK) Datasel ile imzalanan sözleşmelerin hazırlanması, kararlaştırılması ve uygulanmasına ilişkin belgeleri inceledi. Komisyon Başkanı Anastassia Kovalenko-Kõlvart, ERR'e verdiği demeçte, Savunma Bakanlığı'nın sözleşmelerin risklerinden sürekli haberdar olduğunu belirtti.

Kovalenko-Kõlvart, bakanlığın 2024 yazında, Datasel ile imzalanan sözleşmelerde bir sorun çıkması durumunda Estonya bütçesinin risk altına gireceğini bildiğini söyledi. "Bu risk Savunma Bakanlığı'na iletilmişti, ancak buna rağmen parlamentoya bundan hiç söz edilmediğini görüyoruz," dedi. Devlet bütçesine ise üst üste üç yıl hiçbir risk alınmadığı yazıldığını ekledi.

Karar toplantılarında riskler masaya yatırıldı

Kovalenko-Kõlvart, karar toplantılarında nelerin tartışıldığı ve belirli sözleşmelerin konuşulup konuşulmadığı konusunda farklı tartışmalar yaşandığını aktardı. "Örneğin, özel komisyonda eski yetkililer ayrı sözleşmelerin olmadığını savundu, ancak karar toplantılarında somut tablolar ve risklerin yazılı olduğunu gördük," dedi.

Toplantılarda olası tedarik zorluklarının yanı sıra nasıl ilerlenebileceğine dair farklı senaryolar da ortaya konmuştu. Kovalenko-Kõlvart, Bakan Hanno Pevkur'un imzasını taşıyan karar toplantısı kararlarında "riskler dikkate alınacak ve aslında aynı şekilde devam edilecek" ifadesinin yer aldığını belirtti. Tartışmaların ardından sözleşmelerin sonlandırılmasına ya da başka araçlar aranmasına karar verilmediğini vurguladı.

Eski genel müdürün önerisi tartışma yarattı

Komisyon kapsamında bir başka önemli nokta daha ortaya çıktı. Kovalenko-Kõlvart'a göre, RKIK eski Genel Müdürü Magnus-Valdemar Saar bir kez riskleri veya diğer sorunları azaltmaya yönelik bir öneri sundu; ancak bu öneri, komisyon başkanının değerlendirmesine göre yolsuzluk riskini artıracak nitelikteydi. Saar, karar sürecinin yalnızca kendi elinde toplanmasını, yani temel ve tek karar verici kişi olmasını önermişti. Kovalenko-Kõlvart'a göre bu durum yolsuzluk riskini artırdı, ancak karar toplantısında karar sürecinin bir kişide toplanması engellenmedi.

Kovalenko-Kõlvart, "Bu karar toplantısından sonra Datasel ile yeni sözleşmeler imzalandı; üstelik bunlar teslim süreleri geçtikten ve hiçbir şey teslim edilmedikten sonra imzalandı," dedi.

Komisyon, Datasel ile temasın nereden geldiğine dair yazışmaları görmek istedi. Bu yazışma RKIK'te bulunmuyordu. Kovalenko-Kõlvart, "Hanno Pevkur'un da atıfta bulunduğu, Datasel temasının bir aracı üzerinden nasıl geldiğine dair yazışmayı görmek istedik," dedi. RKIK'in bu yazışmayı bulma sözü verdiğini ekledi.

RKIK'in elinde Signa sohbet kaydı da yoktu. Kovalenko-Kõlvart, bunun bakan, müsteşar ve RKIK çalışanları arasında geçen bir görüşme olduğunu açıkladı.

Diğer sözleşmeler ve ortaklar için Güvenlik Polisi (Kapo) ve Dış İstihbarat Teşkilatı'na başvurulurken, Datasel sözleşmeleri için bunun yapılmadığını belirtti. Kovalenko-Kõlvart, "Yapılan ve bize de gösterilen tek arka plan kontrolü, küçük bir notun hazırlandığı bir yerinde ziyaretti," dedi. Şirket için esaslı bir arka plan kontrolü yapılmadığını ve bu konuda hiçbir belgenin bulunmadığını sözlerine ekledi.