Kızartma yağı atıkları uçak yakıtını daha çevreci yapıyor

Kullanılmış kızartma yağı, uçak yakıtını daha çevreci hale getirebilecek bir katkı maddesine dönüştürülebilir. Estonyalı bilim insanlarının da yer aldığı yeni bir araştırma, fast food zincirlerinden çıkan yağın, havacılıkta karbon ayak izini azaltmada rol oynayabileceğini ortaya koydu.

Çalışma kapsamında Estonya Doğa Bilimleri Üniversitesi, Tallinn Teknik Üniversitesi, Estonya Havacılık Akademisi ve Kimya ile Biyolojik Fizik Enstitüsü'nden araştırmacılar, 190 derecede on parti patates kızartılmış eski kanola yağını çinko bileşikleriyle karıştırdı. Düşük sıcaklıkta gerçekleşen sentez işlemiyle elde edilen nanopartiküller, gerçek bir gaz türbinli motor olan TA-8'de standart Jet A-1 yakıtına eklenerek test edildi.

En iyi sonuç 130 derecede üretilen parçacıklardan

Deneylerde en iyi performansı 130 derecede üretilen parçacıklar gösterdi. Yakıta milyonda 10 parça gibi mikroskobik bir oranda eklenen bu katkı maddesi, motor testleri sırasında zararlı nitrojen dioksit emisyonlarını yüzde 3 düşürdü. Saf kanola yağından elde edilen parçacıklar ise çok daha çarpıcı bir sonuç ortaya koydu: Azot oksit emisyonlarında yaklaşık yüzde 18 azalma sağlandı.

Araştırmacılar ayrıca nanopartiküllerin yakıt karışımının dibine çökmediğini ve en az dört ay boyunca stabil kaldığını tespit etti.

Havacılık standartlarına uyum

Havacılık sektörünün oldukça muhafazakâr olduğunu ve motorlara gelişigüzel madde dökülemeyeceğini vurgulayan ekip, nanopartiküllerin yakıtın temel özelliklerini bozmadığını da doğruladı. Karışımın yoğunluğu, parlama noktası ve viskozitesi, havacılık standartlarının izin verdiği sınırlar içinde kaldı. Bu durum, çalışmanın yalnızca bir laboratuvar deneyi olmaktan çıkıp gerçek hayatta uygulanabileceği umudunu güçlendirdi. Ancak araştırmacılar, daha fazla uzun vadeli teste ihtiyaç olduğunu da belirtti.

Peki, yağ ve çinko bileşiminin nitrojen emisyonlarını düşürmesinin ardındaki mekanizma ne? Bilim insanlarına göre cevap mikro düzeydeki kimyada saklı. Eski kızartma yağı molekülleri, çinko parçacıklarının yüzeyine yapışarak bir koruyucu kalkan oluşturuyor ve bu da parçacıkların birbirine yapışmasını önlüyor. Bu sayede yakıt, motora girdiğinde çok daha iyi atomize oluyor. Daha küçük yakıt damlacıkları daha hızlı buharlaşıp havayla daha homojen karışarak yanmanın daha düzenli biçimde gerçekleşmesini sağlıyor. Ayrıca çinko bileşiklerinin parçalanması için fazla enerji gerektiğinden yanma işlemi doğrudan soğutularak zararlı nitrojen oksitlerinin oluşumu engelleniyor.

Bulgular Materials Today Sustainability dergisinde yayımlandı. Bilim haberleri, hafta içi yaklaşık 08.35'te ve cumartesi günleri 08.25'te Vikerraadio'da yayınlanıyor.