Karis: cumhurbaşkanlığı sonrası Estonya'ya hizmet için daha iyi fırsatlarım olabilir

Estonya Cumhurbaşkanı Alar Karis, görev süresi sona erdikten sonra bir süre dinlenip düşünmek istese de takviminin şimdiden dolmaya başladığını ve özellikle yapay zeka ile teknoloji konularında çalışmayı sürdüreceğini açıkladı. Karis, ERR Kültür kanalındaki "Plekktrumm" programına verdiği demeçte, cumhurbaşkanlığı sonrası dönemde Estonya'ya hizmet etmek için belki de daha iyi fırsatlara sahip olacağını belirtti.

Karis, görevinin son haftasında teşekkür ziyaretlerini tamamladığını, son ziyaretini İsveç Kralı'na yaptığını ve bir tablosunun tamamlanarak Kadriorg Sarayı'na asılacağını söyledi. Cumhurbaşkanlığı süresince rutinin kaçınılmaz olduğunu, beş ya da yedi yılın pek fark etmeyeceğini ifade eden Karis, görevden ayrılmanın kendisi için çok acı verici olmadığını, çünkü daha önceki görevlerinden de gönüllü olarak ayrıldığını dile getirdi.

Yeniden aday olmama kararını nasıl aldığı sorusuna Karis, "Kapıyı biraz aralık bıraktım. Yeniden adaylık için küçük bir mucize olması gerektiğini söyledim. İlkbaharda partiler kapıya gelip devam edebileceğimi söylediler. O zaman bir kez daha düşündüm" yanıtını verdi. Karis, aday olmayacağını duyurmanın zamanlamasının önemli olduğunu, ne çok erken ne de çok geç söylenmesi gerektiğini, aksi halde yeni cumhurbaşkanının göreve hazırlanmak için yeterli zamanı bulamayacağını vurguladı.

En büyük hayal kırıklığı: deneyime değer verilmemesi

Karis, cumhurbaşkanlığı döneminde en büyük hayal kırıklığının bu görevde deneyime pek ihtiyaç duyulmaması olduğunu söyledi. "Deneyim" kelimesine tutunduğunu belirten Karis, "Bunu hayal kırıklığı olarak adlandırmıyorum ama bu görevde deneyime çok ihtiyaç duyulmuyor. Deneyim, doğrudan siyasetle ilgilenmeyen veya cumhurbaşkanı olarak günlük hayatınızı etkilemeyen insanlarla paylaşılabilir. Ama genel olarak herkesin kendi düşünceleri var ve bir gün bu deneyimin ne kadar kullanıldığı, ne kadar kullanılmadığı konuşulabilir" dedi.

Karis, günümüzün en büyük sorununun kimsenin düşünmeye ve maalesef dinlemeye zamanının olmaması olduğunu savundu. "Bu ikisini bir araya getirdiğinizde, deneyimle kimse ne yapacağını bilemiyor" diyen Karis, cumhurbaşkanının takviminde boşluk yaratmanın zorluğuna dikkat çekti. "Herkes kendi işini önemli görüyor ve gerçekten de önemliler. Cumhurbaşkanı boş işlerle uğraşmaz, ama o kadar çok iş var ki her zaman kendime boşluk yaratamadım. Örneğin yazın her yer sessizken birkaç gün çaldım. Ama Estonya cumhurbaşkanının bir ya da iki hafta tatil yapması mümkün değil; komşularımızda var" ifadelerini kullandı.

Karis, eski meslektaşı Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb'un yıl başında yayımladığı deneme-monografisine değinerek, Stubb'ın cumhurbaşkanı olmadan önce bu kitabı yazacak zamanı olduğunu hatırlattı. Stubb'ın kendisine imzalı kitabını hediye ettiğini belirten Karis, kitapta bir siyasetçi olarak kamuoyu önünde söyleyemeyeceği cesur fikirler bulunduğunu söyledi.

Yapay zeka eğitimde: iyimserlik ve temkinlilik

Yapay zekanın eğitimde kullanımına ilişkin soruları yanıtlayan Karis, 2025 yılı cumhuriyet yıldönümü konuşmasında duyurduğu "büyük eğitim atılımı" projesine gelen eleştirilere değindi. Projenin okullarda yapay zeka kullanımını teşvik ettiğini ancak beklendiği gibi sorunsuz ilerlemediğini kabul eden Karis, "Ne yapabiliriz? Görmezden gelebiliriz, tersine çevirebiliriz ya da bu teknolojinin sunduğu olumlu yönleri bulmaya çalışabiliriz, çünkü o hiçbir yere gitmiyor. İş dünyasında borsa çökebilir ama teknoloji kalır. Onun olanaklarını ve en önemlisi nerede kullanılmaması gerektiğini bulmalıyız. Okulda da yapay zeka kullanmak zorunda değiliz" dedi.

Karis, New York'ta Birleşmiş Milletler'de yaptığı konuşma sırasında yapay zeka risklerine dikkat çeken Jaan Tallinn ile kısa bir görüşme yaptığını da aktardı. Tallinn'in endişelerinin çok güçlü olduğunu ancak gen teknolojisinde olduğu gibi bu korkuların da gerçekleşmeyebileceğini belirten Karis, yapay zeka tartışmalarında olumlu bir ışık tutmaya çalıştığını söyledi. Karis, sonuçta yapay zekanın makul ölçüde kullanılacağı bir orta yol bulunacağına inandığını sözlerine ekledi.