Kaarelson uyardı: Yavaş hareket edersek yatırımlar Letonya'ya kaçar

Eski Estonya maliye bakanı ve iş dünyası temsilcisi Andrus Kaarelson, ülkenin yabancı yatırımları çekmede başarısız olduğunu ve mevcut politikaların yatırımcıları Letonya gibi komşu ülkelere yönlendirdiğini savundu. Kaarelson, ERR'in Rusça servisinde yayımlanan yazısında, Estonya'daki 'NIMBY' (bizim arkamızda olmasın) kültürünün ve sürekli artan vergilerin büyük yatırımları engellediğini belirtti.

Kaarelson'a göre, Estonya'da bir tavuk çiftliği bile inşa etmek neredeyse imkansız hale geldi. Lõuna-Eesti Talumuna OÜ'nün yöneticisi Tõnu Vetik'in birkaç yıl önce yaptığı 'Estonya'da rüzgar türbini, tavuk çiftliği veya odun hamuru tesisi gibi hiçbir büyük proje inşa edilemiyor' değerlendirmesini hatırlatarak, bu durumun yatırımcıların gözünde ülkenin güvenilirliğini zedelediğini ifade etti.

2023 seçimleri sonrası belirsizlik arttı

Kaarelson, 2023 parlamento seçimlerinden sonra ekonomik ortamın daha da istikrarsızlaştığını, sürekli yapılan vergi artışlarının yatırımcıları caydırdığını kaydetti. "Yatırımcılar, iş planı yapıldığı andan yatırım tamamlanana kadar vergilerin projeyi kârsız hale getirecek kadar değişmeyeceğine güvenmek ister" dedi. Bu belirsizlik, rekabetçi iş yerlerinin azalmasına ve ücretlerin düşmesine yol açıyor.

Estonya hükümeti, büyük yatırımlar için verilen destek miktarını düşürme kararı aldı. Önceki uygulamada, 100 milyon avronun üzerinde yatırım yapacak şirketlere 20 milyon avroya kadar hibe veriliyordu. Yeni düzenlemeye göre bu eşik 70 milyon avroya, savunma sanayisi için 20 milyon avroya ve gıda üretimi ile yenilenebilir enerji gibi öncelikli teknolojiler için 30 milyon avroya indirildi. Kaarelson'a göre bu, hükümetin 100 milyon avroluk yatırımcı bulamadığının ve yaklaşık 40 milyon avro tutarındaki hibe fonunun bu yıl dağıtılamayacağının itirafı.

Komşulara dev yatırımlar aktı

Estonya'nın aksine komşu ülkeler büyük yatırımlar çekiyor. Alman şirketi Rheinmetall Litvanya'ya yaklaşık 500 milyon avro yatırırken, Finlandiya'da milyarlarca avroluk veri merkezleri inşa ediliyor. Polonya'da da milyarlarca avroya mal olacak bir nükleer santral projesi bulunuyor. Letonya'ya 2025'te yaklaşık 1,1 milyar avro doğrudan yabancı yatırım girerken, Estonya'da bu rakam 500-800 milyon avro arasında kaldı.

Kaarelson, bazı Estonyalı şirketlerin de yatırımlarını komşulara taşıdığını hatırlattı: Frankenburg, Letonya'nın Ādaži kentindeki roket fabrikasına 10 milyon avro yatırırken, Fibenol Letonya'da 700 milyon avroluk bir biyorafineri ve buzdolabı üretim tesisi kurdu. Ayrıca Skeleton Technologies, süperkapasitör üretimini Finlandiya'nın Varkaus kentindeki tesisiyle birlikte Almanya ve Polonya'ya da genişletti.

Kaarelson, uzun vadede Estonya'nın hâlâ Letonya ve Litvanya'dan daha fazla yabancı yatırım çektiğini kabul etse de, son yıllarda bu avantajın hızla azaldığını ve gidişatı tersine çevirmedikleri takdirde Letonya'nın Estonya'yı geçeceğini öne sürüyor. Bunu önlemenin yolu, NIMBY kültüründen vazgeçmek ve sürekli vergi artırmaktan kaçınmak. "Sağ görüş, yüksek vergi yükü ve büyük sübvansiyonların Estonya'ya çok sayıda yabancı yatırım çekeceğine inanmıyor" diyen Kaarelson, ucuz elektrik ve hızlı internet erişimi gibi altyapı sorunlarının da çözülmesi gerektiğini, idari engellerin ve vergi politikasındaki düzensizliğin giderilmesini talep etti.