İspanya'da erken seçim: Konut krizi sandığa gidiyor

İspanya, 29 Kasım'da erken genel seçime gidiyor. Başbakan Pedro Sánchez, kiracıları korumaya yönelik yasayı parlamentodan geçiremeyince meclisi feshetti. Anketler sağ partilerin önde olduğunu gösterse de Sánchez, konut krizini kampanyanın merkezine taşıyarak durumu tersine çevirmeyi hedefliyor.

Konut fiyatları yaklaşık iki yıldır İspanya'nın en çok tartışılan sorunlarından biri. Artan kiralar, İspanyolların hayatları boyunca yaşadıkları şehirlerde daire tutamaz hale gelmesine yol açtı. Ülke gündemine oturan isimlerden biri 87 yaşındaki Maricarmen Abascal oldu. Madrid'de yaklaşık 70 yıl aynı kiralık dairede oturan Abascal ayda 500 avro ödüyordu. Evin yeni sahibi kirayı 2.650 avroya çıkardı; bu tutar yaşlı kadının emekli maaşının iki katından fazlaydı.

Abascal'ın tahliyesi büyük tepki ve kitlesel protestolara yol açtı. Ancak Eylül ayında kadın zorla evinden çıkarıldı; sağlık görevlileri onu dairesinden taşıdı. Mahkeme daha sonra kira bedelini düşürdü fakat Abascal evine dönemeden bu hafta hayatını kaybetti.

Yasa neden geçemedi?

Sánchez hükümeti kiracıları koruyacak bir yasa tasarısı hazırlamıştı. Tasarı parlamentodan geçemedi ve başbakan erken seçim kararını açıkladı. Sánchez, Katalonya'yı Destekleyin (Junts) partisinin kritik oylamada karşı oy kullanması nedeniyle çoğunluğu sağlayamamıştı. Bu parti, hükümetin sunduğu önlemleri yetersiz bulduğunu belirtti.

Partinin sözcüsü Míriam Nogueras, Sánchez'in toplumun acısını seçim malzemesi yaptığını öne sürdü. Nogueras, başbakanın ülkeyi yönetme konusundaki yetersizliğini, göç politikasındaki başarısızlığını ve kendisini çevreleyen yolsuzluk iddialarını örtbas etmeye çalıştığını savundu.

Muhalefet erken seçimi memnuniyetle karşıladı. Halk Partisi (PP) lideri Alberto Núñez Feijóo, vatandaşlara şu soruyu yöneltti: "Dört yıl daha mevcut koşullarda yaşamak mı istiyorsunuz, yoksa değişime bir şans mı vermek istiyorsunuz?" Feijóo, İspanya'nın iktidarda kalmak için her şeyi yapmaya hazır bir hükümetin elinde rehin kaldığını söyledi.

Aşırı sağcı Vox (Ses) partisi, Sánchez'in Sosyalist İşçi Partisi'nin başlıca siyasi rakibi konumunda. Vox lideri Santiago Abascal, göç akışının durdurulması gerektiğini savunarak bunun İspanyolların cüzdanını, güvenliğini ve sağlık sistemini olumsuz etkilediğini ileri sürdü.

2023 senaryosu tekrarlanır mı?

Uzmanlar, Sánchez için en büyük riskin 2023 erken seçimi senaryosunu tekrarlamak olduğunu belirtiyor. O dönemde de anketler sağın önde olduğunu gösteriyordu; seçimi merkez sağ Halk Partisi kazandı ancak hükümeti kuramadı. Sánchez o kampanyayı aşırı sağın iktidara gelme tehdidi üzerine kurmuştu. Bu kez aynı taktiğin işe yaramayabileceği değerlendiriliyor. Anketlere göre daha önce sol partilere oy veren yaklaşık 1,5 milyon seçmen artık sandığa gitmeyi düşünmüyor.

Londra Ekonomi Okulu'ndan siyaset bilimci Luis Cornago-Bonal, sağ blokun yüzde 50, sol blokun ise yüzde 35 civarında destek aldığını, aradaki farkın 15 puanı bulduğunu söyledi. Cornago-Bonal, solun seçmenini harekete geçirmesi halinde farkın kapanabileceğini ancak mevcut tabloda kısa sürede radikal bir değişim olasılığının düşük olduğunu ifade etti.

Uzmanlara göre konut krizi kampanyanın ana konularından biri olacak. Sağ partiler geleneksel olarak mülk sahiplerinin çıkarlarını korurken sosyalistler kiracıları savunuyor. Siyaset bilimci Cristina Monge, hükümetin toplumsal tartışmalar konuta odaklanmışken seçime gitmesinin avantajlı olabileceğini belirtti.

Ancak erken seçim kararından üç gün sonra Sánchez yeni bir sorunla karşılaştı. Anayasa Mahkemesi, 2017'den bu yana İspanya dışında yaşayan Katalan ayrılıkçı lider Carles Puigdemont için af kararı verdi. Daha önce Sánchez hükümetini destekleyen partisi Katalonya'yı Destekleyin artık muhalefete geçti. Af kararı, Puigdemont'un ülkeye dönerek kampanyaya katılmasına imkân tanıyor. Puigdemont, kararın İspanya hükümetine siyasi baskıları sonlandırma yükümlülüğü getirdiğini söyledi. Uzmanlar, Puigdemont'un dönüp ayrılıkçıları seçime taşıması halinde Sánchez'in onlarla eski ittifakını sürdüremeyeceğini belirtiyor.