İran gaz açığını tüketimi kısarak azaltmaya çalışıyor

ABD ve İsrail saldırılarının İran'ın gaz işleme tesisleri ile diğer enerji altyapısına zarar vermesi üzerine Tahran yönetimi, halkı doğalgaz tüketimini azaltmaya çağırdı. İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Mohammad Reza Aref bu hafta ülke sakinlerinden enerji tasarrufu yapmalarını istedi. Aref, gaz şebekesinin istikrarlı işleyişini güvence altına almayı hedeflediklerini belirterek, aşırı tüketim halinde tarifelerin artırılacağı uyarısında bulundu. Uyarıları dikkate almayan abonelerin gaz arzının kısıtlanabileceği de ifade edildi.

Parlamento Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf ise ülkenin doğalgaz tüketimini onda bir oranında azaltmayı hedef olarak koydu. Ayrıca görevi uzaktan çalışmaya elverişli kamu çalışanlarının haftada en az iki gün evden çalışması kararlaştırıldı.

Elektrik üretiminin yüzde 80'i doğalgaza bağlı

Doğalgaz, İran'ın enerji tüketiminin büyük bölümünü oluşturuyor. Ülkedeki elektrik enerjisinin yüzde 80'i doğalgaz kullanan santrallerde üretiliyor. Bu nedenle gaz arzındaki aksamalar elektrik üretimini de etkileyebiliyor.

Financial Times gazetesinin haberine göre ABD ve İsrail saldırıları İran'ın gaz işleme tesislerine ciddi zarar verdi. Mart ayında düzenlenen hava saldırıları, Basra Körfezi'ndeki South Pars gaz sahasının işleme tesislerini vurdu. Bunun sonucunda İran'ın günlük gaz üretim kapasitesi yaklaşık beşte bir oranında azaldı.

İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian, ülkenin enerji altyapısına yönelik saldırıları eleştirirken yeni uluslararası yatırımlar yapılması çağrısında bulundu. Moskova'da düzenlenen bir forumda konuşan Pezeshkian, "İran'ın enerji tesislerini yıkarak ve yakıt akışlarını bozarak bu saldırılar küresel enerji güvenliğini ve dünya ekonomisini tehlikeye attı" dedi.

Yıllık üretim kapasitesi 300 milyar metreküp

İran, yaklaşık 300 milyar metreküplük yıllık üretim kapasitesiyle dünyanın en büyük üçüncü doğalgaz üreticisi konumunda. Fiyatları düşük tutmayı amaçlayan devlet sübvansiyonları nedeniyle üretilen gazın neredeyse tamamı ülke içinde tüketiliyor. Buna karşılık İran yılda 13 milyar metreküp gaz ihraç ediyor; bu ihracatın büyük bölümü Türkiye ve Irak'a gidiyor. Mevcut krizi, yıllardır süren yaptırımlar ve sınırlı yatırımlar daha da derinleştiriyor.

İran ayrıca Rusya ile doğalgaz ithalatı konusunda görüşmeler yürütüyor. 2024 yılında imzalanan mutabakat zaptına göre İran, gelecekte Rusya'dan Azerbaycan üzerinden yılda 55 milyar metrekübü bulan gaz ithal edebilecek. Ülke, ithal edilen gazın bir bölümünü komşu ülkelere yeniden ihraç etmeyi planlıyor. Bu adımın, özellikle ülkenin kuzey bölgelerindeki yurt içi gaz açığını hafifletmesi bekleniyor. Ancak ilk gaz sevkiyatlarının bu yılki açığı hafifletecek kadar erken ulaşıp ulaşmayacağı henüz net değil.