İnsan vücudunun hassas ölçümü hayat kurtarabilir

Antropometri, yani insan vücudunun ölçülmesi bilimi, doğru kıyafet tasarımıyla hayat kurtarabilir. Tallinn Teknik Yüksekokulu araştırmacılarına göre, polis ya da itfaiyeci gibi meslek gruplarının giydiği fonksiyonel kıyafetler, bu ölçümlere dayanarak geliştirilmelidir.

Antropometri, Yunanca kökenli bir terim olup 'insan ölçümü' anlamına gelir. Bu bilim dalı, kıyafetlerin hangi vücut ölçülerine ve şekillerine göre tasarlanması gerektiğini anlamaya yardımcı olur. Örneğin, bir itfaiyecinin pantolonu çok darsa kalça hareketini kısıtlar ve kas aktivitesini olumsuz etkiler. Bu durum çabuk yorulmaya ve hatta sırt ağrısına neden olabilir. Daha da kritik olanı, dar kıyafetler vücudun ısı dağıtmasını engelleyerek aşırı sıcak ortamlarda hayati tehlike oluşturabilecek sıcaklık stresine yol açabilir.

Sayısal beden ölçüleri önem taşıyor

Yanlış beden seçimi ekipman maliyetlerini de etkiler. Doğru bedende olmayan üniformalar depoda kalabilir ya da kullanılsa bile kullanıcının hareketini kısıtlayarak gerekli korumayı sağlayamayabilir. Her ne kadar S-M-L gibi beden etiketleri ilk bakışta net gibi görünse de, gerçekte bu sistem standartlara dayanır ancak zorunlu bir beden tablosu yoktur. Bu yüzden aynı beden etiketine sahip kıyafetler üreticiden üreticiye farklılık gösterebilir.

Profesyonel koruyucu kıyafetlerde S-M-L bedenleri, kullanıcının bel ve kalça ölçüleri gibi figür detayları hakkında yeterli bilgi vermez. Ayrıca koruyucu kıyafet, neredeyse hiçbir zaman tek katmanlı değildir; iç çamaşırından dış koruyucu katmana kadar katmanlı bir sistemin parçasıdır. Katmanlar arasındaki fazla boşluk ve malzeme birikimi, özellikle koltuk altı ve omuz bölgelerinde hareket kısıtlılığına ve rahatsızlığa yol açabilir. Bu nedenle koruyucu kıyafetlerde, kullanıcıya net bilgi veren sayısal beden ölçüleri kullanılması önemlidir.

3D tarayıcılar ve dinamik ölçüm

Doğru beden belirlemede ana kriterler boy ve göğüs çevresi olsa da bunlar tek başına yeterli değildir. İnsanların vücut yapıları, oranları ve figür ölçüleri birbirinden farklıdır; kıyafetin uyumu ayrıca kumaş, kesim, esneklik ve kullanım amacına göre değişir. Özel günlerdeki tören üniformaları gibi kıyafetler sipariş üzerine dikilebilir, ancak günlük kullanımdaki üniformalar için bu yöntem hem zaman alıcı hem de maliyetlidir. Bu yüzden hazır beden numaralarına göre üretilen kıyafetler, gerekirse kullanıcının figürüne uyacak şekilde ayarlanabilir.

Geleneksel mezura hâlâ vazgeçilmez olsa da, günümüzde dijital ölçüm çözümleri de kullanılmaktadır. Tallinn Teknik Yüksekokulu Antropometri Laboratuvarı'nda, Humanetics 3D vücut tarayıcısı ile insanın birebir 'dijital ikizi' oluşturuluyor. Araştırmalar, bu tarayıcının ölçüm sonuçlarının uzman elle yapılan ölçümlere kıyasla sadece %2,29 sapma gösterdiğini ortaya koyuyor. Bu hassasiyet, Abody.ai gibi popüler mobil uygulamalardan çok daha iyi; zira mobil uygulamalar gölgelerden ve iç çamaşırı gibi faktörlerden daha fazla etkilenebiliyor.

Ayakta yapılan ölçümler ise sadece ilk adımdır. Gerçek hayatta insan sürekli hareket halindedir ve vücut ölçüleri hareketle birlikte değişir. Dinamik antropometri, kıyafet tasarımında vücudun hareket sırasında nasıl değiştiğini ve bunun kıyafetin uyumunu nasıl etkilediğini inceler. Örneğin, normal bir tişört kollar yukarı kaldırıldığında göbeği açığa çıkarabilir; ancak koruyucu kıyafet bu tür hareketlerde bile vücudu örtmelidir.

Ayrıca, koruyucu kıyafetlerde kadın ve erkek figürleri arasındaki farklar da dikkate alınmalıdır. Tarihsel olarak birçok koruyucu kıyafet erkek figürüne göre tasarlanmıştır, bu da kadınlar için yeterli koruma ve konfor sağlamayabilir. Estonya'da birçok devlet kurumu artık kadın ve erkek için ayrı üniformalar kullanıyor, ancak ayrı kalıp ihtiyacı kıyafetin amacına göre değişiyor. NASA'nın 2019'da yaşadığı olay da bu konunun önemini gösteriyor: Sadece kadınlardan oluşan ilk uzay yürüyüşü, uzay istasyonunda orta boy uzay elbisesinin yalnızca bir astronota uyması nedeniyle ertelenmek zorunda kalmıştı.

Tallinn Teknik Yüksekokulu, antropometri bilgilerini ölçümlerin ötesinde koruyucu kıyafet geliştirme ve test etme süreçlerinde de uyguluyor. 2013 yılında Estonya İtfaiye ve Kurtarma Servisi için yaklaşık on yıl kullanılan yangın söndürme kıyafetleri geliştirdi. Ayrıca Polis ve Sınır Muhafız Kurulu ve Hapishane Hizmetleri için de üniformaların teknik şartnamelerini hazırladı. Şu anda Estonya Savunma Kuvvetleri ile işbirliği içinde yeni koruyucu ekipmanlar geliştiriliyor.

Yüksekokul, 2027 baharında uluslararası koruyucu giyim konferansı ECPC2027'ye ev sahipliği yapacak. Konferans, koruyucu tekstillerin geleceği, akıllı kişisel koruma çözümleri, iş performansı ve dayanıklılık gibi konulara odaklanacak.