Hüüru'da yapılacak yapay zeka veri merkezi Estonya istihbaratının dikkatini çekti

Estonya'nın Harju ilçesindeki Hüüru'da, yıl sonuna kadar Baltık ülkelerinin ilk yapay zeka veri merkezinin faaliyete geçmesi planlanıyor. 22 megavat kapasiteli tesisin, Nvidia'nın yapay zeka çipleri üzerine kurulması ve yaklaşık 100 milyon avroluk bir yatırımı kapsaması bekleniyor. Proje, geliştiriciye göre yaklaşık 150 kişilik istihdam yaratacak.

Hollanda merkezli teknoloji şirketi Nebius tarafından işletilecek tesis, şirketin Rusya ile olan bağları nedeniyle Estonya İç İstihbarat Servisi'nin (Kapo) dikkatini çekti. Nebius, Rus internet devi Yandex'in ana şirketinin yeniden yapılandırılması sonucu ortaya çıktı ve Yandex'in kurucu ortağı Arkadi Volozh tarafından yönetiliyor. Şirkette yüzlerce eski Yandex mühendisi çalışıyor.

Estonya Ekonomi ve Sanayi Bakanı Erkki Keldo, ülkenin yüksek teknoloji yatırımlarına ihtiyacı olduğunu ancak Nebius'un Rusya bağlantılarından kaynaklanan risklerin azaltılması gerektiğini söyledi. Keldo, "Benim için yanlış bir şey yok. Bu, yaptırım uygulanmayan ve Avrupa Birliği içinde birçok yapay zeka veri merkezi inşa etmiş Hollandalı bir şirket. Ancak Estonyalılar olarak Orta veya Batı Avrupa'daki bazı ülkelere kıyasla daha yüksek bir sinir hassasiyetine sahip olduğumuzu anlıyoruz" dedi.

Nebius, Avrupa Birliği'nde kayıtlı bir şirket olduğu için normal yabancı yatırım inceleme süreçlerine tabi değil. Kapo'nun odak noktası ise şirketle bağlantılı ve Rusya ile ilişkileri olan kişiler. Kapo sözcüsü Marta Tuul, "Rus vatandaşlarının Rusya'ya karşı sadakat yükümlülüğü var. Savaş veya kriz durumunda bu yükümlülüğü yerine getirmek zorundalar" şeklinde konuştu.

Nebius'un geçmişi ve mevcut durumu

Nebius'un en büyük hissedarı olan bilgisayar bilimci ve milyarder Arkadi Volozh, 2014'ten beri İsrail'de yaşıyor. Avrupa Birliği yaptırımlarına maruz kaldıktan sonra Yandex'teki yönetim görevini bırakan Volozh, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısını kınadı ve bu yıl Rus vatandaşlığından çıktı. 2024'te yaptırım listesinden çıkarıldı.

Şirketin iletişim direktörü Tom Blackwell, Nebius'un Rusya'dan ayrılan çalışanlarıyla gurur duyduğunu belirterek, "Bunlar her gün Silikon Vadisi'ndeki bir start-up'ta veya teknoloji devinde çalışmaya gidebilecek insanlar. Bu mühendislik yeteneğine sahip olduğumuz için çok gururluyuz ve bu bir anlamda başarı hikayemizin temelini oluşturdu. Ama yine de Nebius tamamen yeni bir şirket" dedi.

Projenin geliştiricisi Tensor Estate'in CEO'su Miko Niinemäe, güvenlik riskleri hakkında Estonya güvenlik kurumlarıyla görüştüklerini söyledi. Niinemäe, "Kendi ödevimizi de yaptık; Avrupa'da yaygın olan gereksinimlerimiz var. Ayrıca neredeyse ilk günden itibaren Finlandiya'da çalışıyorlar, orada da güvenlik kurumları durumu değerlendirdi ve her şeye yeşil ışık yaktı. Biz de bunu gördük. Onlarla kesinlikle iyi bir ortaklığa gireceğiz" ifadelerini kullandı.

Tensor Estate'e Kristjan Rahu, Jüri Käo, Armin Karu ve Bolt'un kurucusu Markus Villig gibi isimler yatırım yaptı. Greenergy Data Centers'in Hüüru'daki veri merkezinde kurulacak tesis, 22 megavatlık kapasitesiyle Baltık ülkelerindeki en büyük yapay zeka tesisi olacak.