Hürmüz Boğazı'nda İran ablukası zayıflıyor, petrol ihracatı toparlanıyor

The Wall Street Journal'ın haberine göre ABD donanması, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını giderek daha etkili biçimde kırıyor. Boğazdan geçebilen tanker sayısı artarken, Orta Doğu ham petrol ihracatı bu ay neredeyse savaş öncesi seviyesine döndü.

Veri takip şirketlerinin aktardığı bilgilere göre Orta Doğu üreticilerinin ham petrol ihracatı, Hürmüz Boğazı ve alternatif güzergâhlar üzerinden bu ay günde yaklaşık 13 milyon varile yükseldi. Bu, bölgeden günde yaklaşık 19 milyon varil ihraç edildiği şubat ayından bu yana en yüksek seviye.

Suudi Arabistan, hasar gören doğu-batı yönlü petrol boru hattının işleyişini kısmen yeniden sağladı. Buna karşılık İran'ın durumu giderek zorlaşıyor; İslam cumhuriyeti abluka nedeniyle Hürmüz Boğazı üzerinden hâlâ petrol ihraç edemiyor.

İran'ın denizdeki stokları eriyor

Veri şirketi Kpler'in değerlendirmesine göre ablukanın dışında kalan petrol stokları ekim ortasına kadar tükenebilir. Bu, İran'ı önemli bir gelir kaynağından yoksun bırakarak ekonomik baskıyı daha da artırabilir.

Eylül başında açık denizdeki tankerlerde yaklaşık 29 milyon varil İran ham petrolü bulunuyordu; stok şu anda yaklaşık 15 milyon varile gerilemiş durumda.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent pazar günü Fox News kanalına yaptığı açıklamada, "Muhtemelen önümüzdeki iki hafta içinde son petrol sevkiyatlarını Çin'e yapacaklar ve sonrasında ellerinde hiçbir şey kalmayacak" dedi.

İran'ın konumunun sürekli zayıflaması, Tahran'ın etkisini çatışmayı genişleterek yeniden tesis etme girişiminde bulunma riskini artırıyor. Basra Körfezi ülkelerinin limanları, rafinerileri ve petrol boru hatları olası hedefler arasında görülüyor.

Chatham House Orta Doğu programı direktörü Sanam Vakili, bunun "kendilerinin bu çıkmazdan kurtulmak için daha büyük bir çatışmayı provoke etmek ya da ona ivme kazandırmak zorunda kalacakları çok daha patlayıcı bir duruma yol açabileceğini" söyledi.

Çatışmanın olası genişlemesi, yeni tedarik kesintilerine karşı hâlâ kırılgan olan dünya ekonomisine de zarar verebilir.

Danışmanlık şirketi Capital Economics ekonomisti Hamad Hussain, "Çatışma için belirleyici bir nihai çözüm gelmediği sürece petrol fiyatlarındaki risk dengesi yukarı yönlü seyrini sürdürüyor" dedi.

ABD ise şu anda kendine güveniyor; Trump yönetimi geçen cuma İran'ın yeni ateşkes önerisini reddetti. Öneriye göre Hürmüz Boğazı tamamen açılacak ve ABD, İran limanlarına uyguladığı ablukayı birkaç gün için sonlandıracaktı.

Mevcut durumda İran'ın Hürmüz Boğazı'nda gemilere yönelik saldırıları durulmuş görünüyor. İngiliz deniz güvenliği ajansı UKMTO'ya göre geçen pazardan önceki 72 saat içinde Hürmüz Boğazı'nda doğrulanmış herhangi bir saldırı ya da olay kaydedilmedi. Tehdit sürüyor; uluslararası enerji göstergesi Brent ham petrolünün varil fiyatı salı öğleden sonra yaklaşık 104 dolara ulaştı.