Fransa hükümeti öğrenci eylemlerinin ardından reform sözü verdi

Fransa hükümeti, pazartesi günü eğitim sisteminde reform yapacağını ve sisteme ek kaynak aktaracağını duyurdu. Açıklama, okullardaki sorunlar ve artan yaşam maliyetine karşı haftalardır protesto düzenleyen öğrencilerin tepkisini yatıştırma çabası olarak geldi.

Yükseköğretim Bakanı Philippe Baptiste, üniversitelere başvuru için kullanılan ulusal çevrimiçi platformda gelecek yıl kapsamlı değişiklikler yapılacağını, platformun 2028'de tamamen yeni bir sistemle değiştirileceğini bildirdi. Bakanlar ayrıca okulların yenilenmesi için 4 milyar euroya kadar kredi sağlanacağını, sınıf mevcutlarının küçültüleceğini, öğretmen ve yükseköğretim kadrosunda yeni kadrolar açılacağını ve öğrenim desteklerinin artırılacağını duyurdu.

Bu tavizlerin amacı, öğrenci huzursuzluğunun tetikleyicilerinden biri olan okullarla ilgili sorunları çözmek. Ancak protesto hareketi genişleyerek artan yaşam maliyetine karşı çözüm isteyen çalışanlara da yayıldı. Bu nedenle hükümetin görevi, yalnızca üniversite başvuru sistemiyle ilgili anlaşmazlığı çözmekten daha karmaşık hale geldi.

Haftalarca süren olayların ardından açıklama

Hükümetin duyuruları, ülkenin son yıllardaki en şiddetli huzursuzluk dalgalarından birinin ardından geldi. Bu dalga, 17 Ekim'de okulların finansmanı ve yaşam maliyeti artışına karşı düzenlenen gösterilerin birçok yerde şiddete ve yağmalamaya dönüşmesiyle zirveye ulaştı.

Gösterici gruplar yangın çıkardı, dükkânları yağmaladı, polisle çatıştı ve kamu binalarına saldırdı. Marseille'da belediye binasına kısa süreliğine girildi; Limoges'te ise 19. yüzyıldan kalma belediye binası büyük ölçüde yakılıp tahrip edildi.

Gösterilerle bağlantılı olarak yaklaşık 2 bin 400 kişi gözaltına alındı; oysa protestolara yüz binlerce kişi barışçıl biçimde katıldı. İki lise öğrencisi örgütü hükümetin bazı tavizlerini olumlu karşıladı, ancak eylemlerin sürdürülmesi çağrısı yaptı.

"Öğrencilerin taleplerinden bazılarını çözebildik. 'Bazıları' sözcüğünü vurguluyorum" diyen lise öğrencileri örgütü Renouveau Lycéen temsilcisi Nathanaël Combary, pazartesi günü Başbakan Sébastien Lecornu ile yapılan görüşmenin ardından gazetecilere konuştu. Öğrenci örgütü Mouvement Cachan 94 temsilcisi Clément Vieillot ise "Talep ettiklerimizle karşılaştırıldığında elimize yalnızca kırıntılar geçti" dedi.

Vieillot, öğrencilerin üniversitelerde 250 bin ek kontenjan açılması talebine atıfta bulundu. Hükümet yükseköğretimde 15 bin ek kontenjan açılacağını vaat etti. Bu nedenle öğrenci liderleri yeni gösteriler düzenleneceğini belirtiyor.

Büyük reformlar bir sonraki cumhurbaşkanına kalıyor

Üniversite başvuru sisteminin 2028'de değiştirilmesi, göstericilere verilen merkezi tavizlerden birinin ancak Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un görev süresinin sona ermesinden sonra yürürlüğe gireceği anlamına geliyor. Dolayısıyla uygulama, halefinin hükümetine kalacak.

18 Nisan'da yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turu öncesinde anketlerde aşırı sağcı lider Marine Le Pen önde görünüyor. En çok oy alan iki adayın cumhurbaşkanlığı için yarışacağı ikinci tur ise 2 Mayıs'ta planlanıyor.

Le Pen'in partisi Ulusal Birlik (Rassemblement National), huzursuzluktan siyasi avantaj sağlamaya çalışarak kendisini düzen ve yasallığın koruyucusu olarak sunuyor ve seçmenleri öfkelerini Le Pen'in cumhurbaşkanlığı adaylığına destek vermeye yönlendirmeye çağırıyor.

Üniversite başvuru sisteminin yeni yapısı henüz tasarlanmadı ve bunun için yasa değişiklikleri gerekebilir. Bu nedenle hükümet öğrencileri protestoları bitirmeye ikna etmeye çalışsa da birçok önemli soru yanıt bekliyor.

Mevcut platformun adı Parcoursup. Öğrenciler bu platform üzerinden üniversitelere ve diğer yükseköğretim programlarına başvurabiliyor ve kabul kararlarını öğrenebiliyor. Yükseköğretim Bakanlığı verilerine göre bu yıl platform üzerinden rekor düzeyde 1,05 milyon başvuru yapıldı.

Parcoursup, protestoların merkezindeki hedeflerden biri oldu. Öğrenciler, belirsiz seçim kriterlerini ve istedikleri programlara girme fırsatlarının eşit olmamasını eleştiriyor.

Hükümetin talimatına göre eğitim kurumları 2027 kabul dönemi için daha ayrıntılı kabul kriterleri yayımlamak zorunda. Platform, reddedilen her başvuru için açıklayıcı bilgi sunacak ve kurumlar başvuru sahibinin talebi üzerine kararını gerekçelendirecek.

Öğrenci ve öğretmen temsilcilerinden oluşan bir komisyonun yeni başvuru sistemiyle ilgili ilk önerilerini kasım sonuna kadar sunması gerekiyor. Hükümet, planlanan değişikliklerin gerektirmesi halinde yasa değişikliklerini başlatacağını açıkladı.

Hükümet, 2027-2028 döneminde yükseköğretimde ağırlıklı olarak mesleki ve teknik alanlarda 15 bin ek kontenjan açılacağını vaat etti. Öğrenim destekleri de 2027 eğitim-öğretim yılı başından itibaren enflasyona göre artırılacak.

Daha iyi eğitim koşulları taleplerine yanıt olarak hükümet, 2027'den itibaren bazı liselerin birinci sınıflarında öğrenci sayısını 28'e düşürmeyi vaat etti. Uygulamaya dezavantajlı öğrenci oranı yüksek okullardan başlanacak.

Hükümet ayrıca ilkokul ve lise düzeyinde planlanan öğretmen kadrosu kesintilerini iptal ederek 500 yeni kadro açacağını duyurdu.

Okul ve üniversite binalarının yenilenme planları ise bir sonraki cumhurbaşkanının görev dönemine uzanıyor.

Hükümet, okulların yenilenmesi için 2030'a kadar bölgesel yerel yönetimlere düşük faizli kredi olarak 4 milyar euroya kadar kaynak sağlanmasını önerdi. Ayrı bir 1 milyar euroluk ulusal program, üniversite binalarının yenilenmesini 2029'a kadar finanse edecek.

Cumartesi düzenlenen son ülke çapındaki gösteri gününde şiddet daha azdı. Yetkililerin tahminine göre protestolara 410 bin kişi katıldı; düzenleyicilere görüşe göre bu sayı 800 bine yakındı.

Yetkililer, önceki hafta sonundaki geniş çaplı tahribatın tekrarlanmasını önlemek için sokaklara 70 bin polis ve jandarma gönderdi. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez pazartesi günü son hafta sonundaki gösterilerle bağlantılı olarak ülke genelinde 1435 kişinin gözaltına alındığını bildirdi.

Pazartesi sabahı Cumhurbaşkanı Macron, güneydeki liman kenti Marseille'ı ziyaretinde hükümetin öğrencilerin taleplerini çözmek için somut adımlar atacağını vaat etti. "Hükümetten bu protesto hareketinin temelindeki haklı taleplerle ilgilenmesini istedim" diyen Macron, eylül ortasından bu yana öğrencilerin liseleri kapatmaya başlamasından itibaren öğrenci kaygılarını çözemediği için eleştiriliyor.

Protestolar kitlesel gözaltıları beraberinde getirdi ve polisin olayları bastırmak için kullandığı yöntemlere dikkatleri artırdı. Bazı gençlerin bu yöntemler nedeniyle ağır yaralandığı belirtiliyor.

Özellikle daha yoksul topluluklardaki okulların finansmanının iyileştirilmesi ve eğitim koşullarının düzeltilmesi talepleri, Fransa'nın rekor düzeyde yoksulluk ve devlet borcuyla boğuştuğu bir dönemde dile getiriliyor.