Euro Bölgesi'nde enflasyon için faiz artışı sinyali

Estonya Merkez Bankası yetkilisi Ülo Kaasik, Avrupa Merkez Bankası'nın (AMB) enflasyonu yüzde 2 hedefine yaklaştırmak için faiz oranlarını artırmak zorunda kaldığını belirtti. Kaasik'in değerlendirmesi Estonya Merkez Bankası'nın blogunda yayımlandı.

Yaklaşık altı aydır süren Orta Doğu çatışması enerji taşıyıcılarının fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor ve bu durum euro bölgesindeki genel fiyat artışını etkiliyor. AMB Konseyi, enflasyonu yüzde 2 hedefine döndürmek amacıyla faiz oranlarını 0,25 puan artırdı. Finansal piyasalar üzerinde en büyük etkiye sahip olan mevduat faizi yüzde 2,5'e yükseldi.

Enerji fiyatları enflasyonu yeniden hızlandırdı

Euro bölgesinde enflasyon, enerji taşıyıcılarının pahalanması nedeniyle ağustosta yüzde 3,3'e çıktı; temmuzda bu oran yüzde 2,9'du. Son dönemde daha hızlı bir fiyat artışını önleyen unsur ise gıda fiyatlarındaki beklenenden yavaş artış oldu.

Öte yandan enerji piyasalarındaki son gelişmeler, enflasyonun daha da hızlanma riskinin yüksek olduğuna işaret ediyor. Petrolün varil fiyatı 100 ABD dolarına kadar çıktı; Avrupa'da doğal gaz fiyatlarındaki artış ise daha büyük endişe kaynağı. Gaz fiyatı bir yıl öncesine göre yaklaşık 2,5 kat artarak megavatt-saat başına 33 avrodan 80 avroya yükseldi. Akaryakıt istasyonlarında ise fiyatlar üzerinde petrol rafinerilerindeki yüksek marj baskı yaratmaya devam ediyor.

Ancak bağlam açısından belirtmek gerekir ki gaz fiyatları hâlâ 2021 ve 2022'deki düzeylerin oldukça altında. Ağustos 2022'de gaz fiyatı megavatt-saat başına yaklaşık 340 avroyla zirve yapmıştı.

Gıda fiyatlarındaki yavaş artış, yüksek enflasyon ortamında bir miktar rahatlama sağlasa da bunun geçici olabileceği değerlendiriliyor. Gıda fiyatlarındaki artışın yeniden hızlanma riski ortadan kalkmadı. Dünya piyasalarında tahıl fiyatlarının yükselmesi, El Niño adlı iklim olayının yol açtığı hava değişimleri ile enerji ve gübre maliyetlerinin gıda fiyatlarına yansıması bu riski besleyebilir.

Ekonomi direnç gösteriyor, tahminler belirsizliğe bağlı

Ortam zorlu olsa da euro bölgesi ekonomisi dayanıklılık gösteriyor. İkinci çeyrekte bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla kaydedilen yüzde 1,2'lik büyüme çok iyi bir sonuç olarak görülüyor. İrlanda'nın gayrisafi yurt içi hasılası çeyrek karşılaştırmalarında dalgalanmaya yol açmaya devam etse de büyüme genel olarak geniş tabanlı seyretti. Tüketim de ihracat da güçlü kaldı; büyümeyi kamu harcamalarındaki artış destekledi.

Güven göstergeleri ve kredi büyümesi gibi pek çok veri, makul büyüme hızının sürebileceğine işaret ediyor. Yine de üçüncü çeyrek verilerinde bir miktar gerileme beklenebilir; zira bu yazki sıcak hava dalgası Ren Nehri'nde taşımacılığı yer yer kesintiye uğrattı, soğutma suyu eksikliği nedeniyle elektrik üretiminin azaltılması gerekti ve tarımsal üretim zarar gördü.

AMB eylülde önümüzdeki yıllara ilişkin ekonomik tahminini de güncelledi. Büyük belirsizlik ortamında geleceği değerlendirirken birden fazla senaryodan yola çıkmanın makul olduğu belirtiliyor; bu kez de öyle yapıldı.

Ağustos ortasında sabitlenen varsayımlara göre enflasyonun yakın dönemde bir miktar daha hızlanması bekleniyor. Piyasalar, çatışmanın etkisinin gelecek yıl hafiflemesini ve bunun enflasyonu yüzde 2 hedefine yaklaştırmasına yardımcı olmasını bekliyor.

Riskler yine de büyük ve enflasyon temel senaryoda öngörülenden daha hızlı çıkabilir. Enerji piyasalarındaki son gelişmeler, gaz ve yakıt fiyatlarındaki artışın tahminde varsayılandan daha büyük ve daha uzun süreli olma olasılığına işaret ediyor.

Enerji fiyat şokuna rağmen tahmine göre euro bölgesi ekonomisinin büyümeyi sürdürmesi bekleniyor: 2027'de yüzde 1,4 ve 2028'de yüzde 1,5. Bu, Estonya ekonomisi için de iyi haber; çünkü ülkenin durumu büyük ölçüde ana ticaret ortaklarının büyümesine bağlı.

Son gelişmeler ışığında finansal piyasaların AMB'den ek faiz artışları beklenmesi anlaşılır görülüyor; böylece enflasyonun birkaç yıl içinde yüzde 2 hedefine dönmesi sağlanabilir.

Ancak durum hâlâ son derece belirsiz. Önümüzdeki aylarda ekonomik ortamın nasıl şekilleneceğini ve AMB Konseyi'nin gelecek toplantılarında hangi kararları alacağını tahmin etmek şu an çok zor.

Kısa vadeli faizlerin yanı sıra uzun vadeli devlet tahvili faizleri de hızla yükseldi; bu, finansal piyasaların hızlı borç artışına ilişkin endişesini yansıtıyor. Yapay zekâ yatırımlarını finanse etmek için ihraç edilen tahvil hacminin artması da bu eğilimi güçlendirdi. Bu durum Estonya'yı da doğrudan ilgilendiriyor; zira büyük bütçe açığını kapatmak için alınan kredinin faizine daha fazla ödeme yapılması gerekecek.

Yorum ilk olarak Estonya Merkez Bankası'nın blogunda yayımlandı.