Estonyalı sokak sanatçısı: Grafiti yapmak için artık daha çok olanak var

Estonya'nın Pärnu kentinde yaşayan sokak sanatçısı Kristjan Tamm, bilinen adıyla Kryptik, 20 yılı aşkın süredir sokak sanatıyla uğraşıyor. Eserleri bina duvarlarında, elektrik panolarında ve özel avlularda görülebiliyor. Son yıllarda işlerine daha büyük sipariş duvar resimleri de eklendi.

Tamm, grafitiyi evlerde internetin henüz yaygın olmadığı dönemde keşfetti. Okulun bilgisayar derslerinde ABD'deki grafiti sitelerini buluyor ve gördüklerini kendi başına denemeye başlıyordu. İlk işleri terk edilmiş binalarda ve harabelerde ortaya çıktı. Tamm, Estonya kamu yayıncısı ERR'in "Vikerhommik" programına konuştu: "Tahmin edilebileceği gibi, başlangıçta hiçbir şey istediğiniz gibi çıkmıyor."

Yasal atölyeler gençlerin önünü açıyor

Grafitiyle uğraştığı dönemde polisle doğrudan bir sorun yaşamadığını belirten Tamm, bunu sorun çıkmayacak yerleri seçmeye özen göstermesine bağlıyor. Ona göre bugün gençlerin sokak sanatını denemesi için çok daha fazla yasal olanak var. Tamm şu sıralar gençlik merkezlerinde gençlere atölye çalışmaları da yapıyor: "Denemek için geceleri sokağa çıkmalarına gerek yok. Bu açıdan bugünkü durum çok daha iyi."

Sokak sanatına başlamak için artık klasik grafitiden yola çıkmak da şart değil. Boyalar ve malzemeler daha kolay erişilebilir hale geldi; gençler rehberli atölyelerde kendilerini deneyebiliyor. Ancak Tamm'ın kendi sanatsal kökleri graftide. Özellikle grafiti yazı sanatını önemli buluyor: sanatçı burada kendi adını tasarlıyor ve kişisel bir üslup geliştiriyor.

Yer, işin içeriğini belirliyor

Bugün ağırlıklı olarak sipariş üzerine çalışan Tamm'ın işlerinde hayvanlar ve kuşlar sık sık tekrar ediyor. Siparişin içeriğini hem müşterinin istekleri hem de duvar resminin yapılacağı yer etkiliyor. Tamm, "Yer, oraya neyin uyacağını biraz kendisi belirliyor" diyor. En sıra dışı çalışma alanlarından birinin bir atık su pompa istasyonu olduğunu anlatıyor. Sıradan bir teknik tesis olan bu yapı, yaptığı çalışmayla akvaryuma dönüşmüş.

Duvar resimleri için çok sayıda sprey boyaya ihtiyaç duyan Tamm, farklı tonları yanında taşımak için büyük bir seyahat valizi kullanıyor. İş sırasında bir hata oluşursa bunu basitçe silmek mümkün değil; hatalı bölgenin üzeri boyanıp yeniden yapılması gerekiyor. Bir duvar resminin tamamlanması işin büyüklüğüne göre bir ile üç gün arasında sürebiliyor.

Sanatçının işlerini hava koşulları da doğrudan etkiliyor. Yağmur planlanan çalışma gününü iptal edebiliyor; Tamm da günün planını yapmak için sabahları hava tahminine bakıyor. Kışın dış mekân çalışmaları bir süre duruyor. Tamm, "Ama iç mekân işleri de yapıyorum" diyor.

Birkaç yıl önce Pärnu kenti, sanatsal faaliyetleri nedeniyle Tamm'ı kültür ödülüyle onurlandırdı. Sanatçı bu ödülün kendisi için beklenmedik olduğunu söylüyor; ancak ödülü önemli buluyor, çünkü sokak sanatının değişen konumunu gösteriyor. Tamm, "Estonya'da yaşanan bu gelişme çok büyük" diyor.