Estonyalı diplomat: Trump, Putin ve Şi yeni dünya düzeni kuramaz

Estonya Dışişleri Bakanlığı'nda görev yapmış diplomat Jüri Luik, ABD, Rusya ve Çin liderlerinin olası bir zirvesine ilişkin beklentilerin yüksek olduğunu ancak bu ülkelerin yeni bir dünya düzeni kurma gücüne sahip olmadığını söyledi. Luik, değerlendirmelerini Estonya kamusal yayın kuruluşu ERR'ye yaptı.

Luik, ABD Başkanı Donald Trump'ın Ukrayna konusunu görüşmek üzere Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Jinping ile Çin'de buluşma önerisini de yorumladı. Diplomat, böyle bir toplantının gerçekleşmesi halinde bunun üç liderin de keyif alacağı büyük bir gösteriye dönüşeceğini belirtti.

Nükleer silahlar masada

Luik'e göre Trump'ın bu konudaki en önemli açıklaması, toplantıya katılmaya istekli olduğunu ancak nükleer silahların yayılmasının önlenmesini görüşmek istediğini söylemesi. Diplomat, ABD'nin uzun süredir nükleer silahları yalnızca Rusya ile görüşmenin anlamsız olduğu görüşünü taşıdığını hatırlattı.

Çin'in nükleer cephaneliğinin bugün Rusya'nınkiyle ölçülemeyeceğini, ancak 10 yıl içinde durumun tersine dönebileceğini kaydeden Luik, Washington'ın Pekin'in çok taraflı nükleer kısıtlamaları kabul etmesini istediğini aktardı. Çin'in ise elindeki silah sayısının az olduğunu ve bu konuyla ilgilenmediğini söylediğini belirtti. Luik'e göre ABD nükleer silah kontrolünü gerçekten dayatırsa Çin'in böyle bir toplantıya aslında ilgi duymaması tamamen mümkün.

Diplomat, Ukrayna konusunda ise gerçekte neyin görüşüleceğinin belirsiz olduğunu ifade etti. Luik, "Yeni bir dünya düzeni kurmak konusuna gelince, bu ülkelerin böyle bir gücü olduğuna inanmıyorum" dedi.

Ukrayna için barış planı tartışmaları

ABD'nin Ukrayna'ya yeni bir barış planı sunmaya hazırlandığı yönünde konuşmaların arttığına dikkat çeken Luik, planın ana maddelerinin ne olacağını söyleyemeyeceğini belirtti. Kesin belgelere erişimlerinin olmadığını vurgulayan diplomat, kamuya açık kaynaklara bakıldığında masada Ukrayna ekonomisinin yeniden inşasından toprak sorununa kadar bir dizi farklı anlaşmanın bulunduğunu, en zor başlığın ise toprak meselesi olduğunu kaydetti.

Luik, Avrupa ülkeleri ile ABD'nin vereceği güvenlik garantilerinin Ukraynalılar için hayati önem taşıdığını da sözlerine ekledi. Amerikalıların bu garantileri NATO kurucu antlaşmasının 5. maddesine benzer şekilde tanımladığını aktaran Luik, ABD'nin bunu kabul etmesi halinde bunun çok önemli bir adım olacağını söyledi. Ona göre çatışmayı çözmek kadar benzer bir savaşın veya işgalin bir daha yaşanmamasını sağlamak da en az o kadar önemli.

Luik, halihazırda dört ya da beş farklı anlaşmanın değerlendirildiğini tahmin ediyor. Deneyimli diplomatların böyle bir durumda gece gündüz çalışmaktan memnuniyet duyacağını belirten Luik, anlaşmaların şu anda çok dar bir çevrede görüşüldüğünü, üzerinde çalışan grubun gerçekten çok küçük olduğunu sözlerine ekledi.