Estonya'dan AB geleceği mesajı: Çok iş yapıldı, daha fazlası gerekli

Avrupa Birliği (AB), yapay zekâdan elektrikli araçlara kadar geleceğin sektörlerinde öncü rol üstlenmeye çalışıyor ve bu süreçte becerilere yatırım yapmayı da sürdürüyor. Estonya'dan bir AB yetkilisinin kaleme aldığı değerlendirmeye göre Avrupa, öngörülemez hale gelen bir dünyada kendi geleceği konusunda daha fazla sorumluluk almak zorunda.

Geçen yıl neler yapıldı?

Metinde, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Eylül 2025'teki yıllık konuşmasına atıfla "Bu, Avrupa'nın bağımsızlık anı olmalı" sözü hatırlatılıyor. Son bir yılda güvenliğe daha fazla yatırım yapıldığı, rekabet gücünün güçlendirildiği, temiz ve kendi kaynaklarına dayalı enerjiye geçişin hızlandırıldığı ve dünya genelinde yeni ortaklıklar kurulduğu belirtiliyor. Daha bağımsız bir Avrupa'nın zaman alacağı, ancak ilk sonuçların Estonya dahil pek çok ülkede hissedilmeye başlandığı ifade ediliyor.

Değerlendirmede ortak bir dersin altı çiziliyor: Sorunların tek başına çözülemeyeceği. İspanya'dan Hırvatistan'a kadar uzanan aşırı hava olayları, güvenlik ve temel değerlere yönelik tehditler, ekonomik rekabet ve teknolojik değişim karşısında güçlü, birleşik bir yanıtın ve dayanışmanın gerekliliği vurgulanıyor.

Ekonomiden savunmaya: hangi adımlar öne çıkıyor?

Ekonomi başlığında, geçtiğimiz yıl mevzuatın sadeleştirildiği ve sınır ötesi faaliyetin kolaylaştırıldığı aktarılıyor. 450 milyon tüketicilik tek pazarı hedefleyen "EU Inc" şirket yapısı girişimlerin kurulmasını ve büyümesini destekleyecek. Tasarruf ve Yatırım Birliği ise işletmelerin faaliyetlerini geliştirmek için sermaye toplamasına yardımcı olacak. Enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve temiz enerjiye geçişin hızlandırılması da öncelikler arasında sayılıyor.

Estonya'nın inovasyon örnekleri arasında Narva'da kurulan NEO mıknatıs tesisi öne çıkıyor. Tesisin, otomotiv ve yenilenebilir enerji gibi stratejik sektörlerin ihtiyaç duyduğu mıknatısları Avrupa'da tek başına ürettiği belirtiliyor. Jälle Technologies ise kullanılmış pilleri yeniden değerli bir kaynağa dönüştürerek Avrupa'nın üçüncü ülkelere bağımlılığını azaltıyor.

Yapay zekâyı eğitim sistemine entegre eden AI Leap programı da Estonya'nın öncü yaklaşımına örnek gösteriliyor.

Savunma alanında, üye ülkelerin savunma kapasitelerini güçlendirmek için oluşturulan SAFE fonu sayesinde ortak yatırım yapılabilecek. Estonya, SAFE kapsamında alacağı 2,1 milyar euroyu öncelikle hava savunma kapasitesini güçlendirmek için kullanacak. Ayrıca askerî hareketlilik altyapısı güçlendirilerek kriz anında birliklerin ve teçhizatın hızla ihtiyaç duyulan yere ulaşması hedefleniyor. Doğu Kanadı İzleme ve Avrupa Drone Savunma Girişimi de hayata geçirilen adımlar arasında.

Ukrayna'ya ayrılan 220 milyar euronun üzerindeki kaynağa ek olarak 2026 ve 2027'de 90 milyar euro daha sağlanacağı; Rusya'ya yönelik 21 yaptırım paketinin kabul edildiği ve Ukrayna'nın AB üyelik sürecinde ilk müzakere başlıklarının açıldığı belirtiliyor.

Genişleme sürecinde Moldova ile de ilk başlıklar açılmış, Batı Balkanlar yönünde ilerleme kaydedilmiş durumda. Metne göre daha büyük bir birlik ekonomik, siyasi ve stratejik olarak daha güçlü; sınırların ötesinde gri bölgelerin oluşmasını da engelliyor.

Yeni uzun vadeli AB bütçesi önerisi; fırsatlara, becerilere, inovasyona ve sosyal içermeye yatırımı artırırken hukuk devletinin korunmasını da güçlendiriyor. Dijital dünyadaki gelişmelere ayak uydurmanın yanı sıra çocuklar ve gençlerin çevrimiçi risklerine dikkat edilmesi gerektiği vurgulanıyor; Eesti.ai'nin bu alanda iyi bir örnek olduğu aktarılıyor.

Son bir yıl zorlu geçse de her 10 Avrupalıdan yaklaşık dokuzunun, özellikle gençlerin, ülkelerin daha büyük birlik içinde hareket etmesi gerektiğine inandığı belirtiliyor. AB'nin önümüzdeki yıla dair öncelikleri, von der Leyen'in 16 Eylül'de Avrupa Parlamentosu'na sunacağı 2026 konuşmasında netleşecek.