Estonya'da yeni ülke planı kompakt yerleşimi öngörüyor

Estonya'da 2050 yılına kadar ülkenin mekânsal gelişimine yön verecek yeni ülke planı (üleriigiline planeering) tamamlandı. Plan, güçlü merkezler ve bu merkezleri birbirine bağlayan bir demiryolu ağı oluşturmayı hedefliyor. Belediyeler ise planların kâğıt üzerinde kalmamasını, devletin kırsal bölgelerin gelişimine de destek vermesini bekliyor.

Ülke planı salı gününden itibaren kamuoyunun görüşüne açıldı. Plan, Estonya'nın mekân kullanımına önümüzdeki yirmi yıl için yön belirleyecek. Ekonomi ve Sanayi Bakanı Liina Vahtras, gelişmenin giderek başkent çevresinde toplandığı bir dönemde, bölgeler arasında daha dengeli bir nüfus dağılımını destekleyecek düşünülmüş mekân kararlarına ihtiyaç olduğunu belirtti.

Ekonomi Bakanlığı planlama genel müdür yardımcısı Ivan Sergejev, planın anahtar kavramlarının "dengelilik" ve "kompaktlık" olduğunu söyledi. Sergejev'e göre amaç, insanların Estonya'nın her yerinde kendilerini geliştirebilmeleri ve bunun için mutlaka Tallinn'e gitmek zorunda kalmamaları. Bölgesel merkezlerin de güçlü olması, insanların buralarda hem yaşam hem iş imkânı bulabilmesi gerektiğini vurguladı.

"Kompakt gelişme daha tasarruflu"

Sergejev, kompakt gelişmenin hem bütçe açısından hem de hizmetlere erişim ve çevre açısından daha tasarruflu olduğunu dile getirdi. Yeni altyapı kurmak yerine mevcut altyapının kullanılabileceğini belirtti.

Plana göre insanların hizmetlere yakın yerlere taşınması amaçlanıyor. Ancak Sergejev, bunun herkesin şehirde yaşaması gerektiği anlamına gelmediğini vurguladı. Yerel yönetimlerin gelişim yönünü belirlerken yayılmak yerine yoğunlaşmayı tercih etmesi gerektiğini, aksi halde yeni altyapı, okul ve anaokulu kurmak zorunda kalınacağını ve mevcut altyapının yeniden kullanılamayacağını açıkladı.

Sergejev, amaçlarının insanları şehirlere toplamak olmadığını, hizmetlerin hâlihazırda farklı düzeylerde sunulduğunu söyledi. Bazı hizmetlerin hemen her küçük birimde, bazılarının ise yalnızca bölgesel merkezlerde verildiğini, bu sistemin işlediğini ama daha iyi kurgulanabileceğini belirtti.

Belediyeler 15 merkez talep etti

Şehirler ve Belediyeler Birliği genel müdür yardımcısı Heiki Hepner, birliğin kompakt gelişmeyi genel olarak desteklediğini söyledi. Hepner, iyi durumdaki doğal arazilerin en son kullanılması gerektiğini, önce diğer tüm imkânların değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Yerel yönetimler mekânsal planlama özerkliğine büyük önem veriyor. Başlangıçta Estonya'da on merkez oluşturulması planlanırken, şehir ve belediyelerin baskısıyla bu sayı 15'e çıkarıldı. Hepner, her ilde geliştirilmesi gereken 15 bölgesel kentin yanı sıra dört kentten oluşan ayrı bir Kuzeydoğu Estonya kentler grubunun da yer aldığını belirtti.

Hepner, planın öncelikleri ve yönleri belirlediğini ama devletin de doğru adımları atması gerektiğini söyledi. Finansman ve kamu hizmetleri konusunda il merkezleri veya daha küçük merkezler düzeyinde atılacak adımların yanı sıra toplu taşımanın da hayati önem taşıdığını vurguladı. Demiryolu taşımacılığının özellikle öne çıkarıldığını, ancak Rail Baltic projesinin şu anda durdurulduğunu, Haapsalu hattının yarım kaldığını ve Tartu yönünde çok hızlı hareket edilemediğini belirterek bunların darboğazlar olduğunu ifade etti. Hepner, tüm bu hedeflerin nasıl hayata geçirileceğine dair pratik bir eylem planı gerektiğini sözlerine ekledi.

Ülke planına riigiplaneering.ee adresinden ulaşılabiliyor ve geri bildirimler 4 Kasım'a kadar bekleniyor.