Estonya'da yeni cumhurbaşkanına 'derin devlet' danışmanı önerisi

Estonya'da köşe yazarı Kaupo Meiel, seçilmiş cumhurbaşkanı Ülle Madise'nin göreve başlamasına haftalar kala kaleme aldığı yazıda, cumhurbaşkanlığı danışmanları listesine alışılmadık öneriler ekledi. Meiel'e göre Madise, geleneksel danışmanlık alanlarının yanı sıra 'derin devlet', ezoterizm ve yoksulluk danışmanları da atayabilir.

Ülle Madise'nin cumhurbaşkanlığı yemini 12 Ekim'de yapılacak. Yeni devlet başkanının görev süresi için hazırlıklar tüm hızıyla sürüyor; en dikkat çeken başlık ise danışman kadrosunun oluşturulması. Kamuoyunda danışmanların kim olacağına dair yoğun bir ilgi var; bu ilgi, danışmanların cumhurbaşkanının izleyeceği çizgiye dair ipucu vermesi açısından anlaşılır karşılanıyor.

Meiel, cumhurbaşkanlığı danışmanlarının önümüzdeki yıllarda kamuoyunun gündeminde pek yer almayacağını, çünkü bu kişilerin devlet başkanının destek ekibini oluşturduğunu hatırlatıyor. Ona göre takip edilmesi gereken asıl şey cumhurbaşkanının fikirleri ve eylemleri olmalı. Danışmanlar yalnızca atandıklarında ve değiştirildiklerinde kamuoyunun karşısına çıkıyor.

Madise'nin danışman kadrosu şekilleniyor

Seçilmiş cumhurbaşkanı Ülle Madise'nin belirlediği isimler arasında Paavo Nõgene Cumhurbaşkanlığı Ofisi direktörü, Rainer Saks güvenlik danışmanı, Vladimir Svet iç politika danışmanı, Harrys Puusepp iletişim danışmanı, Jaak Prints kültür danışmanı ve Taimar Peterkop Ulusal Savunma Konseyi danışmanı olarak görev alacak.

Meiel'e göre bu liste hem eksik hem de renkli; kimi vatandaşları tatmin ederken, daha şüpheci olanlarda Kadriorg Sarayı'nı 'derin devletin' ele geçireceği ve saraydan sosyal demokrat sloganların yükseleceği kuşkusunu uyandırabilir. Yazar, bu konuda beklemenin uzun sürmeyeceğini belirtiyor.

Danışmanların sorumluluk alanları kim üstlenirse üstlensin geleneksel kalacak; çünkü bu alanlar cumhurbaşkanının görevleriyle uyumlu olmak zorunda. Ancak Meiel, Estonya kültürü, ulusal savunma, hakikat ve adaletin öneminin sürekli konuşulduğunu, günlük hayatta ise bambaşka konularla uğraşıldığını hatırlatarak daha geniş bir bakış açısı öneriyor.

Yazara göre cumhurbaşkanının bir 'derin devlet' danışmanı olabilir. Bu kişi, sıkça tartışılan derin devleti somutlaştıracak, gerektiğinde geliştirecek ya da saklayacak, konuyla ilgili saldırıları savuşturacak ve diğer danışmanların güvenlik, kültür, dış politika, iç politika gibi alanlara odaklanmasını sağlayacak.

Meiel, Estonyalıların ezoterizme oldukça ilgili bir halk olduğunu belirterek cumhurbaşkanının ofisinde bir kâhin, astrolog hatta bir cadı bulundurabileceğini yazıyor. Ona göre cumhurbaşkanı yasaların sunduğu seçenekleri tükettikten sonra astroloji haritasına bakabilir ya da Kadriorg'da şamanik bir ritüel düzenleyebilir. Bu tür etkinliklerin cumhurbaşkanlığı kurumunu halka yaklaştıracağını savunuyor.

Meiel'in bir diğer önerisi ise yoksulluk danışmanlığı. Bu kişiye maaş ödenmeyeceğini, aksine bu işi yapmak için para ödemesi gerekeceğini yazan Meiel'e göre yoksulluk danışmanı her geçen gün daha da yoksullaşacak, beş yıllık görev süresinde kıyafetleri parçalanacak ve iskelet gibi görünecek kadar zayıflayacak. Estonya'yı ziyaret eden her yeni bakan ve yabancı konuk bu kişiyle tanışmak zorunda kalacak ve böylece yoksullar hiç unutulmayacak.

Meiel, danışman listesinin çok daha uzun olabileceğini de ekliyor. Örneğin cumhurbaşkanının hem orman koruma hem de ağaç kesme danışmanı olsa, bu ikisinin Kadriorg Parkı'nda birbirini kovalamasını izlemenin eğlenceli olacağını yazıyor.

Yazıda yapay zekâ da unutulmuyor. Meiel'e göre cumhurbaşkanına bu konuda da birinin danışmanlık yapması gerekiyor ve bu kişi sistemin içinden, yani bir robot olmalı. Estonya'nın teknolojide öncü bir dijital ülke olduğunu hatırlatan Meiel, cumhurbaşkanının dünyanın ilk robot danışmanına sahip olmasının yerinde olacağını belirtiyor. Ona göre robot danışman aynı zamanda elektrik danışmanı olarak da görev yapabilir.

Ülle Madise 12 Ekim'de cumhurbaşkanı olarak yemin edecek.