Estonya'da yeni bakanın önceki görevi ve fonları tartışma yarattı

Estonya'da 12 Şubat'ta (Çarşamba) Riigikogu (Estonya Parlamentosu) önünde yemin ederek göreve başlayan Ekonomi ve Sanayi Bakanı Liina Vahtras hakkında, daha önce yönetiminde yer aldığı devlet kurumuyla bağlantılı şirketlere sağlanan fonlar nedeniyle çıkar çatışması iddiası gündeme geldi. Vahtras, göreve gelmeden önce Ettevõtluse ja Innovatsiooni Sihtasutus (EISA – Girişimcilik ve İnovasyon Vakfı) yönetim kurulu üyesiydi ve aynı dönemde Rochna Invest OÜ'nün de tek yönetim kurulu üyesiydi.

Parlamentodaki muhalefet partisi Keskerakond (Merkez Parti) grubunun başkanı Lauri Laats, 12 Şubat'ta Başbakan Kristen Michal'a hitaben yaptığı açıklamada, Vahtras'ın EISA yönetim kurulu üyeliğiyle bu görevinin çakıştığını savundu. Vahtras'ın Haziran 2023'ten itibaren Rochna Invest OÜ'deki tek yönetim kurulu üyeliğini sürdürdüğünü belirten Laats, bu dönemde EISA'nın Rochna Invest portföyündeki şirketlere toplamda yaklaşık 1,25 milyon avro destek sağladığını öne sürdü.

En büyük tek destek Bisly OÜ'ye

Laats'ın aktardığına göre, söz konusu şirketlerden Bisly OÜ, geçen yıl ekim ayında 454 bin avronun üzerinde destek aldı. Antegenes OÜ ve Bidrent OÜ'ye ise aynı dönemde toplam 803 bin 665 avro ödendi. Rochna Invest OÜ'nün yüzde 100 hissesi Kıbrıs'ta kayıtlı Rochna Holdings Ltd'ye ait; şirketin gerçek faydalanıcısı olarak kayıtlarda girişimci Timo Rein gösteriliyor.

EISA, Vahtras'ın ilgili destek kararlarına katılmadığını ve çıkar çatışmasını önceden beyan ettiğini açıklamıştı. Ancak Laats, yalnızca tek tek kararlardan çekilmenin yeterli olup olmadığını sorguladı; kamu sektöründe güvenilirliğin ve karar alma süreçlerinin şeffaflığının da gözetilmesi gerektiğini vurguladı. Laats ayrıca ekonomi ve sanayi bakanının görev alanına girişimcilik ve inovasyon politikasının yanı sıra EISA'nın denetiminin de girdiğine dikkat çekti.

Bakan Vahtras ise ERR'e yaptığı açıklamada, Rochna Invest OÜ ile bağlantısını EISA'nın yürürlükteki kurallarına uygun şekilde beyan ettiğini söyledi. Şirkette herhangi bir payı olmadığını ve yönetim kurulu üyeliğinden herhangi bir ücret ya da gelir elde etmediğini belirtti. Vahtras, Rochna Invest'in EISA'dan doğrudan destek almadığını; desteğin, Rochna Invest'in küçük azınlık payına sahip olduğu üç şirkete verildiğini kaydetti: Antegenes OÜ'de yüzde 2,07, Bidrent OÜ'de yüzde 4,87, Bisly OÜ'de yüzde 1,83. Bu payların kendisini söz konusu şirketlerin ortağı ya da yönetim organı üyesi yapmadığını ifade etti.

Bakan, Rochna Invest ile bağlantılı şirketlerin destek başvurularının işleme alınmasına ya da karara bağlanmasına katılmadığını, EISA yönetim kurulu üyesi olarak destek verilmesinin sorumluluk alanına girmediğini söyledi. Rochna Invest yönetim kurulundan en kısa sürede ayrılacağını belirten Vahtras, bu sürecin Estonya'daki kadar hızlı ilerlemeyebileceğini, değişikliğin en geç gelecek hafta içinde kayda geçmesini beklediğini ekledi.

Başbakan Kristen Michal ise hükümetin basın toplantısında, konunun medyaya yansımasının ardından Vahtras'ın kendisine konuyla ilgili bir açıklama gönderdiğini ve açıklamaya göre kurallara uygun hareket edildiğini söyledi. Michal, kamuda karar alıcı konumundaki kişilerin her türlü iş bağlantısının beyan edilmesi gerektiğini, Vahtras'ın bunu yaptığını ve ilgili kararlara katılmadığını belirtti.