Estonya'da yardım kuruluşu davası: Lehtme zimmetle suçlanıyor

Estonya'da, Ukrayna'ya yardım amacıyla kurulan Slava Ukraini adlı sivil toplum kuruluşunun eski yöneticisi Johanna-Maria Lehtme hakkında açılan dava, pazartesi günü Harju ilçe mahkemesinde görülmeye başlandı. Zimmet ve güveni kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanan Lehtme, duruşmalara Ukrayna'dan video bağlantısıyla katılıyor. Lehtme suçlamaları kabul etmiyor.

Estonya Cumhuriyet Başsavcılığı, Lehtme hakkında soruşturmayı Mayıs 2023'te başlattı. İki yıl süren uluslararası soruşturma sonucunda, Estonya Merkez Kriminal Polisi ve Ukraynalı meslektaşları kapsamlı bir dosya hazırladı. Bu dosyaya dayanarak hazırlanan iddianame, geçtiğimiz yıl Ağustos ayı başında Harju ilçe mahkemesine gönderildi.

Savcılığa göre Lehtme, Ukrayna'daki iş insanı Hennadi Vaskiv'e ait şirketlerle yaptığı işlemlerle 450 bin avrodan fazla zarara yol açtı. Zimmet suçunun cezası iki yıla kadar, dolandırıcılık suçunun cezası ise dört yıla kadar hapis olabiliyor.

Mahkemeden video konferans izni

Mahkeme, olağan dışı bir kararla Lehtme'nin duruşmalara video bağlantısıyla katılmasına izin verdi. Lehtme'nin avukatı Dmitri Teplõhh, müvekkilinin 2023'ten bu yana Ukrayna'da yaşadığını ve tüm önemli kişisel, ailevi ve sosyal bağlarının bu ülkede olduğunu belirtti. Avukat, Lehtme'nin biri okul çağında, diğeri bir yaşın altında iki çocuk büyüttüğünü de vurguladı.

Duruşmanın başında savcı Sigrid Nurm, Slava Ukraini'nin iyi niyetle ve yüce bir amaçla kurulduğunu hatırlattı. Toplanan yardımların büyük bölümünün Ukrayna'ya ulaştığını, ancak soruşturma sırasında daha fazla yardımın ihtiyaç sahiplerine ulaştırılabileceğinin ortaya çıktığını söyledi.

Slava Ukraini, 5 Mart 2022'de üç kadın tarafından kuruldu: Johanna-Maria Lehtme, Janeli Sundja ve Elo Laura Aaspõllu. Savcı Nurm, kurucu üç kişi olmasına rağmen kuruluşu fiilen tek başına Lehtme'nin yönettiğini belirtti. Sözleşmeleri tek başına imzalaması da bunu gösteriyor. Nurm'a göre bu durum, bağış parasının kötüye kullanılmasına zemin hazırladı.

Başlangıçta Estonya'da bağışlanan veya kuruluşun parasıyla alınan mallar araçlara yükleniyor ve gönüllü sürücülerle Ukrayna sınırına gönderiliyordu. 2022'nin Mart ve Nisan aylarında Ukraynalı gönüllülerle iş birliği yapıldı; sonrasında Ukrayna'daki bir yardım vakfıyla çalışıldı.

11 Ağustos 2022'de Lehtme, yardım kuruluşunun iş ortağının IC Construction adlı ticari şirketle değiştirilmesine karar verdi. Savcıya göre bu yeni ortaklık, şeffaflığı azalttı ve sözleşmelere kuruluşun ödediği kâr marjı ekledi.

Savcı Nurm, şirketlerin kâr amacı gütmesinin normal olduğunu, ancak sorunun bağış parasının aktarılması sırasında kâr oluşması durumunda ortaya çıktığını vurguladı. Lehtme'ye yöneltilen güveni kötüye kullanma suçlaması da bilinçli olarak kâr amaçlı bir şirketle çalışılmasına dayanıyor.

Savcılık, şirketin sözleşmede belirtilen hizmetleri yerine getirmediğini kanıtlamak istiyor. İddiaya göre şirkete, kendi çalışanlarının maaşları için ödeme yapıldı ve Lehtme bunu biliyordu. Ayrıca yanlış bilgiler içeren faturalar düzenlendiği öne sürülüyor.

30 Ağustos 2022'de kuruluş ile şirket arasında araçların dönüştürülmesine ilişkin bir sözleşme imzalandı. Ancak şirket bu işi kendisi yapmadı, hizmeti satın aldı. Kuruluşun, araçlarla ilgili olarak Ukrayna'daki gerçek hizmet bedelinden yaklaşık 60 bin avro fazla ödeme yaptığı belirtiliyor.

30 Ekim 2022'de imzalanan bir başka sözleşmeyle Ukrayna'da paketlenen gıda ve hijyen paketleri tedarik edildi. Şirket yaklaşık 590 bin avro değerinde mal satın aldığı, ancak kuruluşun şirkete 904 bin avro ödediği iddia ediliyor.

18 Ekim 2022'de Lehtme, "Karda Bin Kahraman" projesini finanse etmek için şirketle bir sözleşme daha imzaladı. Bu kapsamda 413 bin avroya kıyafet takımı dikimi sipariş edildi. Parayı aldıktan sonra şirket, bu kıyafetleri farklı firmalardan satın aldı ve onlara 393 bin avro ödedi.

8 Kasım 2022'de kuruluş, 104 bin avro değerinde daha çeşitli mal satın aldı. Şirket bu mallar için 82 bin avro ödedi. Toplamda kuruluş, şirkete gerçek mal ve hizmet bedelinden 413 bin avro fazla ödeme yaptı.

Lehtme, zimmet ve güveni kötüye kullanma suçlamalarını kabul etmediğini belirtti. Avukatı Teplõhh, suçlamanın asılsız ve kanıtsız olduğunu söyledi. Hizmetlerin içeriğinin gerçek dışı olmadığını, diğer çalışanların da bu durumdan haberdar olduğunu savundu.

Mağdur temsilcisi olarak söz alan Ilmar Raag ise çapraz sorguda Lehtme'nin yönetim tarzının kuruluş üyelerinde kafa karışıklığına yol açtığını, hatta otokratik olarak nitelendirildiğini anlattı. Raag'a göre eski iş ortağı Hennadi Vaskiv, 2022 sonbaharında işleri özel bir şirket üzerinden yürütmeye başladı.