Estonya'da üst düzey memur maaş artışına üç yıl fren

Estonya hükümeti, bazı üst düzey kamu görevlilerinin maaş artışını üç yıl boyunca durdurma kararı aldı. Maliye Bakanlığı'na göre bu adım 2028-2030 döneminde toplam 32,3 milyon euroluk tasarruf sağlayacak. Ancak hakimler, kararın Estonya anayasasına aykırı olabileceği görüşünde.

Hükümetin onayladığı devlet bütçe stratejisi kapsamında, 2024'te yürürlüğe giren kısmi endeksleme uygulaması 2030 yılı sonuna kadar uzatıldı. Yürürlükteki yasaya göre tüm üst düzey kamu görevlilerinin maaşlarının tam endekslenmesi 1 Nisan 2028'de yeniden başlamalıydı.

Maliye Bakanlığı iletişim müdürü Elo Ellermaa, hükümetin 2028-2030 arasında mevcut kısmi endeksleme uygulamasını sürdürme kararını onayladığını belirtti. Ellermaa, bunun üç yılda 32,3 milyon euroluk tasarruf anlamına geldiğini söyledi.

Endeksleme istisnası 2023'te geçici önlem olarak getirilmişti ve bazı üst düzey kamu görevlilerinin maaşları için 1 Nisan 2024 ile 31 Mart 2028 arasında geçerli olacaktı. Hükümet üyeleri, hakimler, başsavcı, devlet sekreteri, ulusal arabulucu ile toplumsal cinsiyet eşitliği ve eşit muamele ombudsmanı bu kapsamda yer alıyor. Bazı diğer görevlilerin, örneğin bakanlık müsteşarları ve savcıların maaşları da bu düzenlemeye bağlı.

1 Nisan 2026'dan itibaren üst düzey kamu görevlilerinin en yüksek maaş baremi yasal olarak yaklaşık 10 bin 240 euro olarak belirlenecek. En yüksek görev maaşı cumhurbaşkanı, Riigikogu (Estonya Parlamentosu) başkanı ve Riigikogu (Estonya Yüksek Mahkemesi) başkanına ait.

Hakimler: Karar anayasaya aykırı olabilir

Üst düzey kamu görevlisi maaş yasasında en yüksek barem, Estonya ortalama maaşının 4,8 katı olarak tanımlanıyor ve bu oran yıllar içinde sabit kaldı. Ancak hakimler, hükümetin daha önce maaş artışını durdurma kararının anayasaya aykırı olabileceğini belirtiyor.

Yüksek Mahkeme idare dairesi başkanı Ivo Pilving, iyi hukukçuların hakimliğe başvurusunun çok az olduğunu söyledi. Pilving, "İyi bir aday bulsak bile bazen hiç aday çıkmıyor" dedi.

Pilving, hakimlerin maaş nedeniyle görevden ayrıldığını vurguladı. "Herkes doğrudan düşük maaş demiyor; daha çok iş stresi ve aşırı yükten söz ediliyor. Bunlar birbiriyle bağlantılı; maaş yükü ve stresi karşılamıyorsa insanlar daha az stresli ya da daha yüksek ücretli iş buluyor" diye konuştu.

Hakimler daha önceki maaş artışını durdurma kararını mahkemeye taşımıştı. Pilving, onlarca hakimin itiraz ettiği davaların bu hafta Yüksek Mahkeme'ye ulaştığını, iki başvurunun kabul edildiğini ve bazılarının hâlâ yolda olduğunu belirtti. Pilving, görevi gereği başvurunun haklı olup olmadığına dair görüş açıklayamayacağını söyledi.

Pilving, anayasaya göre yasama, yürütme ve yargının birbirine makul ölçüde denk olması gerektiğini, kısıtlı endeksleme sürdükçe bu makasın açılacağını ifade etti. Son dönemde brüt 1600 euro kazanan kurtarma görevlileri de maaşlarıyla ilgili endişelerini kamuoyuna taşımıştı. Pilving, hakimlerin anayasal statüsünün kurtarma görevlileri, öğretmenler veya hemşirelerle karşılaştırılamayacağını, hiçbir mesleği küçümsemediğini ancak hakimlerin anayasal güvencesinin başka hiçbir grupta bulunmadığını söyledi.

Pilving, anayasanın hakimlerin sosyal güvencelerinin olağan yasayla değil, en az 51 Riigikogu üyesinin oyuyla kabul edilen anayasal yasayla düzenlenmesini gerektirdiğini hatırlattı. Hakimlerin özel statüsünün, gerektiğinde hükümete müdahale etme veya parlamentonun yasaları üzerinde anayasal denetim yapma cesaretini gölgelememesi gerektiğini belirtti.

Pilving, "Hakimlerin güvenceleri zayıflatılırsa bu hukuk devletine zarar verir" dedi. Maaşın görevin ömür boyu olmasıyla da bağlantılı olduğunu, hakimlerin motivasyonunun zayıflatılması ve istifaya yönelik sosyal baskının ömür boyu görev kavramını da aşındıracağını vurguladı. Pilving, bunun anayasayı ihlal anlamına geldiğini sözlerine ekledi.