Estonya'da Tarıma Ayrılan 546 Milyon Avro Nereye Gidecek?

Estonya'nın Avrupa Birliği'nin yeni bütçe dönemi için hesaplanan tarım destekleri, ülkenin düşük destek seviyesi nedeniyle yaklaşık 546 milyon avro artırıldı. Avrupa Komisyonu, bu fonun nasıl kullanılacağına Estonya'nın karar vermesini bıraktı. Ancak Maliye Bakanlığı'nda 17 uzmanın incelediği ilk tahsis önerisine göre, bu fonun yalnızca 295 milyon avrosu doğrudan tarım ve gıda üretiminin geliştirilmesine gidecek.

Tarım sektörünün hesaplamalarına göre bu 295 milyon avronun 245 milyonu gıda güvenliğine, 50 milyonu ise gıda endüstrisine ayrılacak. Maliye Bakanı Jürgen Ligi, fonun tarım alanında kalması için mücadele ettiğini söylese de bütçe kalemleri incelendiğinde bu paranın çok farklı amaçlar için kullanılacağı görülüyor.

Çevre ve İklim Bakanlığı'na 117 Milyon Avro

Tahsis önerisine göre, tarım fonundan İklim Bakanlığı'na 117 milyon avro aktarılacak. Bu para, Natura 2000 bölgelerindeki özel ormanlarda biyolojik çeşitliliğin korunması, miras çayırlarının bakımı, su ve toprak koruması ile ormancılık yatırımları için kullanılacak. Bu harcamalar çevresel hedeflere hizmet ediyor. Tarım, verimli toprağa ve temiz suya ihtiyaç duyar; miras çayırları doğa koruma ile hayvancılığı birleştirebilir. Ancak Natura 2000 özel ormanlarındaki biyolojik çeşitlilik desteği, domuz çiftliği kurmuyor veya yumurta üretimini artırmıyor; ormancılık yatırımları da Estonya'nın gıda kendine yeterliliğini iyileştirmiyor.

Tarım parasının ormanla ilgili çevresel yükümlülükler için kullanılması, tarım ve gıda üretimi pahasına çevresel hedefler lehine bir tercih yapıldığı anlamına geliyor. Bu, daha sonra üretim kapasitesine yatırım olarak sayılamaz.

Planlanan Harcama Kalemleri

Gıda güvenliği için ayrılan 245 milyon avronun 85 milyonu, kendine yeterliliği ve kritik üretim kapasitesini artırmaya yönelik olacak: domuz yetiştiriciliği, kanatlı eti ve yumurta, bahçecilik, patates, seralar, sulama, depolama ve ıslah çalışmaları. 110 milyon avro, verimlilik ve rekabet gücü için ayrıldı: teknoloji, kaynak verimliliği, biyogaz, yenilenebilir enerji ve katma değer yaratma. 50 milyon avro ise krizlere dayanıklılık için öngörülüyor. Bu, biyogüvenlik ve arazi ıslahını içeriyor; ancak rezervler, lojistik, gıda güvenliği ve Tarım ve Gıda Kurulu (PTA) ile devlet laboratuvarı ve risk değerlendirme merkezi LABRIS'in kapasitelerini de kapsıyor. Bu paranın tamamı tarım işletmelerine yatırım olarak gitmiyor.

Gıda endüstrisi, mevcut bütçe dönemindeki 78,1 milyon avroya kıyasla yedi yıl boyunca yalnızca 50 milyon avro alacak. Bu hesaplamalar sektörü 295 milyon avro rakamına ulaştırıyor. Ancak bu rakam bile yeni çiftlik, sera, üretim hattı veya işleme kapasitesi yaratmayan faaliyetleri içeriyor.

Çiftçiler bu planı bütçe planlayıcılarından farklı görüyor. Bir domuz yetiştiricisi, çiftlik kurabilir veya modernize edebilir mi diye merak ediyor; bir bahçe ürünleri üreticisinin seraya, sulamaya ve depolamaya ihtiyacı var; bir süt üreticisi işleme kapasitesi istiyor. Gıda endüstrisinin yeni hatlara ve teknolojiye ihtiyacı var. Estonya'da tahıldan daha fazla katma değer yaratılmalı.

Başlangıç noktası iyi değil. 2024'te Estonya tarım işletmelerinin binaları, makineleri ve ekipmanlarının hektar başına değeri 1.567 avro iken, AB ortalaması 2.456 avro. Üretim değeri Estonya'da hektar başına 1.350 avro, AB'de ise 3.025 avro. Geçen yıl Estonya, tarım ve gıda ürünlerinde ihracatından 539 milyon avro daha fazla ithalat yaptı. Bu rakamlar çevresel yükümlülükler, kriz rezervleri veya kurum kapasiteleriyle iyileşmeyecek; yalnızca Estonya'da üretim ve işleme kapasitesinin artırılmasıyla iyileşecek.

Şubat ayından bu yana 546 milyon avroluk fırsatın tarım ve gıda üretimini geliştirmek için kullanılması gerektiğini söylüyorum. Başbakan Kristen Michal da aynı görüşte. Bu söz, fon planında görünür olmalı. Çevre parası çevre parası olarak adlandırılmalı, kriz rezervleri kriz rezervleri olarak adlandırılmalı ve üretim yatırımı yatırım olarak adlandırılmalı.

17 uzman, ülkenin genel mali ihtiyaçlarına göre ilk tahsis önerisini hazırladı. Sektör ise aynı öneriye Estonya'nın 2034'te yurt içinde daha fazla gıda üretme kapasitesine sahip olup olmayacağı perspektifinden bakıyor. Hükümet, 546 milyon avronun tahsisinde hangi ihtiyacın daha ağır bastığına artık karar vermeli.