Estonya'da pedofillerin fotoğrafları sicil sisteminde görünecek

Estonya Adalet Bakanlığı (Justiitsministeerium), çocuklarla çalışma yasağı bulunan kişilerin belge fotoğraflarının ceza sicilinde (karistusregister) gösterilmesini öngören bir yasa tasarısını görüşe açtı. Tasarının amacı, çocukları cinsel suçlular ve diğer tehlikeli kişilerden daha iyi korumak.

Ceza sicilinde fotoğraf gösterilmesi, işverenin, çocuğun yasal temsilcisinin ve Sosyal Sigortalar Kurumu'nun (sotsiaalkindlustusamet) sorgu sonucunun doğru kişiye ait olduğundan emin olmasına yardımcı olacak. Örneğin bir ebeveyn çocuğuna özel ders öğretmeni tuttuğunda ve öğretmenin kimlik kodunu açık kaynaklardan bulduğunda bu değişiklik önem taşıyor. Fotoğraf, iş başvurusunda bulunan kişinin kimlik kodunu kendi beyan etmesi ancak kimlik belgesi sunmaması durumunda da kimlik tespitine yardımcı olacak.

Çocuklarla çalışma yasağı, çocuklara karşı temasa dayalı cinsel suç işleyen kişiler için geçerli. Bu suçlar arasında tecavüz gibi fiiller yer alıyor.

Kontrol otomatik ve daha sık hale gelecek

Mevcut durumda işverenler en az yılda bir kez ceza sicilinden çocuklarla çalışan kişide çocuklarla çalışma yasağı bulunup bulunmadığını kontrol etmek zorunda. Tasarıyla birlikte işverenin her yıl çocukla çalışan kişinin adını ve kimlik kodunu sicile girmesi gerekmeyecek. Bunun yerine sistem, çocuklarla çalışan kişileri ayda bir otomatik olarak kontrol edecek. Otomatik kontrol istihdam siciline bağlanacak ve işveren, yanında çalışan hangi kişilerin çocuklarla doğrudan temas halinde olduğunu işaretlemek zorunda olacak.

Kontrol sonucu işverene basit bir evet veya hayır yanıtı olarak iletilecek. Çalışanda çocuklarla çalışma yasağı bulunması durumunda Sosyal Sigortalar Kurumu da bundan haberdar olacak; kurum işverenin yasağa uyup uymadığını denetleyecek.

Kimler çocuklarla çalışan kişi sayılıyor?

Çocukla çalışan kişi, işi veya faaliyeti nedeniyle çocukla doğrudan temas halinde olan kişi olarak tanımlanıyor. Bu, çocukla iletişim kurmak, ona rehberlik etmek, onu eğitmek, bakmak, danışmanlık yapmak veya hizmet sunumu sırasında onunla ilgilenmek anlamına geliyor. Bu kişiler arasında örneğin öğretmenler, antrenörler, anaokulu çalışanları ve iş tanımı çocuklarla doğrudan temas gerektiren diğer kişiler bulunuyor. Bir kişi, yalnızca çocuklara yönelik olmayan bir kurumda çalışsa bile işi nedeniyle çocuklarla doğrudan temas halindeyse çocuklarla çalışan kişi sayılabiliyor.

Ancak çocuklarla temas halinde olan herkes çocuklarla çalışan kişi olarak kabul edilmiyor. Örneğin satış görevlisi, müşteri hizmetleri çalışanı veya normal şehir hattı otobüsü şoförü genellikle çocuklarla çalışan kişi sayılmıyor; çünkü bu işler çocuklarla doğrudan ve sürekli ilgilenmeyi gerektirmiyor. Okul servisi veya gezi otobüsü şoförü ise belirli bir çocuk grubunu taşıdığı ve işi nedeniyle çocuklarla daha doğrudan temas kurduğu için farklı değerlendiriliyor. Nihai değerlendirmeyi, kişinin iş görevlerini ve bunların niteliğini dikkate alması gereken işveren yapıyor.

Tasarıda, uygulamada çocuklarla çalışma yasağı bulunan kişilerin okul hizmetlisi veya otobüs şoförü gibi görevlere gelebildiği durumlar yaşandığı belirtiliyor. Otomatik kontrol yalnızca çocuklarla doğrudan temas halinde oldukları pozisyonlarda çalışan kişileri kapsayabiliyor. Bu nedenle kişi bu tür bir işi bıraktığı anda kontrol edilenler listesinden çıkarılması gerekiyor.

Bakanlık tasarıda, kamuya açık cinsel suçlu sicillerinin suçun tekrar işlenmesini azaltmada olumlu etkisi olmadığını gösteren araştırmalara atıf yapıyor. Bazı araştırmalar ise kamuya açık sicilin ilk kez suç işleme riskini azaltabileceğine işaret ediyor. Bakanlığın değerlendirmesine göre fotoğraf eklenmesi, insanların tehlikeli kişiyi tanımasına ve yakınlarını da onun konusunda uyarmasına yardımcı olabilir.

Bununla birlikte fotoğraf eklenmesi sicili kamuya açık hale getirmiyor. Sorguları yine yalnızca yasada belirtilen kişiler yapabilecek: işverenler, çocuklarla çalışma izni veren kurumlar ve çocuğun yasal temsilcileri.

Yasanın planlanan yürürlük tarihi 1 Haziran 2030.

Cinsel suçluların verilerinin açıklanması ve ceza sicilinin olanakları üzerine tartışma, ettevaatust.ee adlı internet sitesinin kurulmasıyla hız kazandı. İçerik üreticisi Mallu Mariann Treimann-Legranti ve eşi Tomas Märten Legranti tarafından oluşturulan sitede, çocuklara karşı cinsel suç işleyen kişilerin adları, fotoğrafları ve mahkeme kararları yayımlandı. Olay, ebeveynlerin ve çocuklarla çalışan kişilerin işverenlerinin bir kişinin çocuklar için tehlike oluşturup oluşturmadığını nasıl daha iyi kontrol edebileceği sorusunu gündeme getirdi.