Estonya'da özel eğitim rağbet görüyor, uzman bulunamıyor

Estonya'da özel eğitim alanı üniversite adaylarının ilgisini giderek daha fazla çekiyor; ancak okullar öğrencilerin ihtiyaç duyduğu destek uzmanlarını bir türlü kadrosuna katamıyor.

Tallinn Üniversitesi (TLÜ), özel eğitim lisans programına her yıl 55, yüksek lisans programına ise 42 öğrenci alıyor. Kapsayıcı ve özel eğitim doçenti Tiiu Tammemäe, talebin istikrarlı biçimde arttığını söyledi.

Tammemäe'ye göre örgün lisans eğitimi için başvuru sayısı kontenjanın neredeyse dokuz katına ulaştı; oturum bazlı lisans programında ise her kontenjan için 15'ten fazla başvuru yapıldı. Bu da özel eğitimi ülkenin en rekabetçi bölümlerinden biri hâline getiriyor.

Üniversite, Eğitim ve Araştırma Bakanlığı'ndan gelen fonun elverdiği ölçüde uzman yetiştiriyor. Tammemäe, "Şu anda bu grupların kontenjanını artırmayı planlamıyoruz; gerçi daha fazla uzman yetiştirilmesi yönünde kamuoyu baskısı olabilir" dedi.

Okullarda uzman açığı sürüyor

Buna karşın okullar kadro sıkıntısı yaşamaya devam ediyor. Özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilere hizmet veren Tallinn'deki Laagna Anaokulu-Temel Okulu'nun müdürü Andres Anton, okulda iki konuşma terapisti ve iki özel eğitim öğretmeninin yanı sıra bir sosyal pedagog ile bir okul psikologu bulunması gerektiğini belirtti.

Anton, "Konuşma terapistlerine beklediğiniz talep yok, çünkü Tartu Üniversitesi (TÜ) bu alanda oldukça az mezun veriyor" dedi.

Okul şu anda bir özel eğitim öğretmeni, bir konuşma terapisti ve bir okul psikologu arıyor. Anton, bu destek uzmanlarını en az bir yıldır aradıklarını söyledi.

"Birinin birden fazla yere başvurup her zamanki gibi en yüksek teklifi verenle anlaşması nadir değil" diyen Anton, adayların bazen son anda geri çekildiğini ve bunun okullar arasında ücret rekabetine yol açtığını ekledi.

Tammemäe, talebin üniversite öğrencilerine öğrenimleri sırasında ulaştığını; kurumların kendisinden ilan paylaşmasını istediğini, staj döneminde işe alım yaptığını ve öğrencilerin mezun olmadan işe başladığını aktardı.

Niteliksiz personel farklı kadrolarla istihdam ediliyor

Özel eğitim öğretmeni olmak ya da sosyal pedagog, konuşma terapisti veya okul psikologu olarak üst düzey yetki almak için yüksek lisans derecesi gerekiyor. Lisans mezunları ise anaokulu öğretmeni veya okul eğitim asistanı olarak çalışabiliyor.

Eğitim Bakanlığı okullarda yaklaşık 2 bin 200 destek uzmanının çalıştığını tahmin ediyor. Ancak Bakanlığın Kapsayıcı Eğitim Dairesi başkanı Jürgen Rakaselg, uzmanlık alanına göre pozisyonların yüzde 7 ila 12'sinin resmi nitelik koşullarını karşılamayan kişilerle doldurulduğunu söyledi.

Rakaselg, uzman kıtlığı karşısında bazı okulların yetersiz nitelikli personeli resmî olarak başka görevlerde istihdam ettiğini belirtti.

"Bazı okulların yasaya göre sunmaları gereken hizmete rağmen hiç okul psikologu olmadığını biliyoruz" diyen Rakaselg, bu durumu kabul etti.

Bakanlık yetkilisine göre okullar en çok sosyal pedagog ve özel eğitim öğretmeni kadrolarında dolu. Okul psikologu ile konuşma terapisti bulmak ise daha zor; bu iki uzman ülkedeki okulların yalnızca yarısından biraz fazlasında mevcut.