Estonya'da okullarda yerel lehçe dersleri yaygınlaşıyor

Estonya Eğitim Bakanlığı, okullarda Estonca'nın yerel lehçelerinin okutulmasını kolaylaştırmayı amaçlayan bir tasarı hazırladı. Tasarıya göre öğrenciler, ikinci yabancı dil dersleri yerine yerel Estonca lehçelerinden ders alabilecek. Yeni düzenlemenin gelecek öğretim yılından itibaren yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Bakanlık verilerine göre Estonya'da şu anda yaklaşık 15-20 genel eğitim okulunda, çoğu küçük kırsal okulda, haftada yalnızca birkaç ders saati yerel lehçe eğitimi veriliyor. Hazırlanan tasarı, bu imkanı önemli ölçüde genişletiyor.

Tasarıya göre veliler, en az 10 çocuğun yerel lehçeyi öğrenmek istemesi durumunda okuldan bu dersin açılmasını talep edebilecek. Halihazırda yerel lehçe eğitimi veren okullardaki velilerin yeni bir başvuru yapmasına gerek kalmayacak.

Yerel dil ve kültür, seçmeli ders olarak okutulabilecek. Düzenleme, yerel Estonca lehçelerine müfredatta yabancı dillerle eşit statü tanıyacak ve öğrencilerin bu lehçeleri ikinci yabancı dil olarak daha kapsamlı öğrenmesine olanak sağlayacak. Uygulamanın ayrıntıları mevzuat kabul edildikten sonra belirlenecek.

Bakan: Setu, Võru ve diğer lehçeler eşit haklara sahip olmalı

Eğitim Bakanı Kristina Kallas, ERR'ye yaptığı açıklamada değişikliğin gerekli olduğunu söyledi. Kallas, anadili Rusça veya Ukraynaca olan çocukların haftada iki saat anadil dersi talep etme hakkı bulunduğunu, ancak evde Võru, Setu veya Mulgi konuşan çocukların aynı hakka sahip olmadığını belirtti.

Kallas, "Çocukların dil gelişimi ve Estonya kültürünün gelişimi açısından, Setu, Võru ve diğer yerel dil varyantlarının eğitim sisteminde benzer haklara sahip olmasını sağlamamız gerekiyor" dedi.

Tasarının gerekçesinde, değişikliğin öncelikle Güney Estonya lehçelerini konuşanlar tarafından başlatıldığı belirtiliyor. Dil Yasası kapsamında yerel lehçelere tanınan korumanın yetersiz kaldığı ifade ediliyor. Önerilen mevzuat, yerel lehçe ve kültür öğretiminin eğitim yoluyla değer gördüğü ve korunduğu mesajını topluma verecek.

Bakanlık ayrıca demografik değişimlerin küçük okulların sayısında düşüşe yol açtığını, çocukların giderek bölgesel merkezlerdeki daha büyük okullara gittiğini kaydetti. Bu okullarda yerel lehçe eğitimi diğer ilgi alanları ve etkinlikler arasında kaybolabiliyor.

Değişiklik, velilere okuldaki tüm velilerin çıkarlarını gözeten anlaşmalara varmak zorunda kalmadan yerel lehçe eğitimi talep etme hakkı tanıyacak. Düzenleme öncelikle Võru, Setu, Mulgi, Tartu, Saare, Kihnu, Muhu, Hiiu, Kodavere, Kuusalu, Lüganuse ve Jõhvi lehçelerinin tarihsel olarak konuşulduğu bölgelerdeki okulları etkileyecek. Bu bölgelerde yaklaşık 155 temel okul bulunuyor.

Okullara destek programı ve öğretmen sorunu

Yeterli öğretmen bulunmasına yardımcı olmak için yerel lehçe öğretimi destek programı kapsamında ders kitabı basımı ve eğitim materyali geliştirilmesi finanse edilecek. Tasarıyla yerel lehçe öğretiminin koordinasyonu ve okullara destek sorumluluğu Estonya Dil Enstitüsü'ne devredilecek.

Yerel lehçe dersleri öğrencilerin iş yükünü artırmayacak. Ancak okulun mevcut ders programında yer yoksa, öğrencilerin haftalık azami ders yükü bir ders saati artırılabilecek.

Son nüfus sayımına göre 65 yaş ve üzeri kişilerin yüzde 23'ü bir yerel Estonca lehçesi konuşuyor. Bu oran 14 yaş ve altı çocuklarda yalnızca yüzde 3. Estonya genelinde yaklaşık 160 bin kişi yerel bir lehçe konuşuyor.

Eğitim Bakanlığı, Temel Okullar ve Liseler Yasası'nda yapılması önerilen değişiklikleri ilgili taraflara görüş için gönderdi. Mevcut plana göre değişiklikler gelecek öğretim yılından itibaren yürürlüğe girecek.