Estonya'da mühimmat skandalında sorumlu isimler sessiz

Estonya'da savunma alanında 2024 yılında kilit görevlerde bulunan isimler, Hindistanlı iş insanlarına ait Datasel firmasıyla nasıl iletişim kurulduğunu açıklamıyor. Söz konusu firma, Ukrayna'ya mühimmat üretmek için yaklaşık 70 milyon avroluk sözleşmeyi yerine getirmemişti. Yetkililerin çoğu ya konuşmaktan kaçınıyor ya da hiçbir yorum yapmıyor.

İtalya'da kayıtlı ancak Hintli iş insanlarına ait Datasel ile bağlantının 2024 ilkbaharında kurulduğu biliniyor. O dönem Savunma Bakanı Hanno Pevkur (Reform Partisi) istifa edeceğini açıklarken, Bakanlık Genel Sekreteri Kusti Salm yaz aylarında görevinden ayrıldı. Devlet Savunma Yatırımları Merkezi'nin (RKIK) başında ise Magnus-Valdemar Saar bulunuyordu; Saar, 2025 yazında istifa etti. Sözleşmenin imzalandığı sırada Savunma Planlama Müsteşarı olan Tiina Uudeberg ise Şubat 2025'te Adalet ve Dijital İşler Bakanlığı Genel Sekreterliği'ne atandı.

RKIK yönetimi zor durumda

Geçtiğimiz hafta parlamento özel komisyonlarında konuşan görevdeki savunma yetkilileri, anlaşmanın sorumluluğunu RKIK'e yükledi. Pazartesi basın toplantısında RKIK'in mevcut yönetimi, bu firmayla bağlantının nasıl kurulduğunu anlatamadı. Genel Müdür Elmar Vaher daha önce başarısız mühimmat anlaşmasından eski yönetimin sorumlu olduğunu söylemişti. Eski başkan Magnus-Valdemar Saar ise ERR'e yaptığı açıklamada, bağlantının üst düzey uluslararası iş birliğiyle kurulduğu dışında bilgi vermedi görüşünü savunuyor.

Saar, 'Bu tür doğrudan temaslar genellikle belgelenmez ve kamuya açıklanmaz. Tedarikçi geçmişini kontrol etmek için düzenli olarak çeşitli alternatifler bulunur; bu durumda Datasel, borsa şirketinin bir yan kuruluşuydu.' dedi.

Eski bakan ve bürokratlardan sessizlik

Dönemin Savunma Bakanı Hanno Pevkur, Datasel'e nasıl ulaşıldığını bilmediğini belirtti. O sırada genel sekreter olan ve 'Ukrayna'ya Bir Milyon Mühimmat' girişimini yürüten Kusti Salm, görevinden ayrılma nedenini devletin mühimmat rezervlerini artırması için gerekli kararları almaması olarak açıklamıştı. Ancak skandal patlak verdikten sonra Salm'dan herhangi bir yorum alınamadı. Eski müsteşar Tiina Uudeberg ise gazetecilerin sorusuna, savunma alanından uzun süredir uzak olduğunu ve sözleşme hakkında medyada yazılanlardan başka bilgiye sahip olmadığını söyledi.

Estonya, Ukrayna'ya mühimmat almak istemiş ve daha önce hiç mühimmat satmamış bu firmaya toplam 60 milyon avro avans ödemişti. Teslim edilen malların kalitesiz olduğu belirtilirken anlaşamazlık mahkemeye taşındı.