Estonya'da kurtarma görevlileri ve öğretmenler yıllık pazarlık istemiyor

Estonya'da kurtarma görevlileri ve öğretmenler, hükümetin gelecek yıl için önerdiği yüzde 3'lük maaş artışını yeterli bulmuyor. Riigikogu'ya (Estonya Parlamentosu) sunulan bütçe planına göre her iki meslek grubu da yüzde 3 zam alacak. Ancak sendikalar, her yıl yeniden pazarlık yapmak yerine maaşlarının hakimler ve milletvekillerinde olduğu gibi indekslenmesini istiyor.

Maliye Bakanlığı, maaş artışı garantili kamu görevlilerinin kamu sektörünün yalnızca çok küçük bir bölümünü oluşturduğunu belirtiyor. Bakanlığa göre diğer çalışanların maaşlarına politikacılar her yıl karar vermek zorunda.

Kurtarma görevlileri geçim sıkıntısı çekiyor

Estonya'da kamu sektöründe devletten maaş alan 138 bin kişi çalışıyor. Küçük bir bölümün maaşı indeksliyken büyük çoğunluk için her yıl tartışma yapılması gerekiyor.

Pärnu komando biriminde görevli kurtarma çalışanı Antti Lääts, maaşların herkes için ama özellikle genç kurtarma görevlileri için sıkıntılı bir konu olduğunu söyledi. Lääts, geçinebilmek için ek iş yapmak zorunda kaldığını belirtti: "Aslında hepimiz ek iş yapıyoruz. Yarın sabah buradaki işim bitince ikinci işime geçeceğim ve yarın akşama kadar orada çalışacağım, eşim beni ancak yarın akşam görecek."

Kurtarma sektörü sendikası başkanı Kalle Koop, kurtarma görevlilerinin Estonya ortalama maaşının 1,2 katını almak istediğini söyledi. Koop, "Bugün bize kurtarma görevlisi maaşının yüzde 3 artacağı sözü verildi. Bu pratikte ne anlama geliyor? 48 avro, yani 1654 avro. Bu parayla insanın doğrudan ateşe gitmeye hazır olması bekleniyor" dedi.

Eğitim çalışanları sendikası başkanı Reemo Voltri, Estonya'da 15 yıldır öğretmen maaşının ülke ortalamasının üzerinde başlaması gerektiğinin toplumsal hedef olduğunu hatırlattı. Grevlere kadar giden görüşmeler sonucunda öğretmen maaş tabanı gelecek yıl yüzde 3 artacak. Ancak Voltri, dört yılda öğretmen maaşının ortalama maaşa kıyasla yüzde 8 gerilediğini vurguladı.

Voltri, "Her yıl yalnızca bir yıllık perspektifle bu mücadeleyi vermek zorundayız. Bunun olumsuz tarafı, görevdeki öğretmenlerin gelecekte ne olacağına dair güvencesinin olmaması. Daha da üzücüsü, mesleğe girmeyi planlayanların da geleceğe dair güvencesinin olmaması" diye konuştu.

Maaş sistemi değişikliği talebi

Öğretmenler için maaş düzeni karmaşık işliyor. Devlet doğrudan maaş parası vermiyor, okul işleticisi olarak yerel yönetimlere eğitim desteği dağıtıyor; bu desteğin bir kısmı öğretmen maaşını oluşturuyor. Ancak desteklerin her yıl devlet bütçesiyle onaylanması gerektiğinden uzun vadeli anlaşmalar yapılamıyor. Voltri, gelecek bütçede yüzde 3 artış olduğunu ancak devlet bütçe stratejisinde sonraki üç yıl için yeniden sıfır satırı yazıldığını belirtti.

Kurtarma görevlileri ve öğretmenler sendikaları bu nedenle maaş sisteminin değişmesi gerektiğini savunuyor. Kalle Koop, iç güvenliğin askeri savunma gibi gayri safi yurt içi hasıladan sabit ve belirli bir yüzdeyle finanse edilmesi gerektiğini söyledi. Reemo Voltri ise öğretmen maaş tabanının ülke ortalamasına eşitlenip oradan indekslenmesi durumunda bu konunun sürekli gündeme gelmeyeceğini ekledi.

Öte yandan maaş artışına karar verenler arasında yer alan üst düzey devlet görevlilerinin maaşları garantili. Milletvekilleri, bakanlar ve hakimlerin maaşları indeksli. Ayrıca bakanlık memurlarının maaşları da bir yılda arttı.

Maliye Bakanlığı verilerine göre 138 bin kamu sektörü çalışanının yüzde 43'ü merkezi hükümette, yüzde 47'si yerel yönetimlerde. Merkezi hükümetin yaklaşık 60 bin çalışanından 23 binden fazlası devlet kurumlarında görev yapıyor; bunlar arasında kurtarma görevlileri ve polisler de var.

Maliye Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Karin Madisson, kamu sektörü çalışan sayısının ve bakanlıkların işgücü maliyetlerinin azaldığını belirtti. Madisson, Kültür Bakanlığı örneğinde ortalama toplam maaşın yüzde 13 arttığını ancak maaş fonunun yüzde 2 azaldığını, bunun doldurulmayan kadrolardan kaynaklandığını açıkladı. Madisson, tüm devlet maaş sisteminin uzun vadede belirli göstergelere bağlanmasına karşı çıktı; bunun politikacıların imkanlarını azaltacağını ve ekonomik ortamın sürekli değiştiğini savundu.

Estonya Merkez Bankası ekonomisti Kaspar Oja ise ani maaş sıçramaları nedeniyle Estonya'nın maaş politikasının gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi. Oja, insanların gelecek maaş beklentilerinin geçmişte gördükleri artışlarla şekillendiğini, büyük geçici zamların gelecekteki beklentileri ve memnuniyetsizliği etkilediğini belirtti. Oja ayrıca yüzde 7'lik maaş artışının yüzde 5'in altına yavaşladığını ekledi.