Estonya'da kıyı balıkçılığı yasa değişikliğiyle yeni kaygılar yaşıyor

Estonya parlamentosu Riigikogu (Estonya Parlamentosu), 30 Eylül'de balıkçılık yasasında değişiklik öngören 887 SE sayılı tasarıyı kabul etti. Reform Partisi, Eesti 200 ve bazı bağımsız milletvekillerinin oylarıyla geçen düzenleme, Estonya mevzuatını Avrupa Birliği'nin yenilenen balıkçılık denetim kurallarıyla uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor. Yasa; balıkçılık verilerinin elektronik ortamda daha kapsamlı bildirilmesini, balığın kökeninin dijital olarak izlenebilmesini ve balıkçı gemilerinin konum takibi yükümlülüklerinin kademeli olarak genişlemesini getiriyor.

Kağıt üzerinde bu hedefler anlaşılır görünüyor. Balığın kökeni denetlenebilmeli, yasa dışı avcılık önlenmeli ve kurallara uyan balıkçı, kuralları ihlal edenlerle rekabet etmemeli. Kıyı balıkçılığı temsilcileri de denetimin güçlendirilmesine karşı çıkmıyor; izlenebilirliğin ve gözetimin iyileştirilmesi ilkesel olarak anlaşılır bulunuyor. Ancak temsilciler, yeni yükümlülüklerin küçük ölçekli balıkçılar üzerindeki pratik etkilerine dikkat çekiyor.

Kıyı balıkçısı küçük tekneyle çalışıyor

Estonya kıyı balıkçısı, küçük bir tekneyle, küçük bir limandan ya da iskeleden avlanıyor. Avcılık çoğu zaman hava koşullarına bağlı yürüyor; limana yapılan her ek sefer, her veri bildirimi ya da her teknik zorunluluk gerçekte ek maliyet ve zaman kaybı anlamına geliyor. Tasarının görüşülmesi sırasında kıyı bölgelerinin temsilcileri özellikle balık tartımına dikkat çekti. Yeni kurallara göre tür bazında tartım yapılması gerekiyor; bu da uygun bir limanın kullanılmasını zorunlu kılabilir. Böyle bir altyapı her yerde bulunmuyor ve daha uzaktaki bir limana gitmek ekonomik maliyetleri artırıyor. Dolayısıyla uygulamada sağduyunun korunması gerekiyor: Devlet yeni bir yükümlülük getiriyorsa, bunun makul biçimde yerine getirilmesini de sağlamalı.

Kıyı balıkçılığı, kıyı köylerinin ekonomik ve kültürel sürekliliğinin bir parçası. Avcılık küçük bir işletme için aşırı pahalı ve karmaşık hale gelirse, yerel ekonominin, becerilerin ve geleneğin bir bölümü kaybolur. Öngörülen pratik değişikliklerden biri, tahmini ve gerçekten tartılan balık miktarı arasında izin verilen farkın yüzde 20'den yüzde 10'a inmesiyle ilgili. Bu, tartımdan önce bildirilen tahmini miktar ile sonradan tartılan gerçek miktarın birbirinden ne kadar sapabileceğini düzenleyen bir kural. Teknik bir değişiklik gibi görünse de kıyı balıkçısı için öyle olmayabilir; denizde avın kesin ağırlığını karaya çıkarmadan önce belirlemek her zaman mümkün olmuyor. İzin verilen fark daralınca balıkçının avının büyüklüğünü daha isabetli tahmin etmesi gerekiyor. Yani yeni koşulların küçük kıyı balıkçısının gerçek çalışma koşullarını yeterince hesaba katacağı kesin değil.

Ortak balıkçılık politikası ve tarihsel avlanma hakkı

Estonya 2004'te Avrupa Birliği'ne katılırken ortak balıkçılık politikasının ilkelerini devraldı ve karar yetkisinin bir bölümünü AB düzeyine devretti. Katılım müzakerelerinde kıyı balıkçılığı için küçük ölçekli avcılığın özelliklerini ve tarihsel gelişimini dikkate alan yeterli istisnalar elde edilemedi. Kuralların büyük bölümü AB düzeyinde oluşuyor ve Estonya'nın görevi burada kendi çıkarlarını savunmak. 887 SE ile AB tüzüğünden bağımsız yeni yükümlülükler getirilmiyor; söz konusu düzenlemelerin uygulanması için bir çerçeve oluşturuluyor ve izin verilen istisnalardan yararlanılıyor. 2004'te yeterince güçlü istisnalar alınamadıysa, şimdi Estonya kıyı balıkçısının durumunun anlaşılması için daha fazla çaba göstermeli. İşleyen bir liman ve karaya çıkarma noktaları ağı özellikle önemli; böylece balıkçı yükümlülükleri yerine getirme olanağı bulabilir.

Bunun için balıkçılarla gerçekten konuşmak gerekiyor; yalnızca yasa hazır olduğunda değil, yeni bir zorunluluk günlük işi etkilemeden önce. Bu özellikle Pärnu bölgesi ve diğer kıyı alanlarında önemli. Kırsal İşler Komisyonu'nda Liivi Lahe Kalanduskogu (Liivi Körfezi Balıkçılık Kolektifi) temsilcileri, Pärnu bölgesinde önemli miktarda balığın karaya çıkarıldığı noktalar bulunduğunu, ancak hepsinin yatırım desteği alma olanağına aynı ölçüde sahip olmadığını belirtti. Tarihsel avlanma hakkı da önemli. Yürürlükteki yasada sınırlı avlanma olanaklarının dağıtımında önceki yasal avcılık dikkate alınıyor. Kıyı balıkçıları için bu, onlarca yıl içinde oluşan bir ekonomik faaliyet ve yatırım anlamına geliyor. Kurallar güncellenebilir; ancak onlarca yıldır kıyı balıkçılığından geçinen insanları kendi faaliyet alanlarında dışarıda bırakacak biçimde değil.

887 SE'nin yasalaşması tartışmayı bitirmiyor. Çeşitli yükümlülükler 2030'a kadar kademeli olarak yürürlüğe gireceği için şu an Estonya'nın kendi uygulama pratiğini belirlemek için doğru zaman. Estonya AB kurallarını yerine getirmeli, ama aynı zamanda kıyı balıkçılığının sürmesini savunmalı. Onlarca yıl sonra da kıyıda ağ atmayı bilen, kıyı şeridini tanıyan ve hiçbir tüzüğün ya da veri tabanının üretemeyeceği bilgiyi aktaran balıkçıların kalması önemli.