Estonya'da Kapo icra kaydına erişimini geri istedi

Estonya İç Güvenlik Servisi'nin (Kaitsepolitseiamet, kısaca Kapo) Genel Müdürü Margo Palloson, adalet ve dijital bakanlığın daha önce erişimi kapattığı icra kaydı (täitmisregister) ve e-haciz sistemlerine yeniden erişim başvurusunda bulundu.

ERR haber portalının salı günü aktardığına göre Adalet ve Dijital Bakanlığı, Polis ve Sınır Muhafaza Dairesi (Politsei- ja Piirivalveamet, PPA) ile Kapo'nun icra kaydını kullanmasını durdurdu. Gerekçe olarak kurumların 1 Ekim'e kadar veri izleyici (andmejälgija) sistemini devreye almaması gösterildi.

Bakanlık müsteşar yardımcısı Mari-Liis Mikli, Kayıtlar ve Bilgi Sistemleri Merkezi'ne (Registrite ja Infosüsteemide Keskus) gönderdiği yazıda, polis ve sınır muhafaza dairesi ile iç güvenlik servisinin gerekli arayüzleri kurmadığını belirterek hizmetlerin teknik olarak derhal kapatılmasını istedi.

Kapo: veri izleyici şartı bizi kapsamıyor

Kapo Genel Müdürü Palloson ise icra takibi kanunu uyarınca veri izleyici olarak adlandırılan teknik çözüm şartının güvenlik kurumlarına uygulanmadığını savunuyor. Palloson'a göre bu şart, güvenlik kurumları kanununda tanımlanan görevlerin yerine getirilmesi ve devlet sırrı ile gizli yabancı bilgilere ilişkin kanunda öngörülen güvenlik kontrollerinin yapılması sırasında geçerli değil.

Bu gerekçeyle icra kaydı ve e-haciz sistemlerine erişimin sürmesini talep eden Palloson, hangi verilere sorgu yetkisi istediğini de sıraladı: hesabın bulunup bulunmadığı, hesap bakiyesi, hesap ekstresi, hesabı kullanmaya yetkili kişiler, hesap sahibinin gerçek faydalanıcısı ve mevduat kutusunun varlığı.

Kapo Genel Müdürü, 1 Ekim'den bu yana ceza soruşturmaları kapsamında icra kaydı üzerinden sorgu yapılmadığını ve ilgili sorgu türünün teknik olarak da kapatıldığını doğruladı. Palloson ayrıca kurumun verilerin hukuka uygun işlenmesini sağlamak için önlemler aldığını ve bu konuda yeterli denetimi yürüttüğünü belirtti.

İcra kaydı nedir, erişim neden önemli?

Estonya'da icra kaydı, icra takibi süreçlerine ilişkin bilgilerin tutulduğu merkezi bir sistem. E-haciz ise icra işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesini sağlıyor. Banka hesap bilgileri ve mal varlığına ilişkin kayıtlar, hem alacak tahsili hem de güvenlik soruşturmaları açısından kritik veri olarak görülüyor.

Veri izleyici sistemi, kurumların hangi verilere ne zaman ve hangi amaçla eriştiğini kayıt altına almayı amaçlıyor. Bakanlık bu mekanizmayı kişisel verilerin korunması ve denetim açısından zorunlu tutuyor. Yaşanan anlaşmazlık, güvenlik kurumlarının denetim yükümlülükleri ile kişisel veri koruması arasındaki dengeye ilişkin tartışmayı gündeme getiriyor.

Süreç, Kapo'nun başvurusuna bakanlığın vereceği yanıta bağlı olarak şekillenecek.